Lịch sử vn để lại không đa dạng chủng loại như của Trung Quốc, do đã bị phá hủy, thất lạc rất nhiều trong chiến tranh, đề xuất đời sau ngoài các sự kiện lịch sử vẻ vang vắn tắt, ít khi biết được những câu chuyện cụ thể, như các vị vua, quý tộc nước ta thời trước ăn gì, vui chơi, nghỉ ngơi ra sao.

Bạn đang xem: Vua chúa


Nhưng, chắt lọc trong sử sách, vẫn có rất nhiều ghi chép lẻ tẻ cho đời sau biết ngày xưa vua chúa ăn uống chơi mọi món gì.

Xây hoàng cung xa xỉ

Trong bộ chủ yếu sử "Đại Việt sử cam kết toàn thư", cho thấy thêm các vị vua mở đầu nhà chi phí Lê bằng lòng xa xỉ ra sao. Sử viết, năm 984, Vua Lê trả "dựng những cung điện, làm cho điện Bách Bảo Thiên Tuế nghỉ ngơi núi Đại Vân, cột điện dát vàng bạc, làm địa điểm coi chầu; mặt Đông là năng lượng điện Phong Lưu, mặt Tây là điện Tử Hoa, mặt tả là điện Bồng Lai, bên hữu là điện rất Lạc, rồi làm cho lầu Đại Vân, dựng năng lượng điện Trường Xuân làm chỗ vua ngủ, ở kề bên điện ngôi trường Xuân lợp bằng ngói bạc".

Hoặc, lúc sứ giả công ty Tống là Lý Nhược Chuyết và Lý Giám lịch sự sách phong cho vua chức An nam đô hộ Tĩnh hải quân tiết độ sứ, sử việt nam viết: "Vua mỗi ngày đem hầu hết thứ châu báu kỳ dị bày chật cả sân để khoe là giàu có". Thời đó, việc kiến tạo cũng chỉ đơn sơ nên có lẽ thú vui xa xỉ ở trong nhà vua chỉ đến thế.


Điện Thái Hòa, Hoàng thành Huế.

Thời Lý, sử sách chép có đài chúng Tiên dựng 5 tầng, trên lợp ngói bạc. Nhưng, thi công nguy nga có lẽ rằng chỉ dành riêng cho cung vua, vị ở đầu thời Trần, Tĩnh Quốc Đại vương è Quốc Khang, là anh cả của Vua trằn Thánh Tông, khi được cử vào trấn thủ Diễn Châu, xuất bản phủ đệ to lớn, sau sợ mang tiếng yêu cầu đành đưa làm nơi thờ Phật. Sang đến thời Lê, công thần khai quốc è cổ Nguyên Hãn chỉ vì xây dựng bao phủ đệ bự mà bị gièm pha pha ngầm mưu phản, bị Vua Lê Thái Tổ mang đến quân đến bắt rồi phẫn uất dancing xuống sông từ bỏ trầm.

Khi triều è suy vi, Vua trằn Dụ Tông cũng chìm đắm trong những thú nghịch xa xỉ của mình. Vua mang đến đào hồ nước ở vườn cửa ngự trong hậu cung. Trong hồ nước xếp đá có tác dụng núi, 4 mạch đông đảo khai ngòi mang lại chảy thông nhau. Bên trên bờ hồ trồng thông, tre và các thứ hoa thơm cỏ lạ. Lại nuôi chim quý, thú kỳ lạ trong đó. Phía Tây hồ nước trồng 2 cây quế, dựng điện tuy nhiên Quế. Rồi lại đào một hồ nhỏ dại khác, sai người Hải Đông chở nước mặn cất vào đó, đem các thứ hải thiết bị như đồi mồi, cua, cá nuôi trong hồ. Lại sai người Hóa Châu (vùng vượt Thiên ngày nay) chở cá sấu đến thả vào đó. Lại sở hữu hồ Thanh Ngư để thả cá thanh phụ...

Sau thời bên Mạc, khi bọn họ Trịnh giúp vua Lê trung hưng và trở về Thăng Long thì từ kia vua Lê chỉ từ là lỗi vị, quyền hành trong tay thuộc không còn về tủ chúa. Cung điện nhà vua càng ngày càng hoang tàn, truất phế nát, vua hàng tháng ra coi chầu đem lệ 2 lần, trong lúc phủ chúa thì lộng lẫy, nguy nga, trăm quan lại ra vào nườm nượp.


Theo lời diễn tả của Samuel Baron, yêu đương gia anh quốc đến Thăng Long năm 1680: phủ chúa vị trí trung tâm thành phố Kẻ Chợ. Phần lớn dinh thự dành cho người nhà chúa được xây 2 tầng có khá nhiều cửa mở thoáng đãng. Các cửa đồ sộ, đụng trổ công trạng và tất thảy các làm từ mộc lim. Các tư thất với cung dành cho đàn bà đều lộng lẫy, xa hoa, gồm chạm trổ, tô son thiếp vàng. Sân trước khu dinh thự tất cả chuồng voi mập và ngựa chiến tốt, phía sau phủ đường là hoa viên, cây cối, ao cá... Cùng bất cứ thú thưởng ngoạn làm sao mà quốc gia này hoàn toàn có thể đáp ứng nhằm chúa tiêu khiển vị ngài hi hữu khi ra ngoài.

Xem thêm: Giải Mã Nghi Án Trương Đăng Quế, Trương Định, Phạm, Cuộc Đời Và Sự Nghiệp Trương Đăng Quế (4)

Đặc biệt, ở cửa ngõ ô Tây Long (khoảng địa chỉ Bảo tàng lịch sử dân tộc ngày nay), vào thời điểm năm 1644, chúa Trịnh Doanh mang đến xây lầu Ngũ Long sở hữu hình 5 bé rồng. Theo những ghi chép còn lại thì lầu siêu cao, được dát bằng mảnh sứ và gồm cẩm thạch quấn quanh bắt buộc từ siêu xa đã rất có thể trông thấy.

Các ngón chơi

Về thú chơi, trong khi Vua Lê Đại Hành mới biết "bày vàng bội bạc châu báu ra sân để khoe giàu", hay mấy trò đơn giản và dễ dàng như lội nước, đánh cá bên trên sông thì tới Vua Lê Ngọa Triều có nhiều thú vui tai quái dị, như các trò hành hạ và quấy rầy tội nhân tàn bạo mà sử sách đã mất lời chê trách. Ít man rợ hơn là bài toán "giết mèo cho các vương ăn, ăn dứt lấy đầu mèo giơ lên đến xem, khiến cho các vương đông đảo sợ, vua lấy có tác dụng thích".

Lễ hội thời xưa.

Các thú nghịch của quý tộc sinh hoạt thời Trần mang tính chất tao nhã hơn nhiều. Sử viết, Chiêu Văn vương nai lưng Nhật Duật trong nhà không ngày nào không mở cuộc hát xướng, làm trò, mà không ai cho là say đắm. "So với Quách Tử Nghi tột bậc xa xỉ mà không người nào chê, ông cũng gần được như thế", các quan chép sử khen ngợi. Thời nai lưng Dụ Tông, năm 1362, bên vua lệnh cho các nhà vương vãi hầu, công chúa dâng các trò tạp hý vua xét coi sóc trò nào tuyệt thì thưởng cho. Trước đấy, vào cuộc kháng chiến chống quân Nguyên, khi tiến công Toa Đô, quân ta bắt được bạn phường hát là Lý Phương mèo rất giỏi hát, những bé ở trẻ của các nhà nuốm gia theo y tập hát điệu phương Bắc. Việt nam có tuồng truyện bắt đầu từ đấy cùng các mái ấm gia đình vương quyền quý tộc cũng nuôi nhỏ hát tự đấy.

"Đại Việt sử ký kết toàn thư" cho biết thêm thêm về một trò chơi của những quý tộc bên Trần. Đó là chuyện diễn ra năm Bính Ngọ (1126): "Vua ngự năng lượng điện Thiên An xem những vương hầu đá cầu". Giáo sư Hoàng Xuân Hãn, trong sách "Lý thường xuyên Kiệt", biểu thị trò đánh mong của quý tộc thời Trần cơ mà ta thấy giống khúc côn mong trên con ngữa ở phương Tây: "Hai bên tả hữu dựng hai cửa ngõ gỗ hotline là cầu môn cao độ hơn một trượng. Vương vãi hầu dự chơi chia thành 2 phe khoác áo vóc màu sắc khác nhau. Trước thềm bày 2 giá bán cờ, hễ bên nào được thì gặm vào giá bên ấy 1 lá cờ. Bao gồm khi thì đùa chạy bộ đánh phết, bao gồm khi thì nghịch cưỡi ngựa đánh phết. Bạn ngồi trên chiến mã một tay cố cương, tay kia chũm gậy nhiều năm để tấn công quả phết. Đánh phết bao gồm nhạc đi kèm. Bắt đầu chơi thì nhạc nổi lên. Cơ hội tranh quả phết thì trống tấn công rây. Trái phết mang lại gần thì trống giục càng mau. Thời gian quả phết lọt qua cửa ngõ thì gióng lên 3 hồi trống. đùa được một hồi lâu, vương vãi hầu lại nghỉ ngơi uống rượu, ngừng lại tấn công tiếp".

Chi huyết về chuyện đá cầu, "Toàn thư" nhắc chuyện bao gồm viên độc bạ là Trần nuốm tính khoan hậu, cẩn thận, thiệt thà, tốt ngề tiến công cá, bắn nỏ và nghịch cầu. Vua trằn Anh Tông sai dạy thái tử các nghề ấy. Biện pháp làm quả mong của Trần vắt là suy xét các múi da, mang đến 12 múi cân nặng nhau, duy 3 múi sống miệng mong lỗ là nơi bỏ mẫu bóng lợn vào thì hơi mỏng mảnh và nhẹ, để cân với sức nặng sinh sống đầu bong bóng, vì thế khi đá cầu, múi nào ở trên cho lúc rơi xuống đất lại nguyên như cũ, không khi nào chuyển khác.

Ông phụ thân ăn chơi thanh nhã là thế, mà sang mang lại thời trằn Dụ Tông thì công ty vua chỉ còn lấy tấn công bạc, uống rượu có tác dụng thú vui. Bên vua từng cho gọi những nhà nhiều trong nước, như sinh hoạt làng Đình Bảng ở thị trấn Bắc Giang, buôn bản Nga Đình thuộc Quốc oai nghiêm vào cung đánh bội bạc làm vui. Có tiếng bạc bẽo đặt tới 300 quan tiền, 3 tiếng đã lên tới gần nghìn quan. Vua còn tổ chức thi uống rượu, ai uống được nhiều sẽ được thăng thưởng. Tất cả viên Chánh chưởng phụng cung Vĩnh An là Bùi Khoan lập mẹo uống vờ không còn 100 thăng rượu, được thưởng tước đoạt 2 bốn (thăng 2 cung cấp bậc).

Sử thần Phan Phu Tiên đời Lê vẫn bình luận: "Dù lao lý nhà trằn xử nghiêm hành vi đánh bội bạc nhưng mang lại đời Dụ Tông thì đơn vị vua lại công nhiên tổ chức. Tín đồ trong nước bắt trước cái dở ấy do vậy không thể phòng cấm được nữa. Cờ bạc tình thành tệ nàn rồi dẫn đến mất nước".

Sang đến thời Lê trung hưng, thì phần lớn thú đùa sành điệu tốt nhất nước đều triệu tập vào lấp chúa Trịnh. Người sáng tác Nguyễn Án tả trong tập ký kết sự "Tang yêu đương ngẫu lục", đề cập về lễ Trung thu sang chảnh trong đậy chúa: "Mỗi năm, đến tết Trung thu, từ bỏ trước mấy tháng, chúa vạc gấm vào cung ra để làm hàng trăm, hàng trăm đèn lồng, cái nào thì cũng tinh xảo tuyệt vời, mỗi dòng giá nhiều lạng vàng. Đến ngày chúa ngự ra chơi Bắc cung, cung tất cả cái ao điện thoại tư vấn là Long Trì rộng nửa dặm. Trong ao trồng tương đối nhiều hoa sen, hoa súng. Ven ao đắp khu đất trồng đá có tác dụng núi, nơi cao địa điểm thấp, dàn đặt có hình thế. Gồm có chỗ khuỷu để cho nhạc công ngồi đàn sáo. Bờ ao trồng mấy trăm cây phù dung, treo đèn sống trên. Sóng trăng dập dờn, trông xa tựa mặt hàng vạn ngôi sao sáng. Nội thị từ bỏ tam phẩm trở lên, chít khăn mang áo như bầy bà, bày hàng ở rìa đường, cung cấp những tạp hóa cùng những đồ hoa quả, chả, rượu, thức gì rồi cũng có, chồng chất như núi... Nửa tối chúa ngự mang đến ao, xuống thuyền. Quan hầu và các phi thiếp gõ ván hò reo, chuyển động vùn vụt và lênh đênh bên trên sông. Hốt nhiên lúc lại đánh đàn, lại thổi sáo, lại ca hát, giờ vang lanh lảnh, khiến cho người tưởng chừng như lên nghịch cung Quảng Hàn nhưng nghe khúc nhạc Quân Thiên. Chúa quan sát ngắm lấy có tác dụng vui sướng, mãi mang lại gà gáy bắt đầu về".