Hành HươngĐời SốngMeo Meo Tân MãoTrang Sử CũKýViết Về nước mỹ 2011ThơTử ViTruyệnĐặc BiệtLịch Sử lịch sự TrangThời SựHiện Tượng
Ý kiến nước ngoài về vị trí lịch sử vẻ vang và nghệ thuật của Vua Hàm Nghi
*
Nữ sĩ Nga Tatiana Lvovna Sepkina-Kupernhic, viết về Hàm Nghi.

Bạn đang xem: Những năm tháng lưu đày của vua hàm nghi ở alger

Năm 1902. Lừng danh từ thời Nga Hoàng, Kupernhic đã sang Algerie cho tới thăm bên ông Hoàng An phái mạnh tại Alger, xem tranh vẽ và ca ngợi Hàm Nghi là có tâm hồn của một “nghệ sĩ lớn.” Nhà nghiên cứu người Nga Nikolay N. Nikulin, hội viên Hàn Lâm Viện mỹ thuật St. Peterbourg, viết về vua Hàm Nghi: “Ngoài vị trí lịch sử hào hùng là ông vua phòng thực dân, số phận đã khiến cho ông cũng là fan sáng lập nền hội họa tân tiến Việt Nam.”
*

*


*
*
HÀM NGHI, ÔNG VUA ĐI ĐẦY NGHỆ SĨ LƯU VONG 55 NĂM
TRẦN ĐÔNG PHONG“Đất nước rã tành, giống nòi xé lẻ Bình minh cuộc sống vấy máu Ôi, quân vương niên thiếu đăng vương Rồng quằn quại bên dưới thềm, hấp hối. Trong khổ đau bạn sẽ khủng lên Tên man di xâm phạm, tên bội phản khốn cùng chiếm đi của người tổ quốc giang sơn nhưng trước mặt bạn đây, nhân loại vô biên, chân trời mở rộng (Trích thơ Judith Gautier viết khuyến mãi vua Hàm Nghi)
*
Judith Gautier, người thiếu nữ đầu tiên vào Hàn Lâm Viện Goncour trường đoản cú 1910, là đệ nhất phái nữ sĩ Pháp về cả tài lẫn nhan sắc (hình bên). Victor Hugo, Richard Wagner, từng mê mẩn vì bà. Nhưng lại ông hoàng An nam lại là cảm hứng cho Judith làm thơ, nặn tượng. Giao tình thâm sâu cho tới mức tính đến nay, trên chiêu mộ Judith Gautier vẫn tồn tại khắc cây bút tự của Hàm Nghi. Hình trên: đái thư của vị quan tiền toà số 1 tại Alger chọn ông hoàng An Nam. Ngày cưới năm 1904, nàng dâu Lola, trăng tròn tuổi, sở hữu áo cưới tây phương, trong lúc chú rể Hàm Nghi. 33 tuổi, vẫn quốc phục An Nam, khăn xếp, tóc bới củ hành. Tiếp theo sau là hình chụp năm 1935, hoạ sĩ, chạm trổ gia Hàm Nghi 64 tuổi, giữa những tác phẩm điêu khắc. Hình hình ảnh cho thấy ông hoàng đi đầy biệt xứ này cũng chính là người nghệ sĩ việt nam lưu vong đầu tiên ở phương tây. Năm nay, 2011 là lưu niệm 140 năm ngày sinh vua Hàm Nghi. Trân trọng mời đọc với tưởng nhớ.

*


*

Ba năm đề xuất Vương phòng Pháp
Đúng ngày quân Pháp chuyển Đồng Khánh lên ngôi vua, trên chiến quần thể Tân Sở, Tôn Thất Thuyết cho ban hành hịch buộc phải Vương bởi vua Hàm Nghi ký kết tên. Lời lôi kéo được khắp chỗ hưởng ứng. Riêng nghỉ ngơi Hà Tĩnh, Lê Ninh và ấm Võ đã chỉ đạo thân hào, nhân sĩ cùng nhân dân chỉ chiếm tỉnh thành, bắt Trịnh Văn Báu, làm thịt Lê Đạt là những người dân chống lại phong trào Cần Vương. Bấy giờ đồng hồ quân của Đề đốc là Lê Trực đóng góp ở mạn Thanh Thuỷ, thuộc thị xã Tuyên Chánh; quân của Tôn Thất Đạm là con của Tôn Thất Thuyết đóng góp ở ngàn Hà Tĩnh, về hạt Kỳ Anh và Cẩm Xuyên, chia nhau phòng vệ và tấn công lực lượng Pháp trong vùng. Còn Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Phạm Tuân thì phò vua Hàm Nghi ở mạn huyện Tuyên Hoá. Tại căn cứ địa lãnh đạo phong trào Cần Vương, vua Hàm Nghi được Tôn Thất Thuyết cử bé là Tôn Thất Thiệp hộ giá chỉ bảo vệ. Trận đánh đấu phải Vương liên tiếp được 3 năm, cho tới tháng Chín năm Mậu Tý (1888). Quân Pháp cử Đại uý Mouteaux chỉ huy đánh dẹp hoài không xong, vẫn nản chí xin rút quân. Đúng cơ hội ấy, bỗng mang tên suất nhóm Nguyễn Đình Tình, hầu cận vua Hàm Nghi, ra sản phẩm ở đồn Đồng Cả, khai rõ tình cảnh cùng vị trí vua đóng. Trong đoàn hộ giá bán vua Hàm Nghi còn có Trương quang đãng Ngọc, con một viên quan đã từng có lần bị triều đình đày lên buôn bản Vè, chuẩn bị ra hàng. Bầy Pháp bèn không nên tên Tình lấy thư lên dụ sản phẩm tên Ngọc. Sau đó, cả hai tình nguyện xin đi bắt vua Hàm Nghi. Mười giờ vào đêm 26 tháng 9 năm 1888, Ngọc cùng Tình rước hơn đôi mươi lính Mường vào vây hãm lều tranh của vua Hàm Nghi trên bờ khe Tả Bảo. Nghe ngoài có tiếng động, quan Thống chế Nguyễn Thuý và đàn ông ông, 45 tuổi duy trì chức tham biện Nội các, chạy ra, bị thương hiệu Ngọc đâm chết. Tôn Thất Thiệp, bé út Tôn Thất Thuyết còn đã ngủ, hoảng hốt cầm gươm nhảy đầm ra cũng bị một tên quân nhân Mường phóng ngọn giáo vào ngực bị tiêu diệt ngay. Bầy Ngọc bắt được vua Hàm Nghi, đưa tới đồn Thanh Lang, nộp đến viên đại uý coi đồn là Baoulangier.

Xem thêm: Trại Tị Nạn Hong Kong Và Kỷ Niệm Của Thuyền Nhân Phùng Thái Bình

Sau đó, fan Pháp gửi vua Hàm Nghi qua tía Trạch rồi vào Đồng Hới cùng tới cửa ngõ Thuận An ngày 22 tháng 11 năm 1888. Chiều 25 tháng 11 năm 1888, bên vua bị đưa xuống tàu La Comète vào thành phố sài gòn rồi ngày 12 mon 12 năm 1888, gửi lên tàu Biên Hòa giữ đày sang trọng Phi châu. Tín đồ Pháp chọn tía người nhằm đi theo bên vua: một thông ngôn giờ Pháp, một fan hầu với một đầu bếp. Chúng ta cũng bắt triều đình Huế trợ cấp cho nhà vua hàng năm 25,000 đồng quan, tương tự với 4,981 đồng bạc, để sinh sống khu vực xứ người. Theo sử gia Fourniau thì kia là một số trong những tiền vô cùng lớn so với người vn thời đó nếu so với một tín đồ ở tước quận công chỉ được lãnh có tầm khoảng 200 đồng cùng 200 phương gạo. 55 năm giữ Đầy
Chiều chủ nhật, 13 tháng một năm 1889, tàu Biên Hoà đến hà thành Alger của Algérie. Cựu hoàng Hàm Nghi lúc này vừa đúng 18 tuổi, được phần đông giới chức Pháp đón tiếp trân trọng, đem đến tạm trú tại L"hôtel de la Régence (Tòa nhiếp chính). Theo bên văn Jules Roy, tác giả "Les Cheveaux du Soleil" (Những bé tuấn mã của khía cạnh trời), một cỗ tiểu thuyết tất cả 6 cuốn viết về phần đa chuyện xưa tích cổ của fan Pháp trên xứ Algérie hồi cố kỷ lắp thêm 19, về sau được cù thành phim cỗ truyền hình, thì Cựu hoàng Hàm Nghi đã làm được giới thượng lưu trí thức cùng qúy tộc đón rước vô cùng nồng hậu ngay từ khi nhà vua bắt đầu đặt chân lên xứ Phi Châu này. Giữa những nhân trang bị Pháp đi đón vua bị lưu đày là phái mạnh tước De Vialar, người chủ sở hữu khu đồn điền rộng lớn nhất tại vùng Fort-de-L"Eau kế cận hà nội Alger. De Vialar thuộc mẫu dõi của vị phái mạnh tước đã đi tiền phong trong việc mở với và khai quật thuộc địa Algérie trộn nước Pháp. Gia đình của ông được xem như thể qúy tộc, giàu có, danh vọng và tất cả uy tín độc nhất vô nhị tại Algérie. Ông cũng là con cháu ruột của bà Thánh Emilie de Vialar, bạn khai sáng "Dòng nữ Tu St Joseph of the Apparition". Khi thấy ông vua bị giữ đầy từ bên trên tầu bước xuống run lên vì lạnh, phái mạnh tước De Vialar đã dỡ ngay loại áo choàng ông vẫn mặc phủ lên người nhà vua. Cùng đi đón Hàm Nghi còn có viên Đại Tá tứ Lệnh Pháp tại Alger, kéo theo cô đàn bà Blache, người sau này sẽ mở đường mang lại Hàm Nghi vươn lên là một nghệ sĩ. Toàn Quyền Pháp trên Algérie lúc này là Louis Tirman, một cựu bác sĩ và anh hùng trong cuộc chiến tranh Pháp-Đức 1870, cũng để dành cho cựu hoàng sự ưu ái đặc biệt. Ngày 24 mon 1, ông mời Hàm Nghi nạp năng lượng cơm mái ấm gia đình và cử hẳn một sĩ quan là đại uý de Vialar quan trọng đặc biệt coi sóc việc trợ giúp nhà vua. Sau đó, toàn quyền Timan còn đặc giải pháp cấp mang đến Hàm Nghi căn biệt thự đẳng cấp mang thương hiệu là "Villa des Pins," tại thôn El-Bekir, một khu lịch lãm cách trung tâm thủ đô Alger khoảng tầm 5 cây số. Đây là khu vực Tướng De Gaulle, nhà tịch trào lưu Kháng Chiến Pháp từng cư trú trong những năm 1940. Ít lâu sau đó, Toàn tuyền Pháp là Đại tướng tá Georges Catroux cũng cư ngụ tại nhà biệt thự này. Như vậy ví dụ Villa des Pins là 1 trong những biệt thự trực thuộc loại phong cách nhất tại Alger. Vua Hàm Nghi hotline Villa des Pins là "Biệt thự Hiên Tùng" cùng đã cư ngụ tại kia trong hơn 15 năm cho đến sau lúc lập mái ấm gia đình vào năm 1906, new dời về một biệt thự hạng sang khác được vua đặt tên là "Villa Gia Long". Một cuốn sách Pháp ấn hành năm 1900, nhan đề "Le Laos et Le Protectorat Francais", người sáng tác Gosselin, một cựu cao uỷ Pháp tại Đông Dương, đang viết về vua Hàm Nghi và trào lưu Cần Vương tại Việt Nam. Sách đã chiếm lĩnh một chương "La Cour d"Annam en fuite dans la province," có đoạn nói về cựu hoàng Hàm Nghi tại Alger, như sau: "Cựu hoàng Hàm Nghi, thời nay được mọi fan gọi là "Hoàng Tử Xứ Annam," cư ngụ tại biệt thự hạng sang Villa des Pins trong làng mạc El Biar, trên những ngọn đồi rực rỡ Mustapha Thượng làm việc cách thủ đô Alger chừng vài cây số. Ông sống tại chỗ này trong sự cô tịch, chỉ đón rước một vài ba người đồng bọn tình mà có lẽ rằng những tình cảm của họ đã giúp cho ông chịu đựng đựng được đông đảo nỗi thống khổ hà khắc của cuộc sống thường ngày lưu đày chỗ xứ người. Có lẽ không ai mô tả được về vị hoàng tử này khéo hơn là công ty vẽ hoạ đồ nổi tiếng De Varigny vào một bài xích được đăng bên trên báo Le Temps hồi tháng 12 năm 1894: "Tấm danh thiếp mang hàng chữ "Hoàng Tử Annam," chỉ có vậy thôi, nhưng đối với tôi thì mang thật các ý nghiã vì qua 1 người bạn, ông ta sẽ chấp thuận nghênh tiếp tôi vào ngày hôm sau. Tách Alger, dòng xe khá leo trường đoản cú từ lên rất cao nguyên Sahel hướng về vùng rừng núi Mustapha Supérieur. Ngay lập tức khi công ty chúng tôi lên đồi, chú ý về phiá trước, cảnh vật càng dịp càng mở rộng và đẹp lộng lẫy, nhìn sau đây lưng, tp Alger color trắng nổi bật lên giữa màu xanh da trời của hải dương Điạ Trung Hải với đầy đủ cánh buồm white color tựa tựa như các đôi cánh của bầy chim chim báo bão đang cất cánh tung trời. Lúc đến làng El Biar, cái xe dứt lại trước cổng fe của một nơi ở mang tấm đại dương "Villa des Pins." Một bé đường nhỏ dại hai bên là nhị rặng thông già chạy dài mang lại một ngôi nhà bản vẽ xây dựng theo kiểu dáng mauresque (kiểu của tín đồ Maures sống Bắc Phi), một ngôi nhà dễ dàng nhưng rộng thoải mái đằng sau một chiếc sân rộng đầy hầu như luống hoa vô cùng đẹp. Đó là nơi mà Hàm Nghi, Hoàng Tử Xứ Annam sẽ sinh sống. Ông ta sẽ ở đó từ thời điểm năm năm qua và dường như vào trạc 24 tuổi. Tuổi thiệt của ông ta, ông ta không thèm cân nhắc hay là chỉ muốn cố tình giấu đi vì hữu dụng lợi gì mà lại nhớ đến nhỏ số của không ít năm tháng lưu giữ đày! lúc hỏi về thời thơ ấu, ông ta giữ lại im lặng, về thời trưởng thành và cứng cáp thì thật là bi lụy khi ông ta nghĩ về đến thời gian khi mới còn là một trong những thiếu niên trẻ tuổi, ông ta được thừa kế ngai quà rồi chẳng bao lâu tiếp đến phải bôn đào qua khắp nẻo đường đất nước của ông hiện giờ đang bị xâm chiếm... "Khi để chân xuống vùng khu đất Phi châu ở trong Pháp này, một non sông mà cái tên ông ta cũng chưa hề theo thông tin được biết đến, ông ta đã không đồng ý không thèm học cái ngôn ngữ của rất nhiều người đã giam giữ ông, ông đang tự giam bản thân trong một sự câm yên kiên cường..."

*