Triều tiên thế tông

     

*

세종대왕
Hanja
世宗大王
Romaja quốc ngữSejong DaewangMcCune–ReischauerSejong TaewangTên khai sinhHangul
이도
Hanja
李裪
Romaja quốc ngữI DoMcCune–ReischauerI ToTên thời gian nhỏHangul
원정
Hanja
元正
Romaja quốc ngữWon JeongMcCune–ReischauerWŏn ChŏngTriều Tiên vậy Tông (Hangul: 조선세종, Hanja: 朝鮮世宗, sinh ngày 7 tháng 5 năm 1397 – mất ngày 30 mon 3 năm 1450) là vị quốc vương đồ vật tư của nhà Triều Tiên, Miếu hiệu Thế Tông, công ty Minh ban Thụy hiệu Trang Hiến (莊憲), Triều Tiên dưng Thụy hiệu Trang Hiến Anh Văn Duệ Vũ Nhân Thánh Minh Hiếu Đại Vương (Hangul: 장헌영문예무인성명효대왕). Ông trị vì từ thời điểm năm 1418 cho năm 1450, tổng cộng 32 năm.

Bạn đang xem: Triều tiên thế tông

Trong 4 năm đầu, cố Tông cùng phụ thân là Thượng vương vãi Thái Tông thống trị triều chính. Năm 1422, Thái Tông băng hà, Thái Tử nỗ lực Tông đồng ý trở thành vua của Triều Tiên. Vậy Tông triển khai nhiều chế độ nhằm khuyến khích khoa học – kỹ thuật, mở có kinh tế, khuyến khích Nho học và bổ sung những quy định mới vào phương pháp pháp. Ông còn cải tân văn tự, phát hành chữ cái tượng thanh Chosŏn’gŭl vào khoảng thời gian 1446, dùng để ký âm tiếng Triều Tiên – bỏ mặc sự bội nghịch đối mạnh bạo từ phía đông đảo Nho sĩ coi trọng truyền thống lịch sử vốn luôn dùng chữ thời xưa của Trung Quốc.<2> Về đối ngoại, ráng Tông phía bắc tiến tấn công Mãn Châu, di dân cho định cư ở vùng này, phía phái nam đánh đảo Tsushima hòng tiễu trừ cướp biển Nhật Bản. Ngày nay, cầm cố Tông được xem là vị minh quân đang đưa văn hóa truyền thống Triều Tiên đến 1 thời kỳ rực rỡ.<3> bạn dân nước hàn quen hotline ông là núm Tông Đại vương vãi (세종대왕, 世宗大王); mặc dù trên thực tiễn xưng danh Đại vương vãi đã có mặt trong Thụy hiệu của phần lớn các đời vua Triều Tiên trước năm 1897.


Mục lục


1 Tuổi trẻ2 Trị vì

Tuổi trẻ

Triều Tiên chũm Tông mang tên húy là Lý Đào (李裪, 이도), ông là bé thứ tía của Triều Tiên Thái Tông Lý Phương Viễn, chị em là Nguyên Kính vương vãi hậu Mẫn thị, bạn ở Ly Hưng. Lúc còn làm Vương tử, ông được phong là Trung Ninh Đại quân (忠寧大君). Lúc còn trẻ, Lý Đào học giỏi nhiều môn, buộc phải được vua phụ vương yêu quý rộng hai fan anh.

Khi Lý Đào được 12 tuổi, ông được phong làm Đông cung cố gắng tử (東宫世子) với được gả đàn bà của Thẩm Ôn (沈溫), một đại quý tộc nguyên cửa hàng ở Thanh Tùng (靑松, Cheongsong).

Việc đăng quang của Lý Đào có khá nhiều điểm khác với sự lên ngôi của nhiều phần các vị Quốc vương vãi Triều Tiên khác. Vương tử trưởng là Nhượng Ninh Đại quân Lý Đề (李褆), nhận biết mình cảm thấy không được tài có tác dụng Quốc vương, tin cầm Tông đã có mệnh làm cho Vương. Với Vương tử thứ 2 là Hiếu Ninh Đại quân Lý bửa (李補), ông ta mang đến rằng trọng trách của họ là gửi Lý Đào lên ngôi. Vày vậy, họ gắng tỏ thái độ cực kỳ vô lễ sinh hoạt cung đình, và ít lâu sau họ bị trục xuất khỏi Hán Thành.Mưu tính của 2 vương vãi tử này sau cuối đã chuyển Lý Đào lên ngôi. Vương tử trưởng trở nên một lữ khách hàng đi lang thang và sinh sống ẩn dật bên trên núi.Người nhỏ thứ hai mang đến một ngôi chùa, địa điểm ông ta xuống tóc đi tu.

Tháng 8 năm 1418, vua Thái Tông nhịn nhường ngôi cho cố gắng tử Lý Đào, tức vua Triều Tiên nuốm Tông. Thái Tông làm Thái Thượng vương, liên tục nắm thực quyền làm chủ quốc gia. Ko lâu sau khi Thế Tông lên ngôi, Thái Tông bắt tội Thẩm Ôn (cha vợ Thế Tông) do phàn nàn câu hỏi thượng vương ráng hết đại quyền mặc dù có vua tại vị. Thẩm Ôn bị ép đề xuất uống dung dịch độc chết.<4>

Trị vì

Năm 1418, Triều Tiên nắm Tông lên ngôi, nhưng việc nước vẫn vì chưng thượng vương Triều Tiên Thái Tông nuốm giữ. Năm 1422, Thái Tông chết, nỗ lực Tông tự vắt triều chính, ông đã gây bất thần cho quần thần vì chưng sự sáng chế và gọi biết chủ yếu trị sâu sắc.<5>

Các vua đầu bên Triều Tiên như Thái Tổ, Thái Tông lên ngôi nhờ vào sự giúp đỡ của giới quý tộc với quan chức Nho học, cần thường bị những người dân này bỏ ra phối, uy quyền bị giới hạn. Đến nắm Tông, công ty vua phát hành nhiều cách tân về tổ chức triển khai nhà nước, quân sự, văn hoá, thuế khoá, nhưng lại cũng không qua được giới hạn này. Ông thường cần chịu sự rào cản và phê bình mạnh khỏe từ giới Nho gia, mặc dù sự phê bình này ở các vương quốc khác rất có thể bị ghép vào tội lúc quân. Mặc dù nhiên, thay Tông cũng biết cách kiềm chế nhóm tín đồ này mà không buộc phải viện mang đến vũ lực và sự trừng phạt. Ông tỏ ra phát âm biết và uyên thâm hơn hẳn các Nho thần dạy học vua trong kinh diên; ông còn chủ động đưa ra chỉ đạo, phía dẫn cho những học sĩ điện Tập Hiền; trong khi ông tạo thành 1 hệ vần âm mới mặc kệ sự phản nghịch kháng tàn khốc của Nho thần. Về cuối đời, ông còn bày tỏ tinh thần và sự sùng kính cùng với Phật giáo dù đa phần Nho thần thời này đều bài chưng đạo Phật.<6>

Quân sự


Triều Tiên rứa Tông được reviews là một nhà kế hoạch quân sự lớn. Ông đã ban hành nhiều điều quân lệnh nhằm mục tiêu củng thế quân đội,<7> đồng thời phát triển kỹ thuật quân sự, tăng cường thử nghiệm, sử dụng đại bác cùng với rất nhiều loại pháo cối, cung lửa không giống nhau.

Đầu năm 1419, đại danh đảo Đối Mã (Nhật Bản) là Sō Sadamori xua cướp hải dương đánh phá Triều Tiên. Tháng 6 năm này, thượng vương vãi Thái Tông quyết ý chiếm Đối Mã. Thượng vương bảo nạm Tông không đúng tướng Lí Tòng Mậu (이종무, 李從茂) lấy thủy quân (17.884 người) đánh đảo Đối Mã.<8> Quân Triều Tiên giết mổ 123 quân Nhật, bắt 119, giải thoát 131 bạn Minh bị cướp biển khơi bắt và 21 quân lính trên đảo.<9><10> Đến ngày 26 tháng 6, phục binh Nhật đánh tan quân Triều Tiên sinh sống Nii, làm bị tiêu diệt 150 lính. Fan Triều Tiên bèn bàn bạc với đại danh, cho tháng 7 thì lui về nước.

Xem thêm: Tư Điên Han Viêt - Từ Điển Hán Nôm: Tra Từ

<11><12> Năm 1443, 2 bên ý hòa mong Quý Hợi: đại danh Đối Mã chịu đựng cống nạp vua Triều Tiên; nắm Tông chất nhận được Đối Mã được thông mến với Triều Tiên sáu mươi tàu thuyền mỗi năm.<13>

Năm 1433, vắt Tông không nên tướng Kim Tông Thụy (金宗瑞, 김종서) tấn công Mãn Châu ngơi nghỉ phía Bắc. Quân Triều Tiên chiếm được một số thành trì, khôi phục lãnh thổ bị mất trước đây, đẩy biên thuỳ của Triều Tiên lên gần bằng biên giới CHDCND Triều Tiên với china hiện nay.<14> bên vua đến lập 4 quận và 6 khu đồn trú quân, còn gọi là tứ quận, lục dinh (四郡六鎭, 사군육진) đế ngừa dân Mãn Châu làm phản công.

Khoa học & công nghệ

Triều đại gắng Tông tận mắt chứng kiến những bước cải cách và phát triển mạnh về khoa học và kỹ thuật. Năm 1429, chũm Tông sai biên soạn sách Nông sự trực thuyết để gợi ý nông dân. Tòa tháp này chứa đựng những thông tin về nhiều kỹ thuật canh tác khác biệt mà vua nuốm Tông đã ra lệnh cho những quan chức đi thu thập ở trên khắp tổ quốc Triều Tiên.<15> những kỹ thuật này quan trọng để tiến hành những phương thức canh tác mới trong nền nông nghiệp Triều Tiên.<15>

Tưởng Anh Thực (蔣英實, 장영실, Jang Yeong-sil) là một nhà phát minh xuất nó vào thời cố Tông. Ngay từ nhỏ dại Tưởng đã biểu thị suy nghĩ thông minh và năng lực sáng tạo. Tuy nhiên Tưởng lại là một người thuộc lứa tuổi dưới cùng xã hội. Trước đây Thái Tông đã nhận thấy khả năng của Tưởng cùng vời ra có tác dụng quan. Việc phong quan tiền chức với bảo trợ cho những nghiên cứu, sáng tạo của Tưởng bị những quan triều phản nghịch đối mạnh dạn mẽ, vày họ nhận định rằng một nhân thể dân thuộc lứa tuổi dưới cần thiết nào đứng đồng cấp với những Nho thần. Cơ mà vua cụ Tông tín nhiệm khả năng của Tưởng. Tưởng đã tạo nên các thiết kế đặc biệt quan trọng mới như đồng hồ thời trang nước, lếu láo tượng và đồng hồ mặt trời.<16> tuy nhiên, sáng chế tuyệt vời nhất của ông ra mắt năm 1442, đó là máy đo lượng mưa (vũ lượng kế) trước tiên trên cố giới; mô hình này hiện không thể tồn tại và máy đo lượng mưa cổ tuyệt nhất còn tồn tại ngơi nghỉ Đông Á được chế tạo năm năm 1770, dưới triều vua Anh Tổ. Theo item Thừa bao gồm viện nhật ký (承政院日記, 승정원일기, Sŭngchŏngwŏn Ilki) vua Anh Tổ dự định khôi phục lại sự huy hoàng của thời đại nuốm Tông, và vì chưng vậy ông vẫn đọc một biên niên sử về thời thay Tông. Sau khi đọc đoạn nhắc tới sản phẩm đo lượng mưa, Anh Tổ sẽ ban chỉ cho tiếp tế lại. Do bao gồm dấu ấn của vua Càn Long nhà Thanh (trị vì: 1735–1796) của Trung Quốc, niên đại 1770<17> cần máy đo lượng mưa này của fan Triều Tiên đôi khi bị phát âm sai là được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Thế Tông cũng tiến hành cải cách hệ thống định kỳ Triều Tiên, vốn trước đó dựa trên hệ quy chiếu là vĩ độ của gớm thành Trung Quốc.<15> Vua gắng Tông là người trước tiên trong lịch sử hào hùng Triều Tiên ra lệnh cho các nhà thiên văn học Triều Tiên biên soạn một bộ lịch lấy kinh đô Hán Thành làm cho vĩ độ trung tâm.<15> khối hệ thống mới này cho phép các công ty thiên văn Triều Tiên dự đoán đúng đắn thời gian ra mắt nhật thực cùng nguyệt thực.<15><18>

Trong lĩnh vực y học truyền thống Triều Tiên, nhì luận thuyết đặc biệt đã được viết ra trong thời gian trị vị của cầm Tông. Bọn chúng là Hyangyak chipsŏngbang (Hương dược tập thành phương) và Ŭibang yuch’wi (Y phương các loại tụ), được sử gia Yung Sik Kim đánh giá và nhận định là thay mặt cho “các cố gắng của bạn Triều Tiên nhằm mục tiêu phát triển hệ thống kiến thức y học tập riêng của chủ yếu mình, biệt lập với đông đảo gì của Trung Hoa.”<15>

Văn học

Về văn học, ông khuyến khích những đại thần cùng những học đưa đến phân tích tại triều đình. Vua cố gắng Tông cũng giám sát, và có thể tự mình tham gia, vào việc tạo ra ngôn ngữ bằng văn bạn dạng của hangul và công bố nó tới dân chúng Triều Tiên vào Huấn dân chủ yếu âm (訓民正音, 훈민정음, Hunminjŏngŭm), tức là “những music bằng lời nói đúng ý niệm để dạy dân.”

Do dựa vào vào sản xuất nông nghiệp & trồng trọt nên cố gắng Tông cho phép nông dân nộp thuế các hoặc ít phù hợp với những dịch chuyển của thịnh vượng hay khó khăn. Bởi vì điều này, họ rất có thể ít băn khoăn lo lắng hơn về hạn ngạch thuế và làm việc thay bởi vì lúc được mùa lại rước bán những loại cây trồng. Khi triều đình dư thừa hoa màu sẽ trưng bày cho nông dân nghèo hay phần lớn nông dân phải đến nó. Năm 1429 Nông sự trực thuyết (農事直說, 농사직설, Nongsachiksŏl) sẽ được kết thúc dưới sự đo lường của vua nỗ lực Tông. Đây là quyển sách trước tiên nói về nông nghiệp của Triều Tiên, xử lý những vụ việc như gieo trồng, thu hoạch với canh tác đất.

Dù cho hầu hết quan lại với quý tộc bội nghịch đối việc thực hiện Hangul, nhưng những tầng lớp dưới vẫn gật đầu đồng ý học nó cùng họ đã có thể giao tiếp với nhau bằng văn bản.

Những công trình của nạm Tông được đánh giá rất cao. Các tác phẩm khét tiếng Long Phi Ngự Thiên Ca (龍飛御天歌, 용비어천가,Yongbiŏch’ŏnga, viết năm 1445), say mê Phổ Tường huyết (釋譜詳節, 석보상열, Sŏkpo Sangchŏl, viết mon 7 năm 1447), Nguyệt lân thiên giang trì khúc (月璘千江篪曲, 월린천강지곡, Wŏrin Ch’ŏnkang Chikok, viết tháng 7 năm 1447), và những tài liệu tham khảo Đông quốc bao gồm âm (東國正音, 동국정음, Tong’guk Jŏngŭm, viết mon 9 năm 1447).

Năm 1420, vậy Tông dựng năng lượng điện Tập hiền đức (集賢殿; 집현전; Chiphyŏnjŏn) sinh sống cung Cảnh Phúc. Đây là nơi hoạt động của nhiều nghành nghề dịch vụ khác nhau, gồm các học giả được gạn lọc từ nhà vua. Khét tiếng nhất là Huấn dân chính âm, trong đó khối hệ thống Chosŏn’gŭl bằng văn bản lần trước tiên được xây dựng.<19>