1. Về mẫu mã tóc đàn bà giới

– dạng hình 1: Búi tóc thành một quấn tròn trên đỉnh đầu, đó là kiểu tóc đặc trưng của biểu tượng chim thần Ca Lăng Tần Già (h.1,tr.20). Phiên bản thân mẫu này cùng với việc đi kèm dày đặc chuỗi trang sức chứng minh rằng đấy là kiểu tóc của người phái nữ có thân phận cao quý. Đặng Ngũ Nương thời è được miêu tả trong Thiệu Long từ bi với hình ảnh “xung xung phượng kế” (冲冲鳳紒)<1> cho biết thêm búi tóc này được búi thẳng trên đỉnh đầu (h.2,3,4,5, tr.20). Riêng biệt từ “phượng kế”đề tài đề ra 2 trả thuyết. Trước tiên đó chỉ đối chọi thuần là mĩ từ chỉ búi tóc như các từ “phượng thể”, “kim thân”, “long thể”…. Vật dụng hai, từ “phượng kế”cũng hoàn toàn có thể chỉ trang sức quý hình phượng gài bên trên búi tóc.

Bạn đang xem: Trang phục thời trần

– kiểu dáng 2: Búi tóc bên trên đỉnh đầu, uốn nắn tóc thành hình rẻ quạt. Khía cạnh sau của hiện trang bị đầu tượng bằng gốm men thời Lý kí hiệu LSb11881/GM-2640 thể hiện rõ búi tóc này có khoảng trống trung tâm (h.6,7,tr.20). So sánh đối sánh với đầu tượng thì búi tóc này cao bằng khoảng tầm ½ mang đến 2/3 đầu, chiều cao này đòi hỏi người phụ nữ phải bôi một tờ sáp làm tăng cường mức độ cứng và giữ nếp của tóc. è Quang Đức trích Lĩnh ngoại đại đáp của Chu Khứ Phi nhà Tống miêu tả người Việt thời Lý “lấy cao thơm chuốt tóc như sơn”<2>. Lê Quý Đôn chép trong Vân Đài các loại ngữ “Nay, tục nước nhà, fan ta hái hoa bưởi, theo phong cách cất rượu mà đựng nước hoa. Lấy mấy giọt nước hoa ấy, thoa vào đầu thì thấy thơm mát.”<3> chính vì sự cầu kì này, đề tài mang đến rằng đây là kiểu tóc của thế hệ quý tộc. Tuy nhiên đến thời Trần, Trần cương cứng Trung lại cho rằng trên tóc của phụ nữ An nam giới “ không xoa dầu xoa sáp gì cả”, cùng với chính là lối “ cắt tóc vướng lại 3 tấc tết sinh sống trên đỉnh đầu, buộc đem đầu tua tóc rồi cây viết chặt lại và cài bởi trâm, ở ẩn dưới gáy không có tóc”<4>. Có lẽ rằng để tương xứng với công cuộc kháng chiến mà loại tóc nàng giới cũng trở nên giản tiện rộng thời kỳ trước.

– loại 3: đầu năm mới tóc thành một dải rồi quấn quanh đầu. Biểu thị trên hiện vật cho thấy để tạo nên kiểu tóc này fan phụ nữ cần phải có mái tóc siêu dài cùng dày. Mặc dù nhiên, đây là kiểu tóc đối chọi giản, nhanh gọn lẹ nên rất có thể phổ đổi mới hơn hai kiểu trên (h.8,9,tr.20).

<1> Phạm Văn Ánh (2012), “Văn bia chùa Thiệu Long thời Trần”, Nghiên cứu lịch sử hào hùng số 10-2012, tr.48

<2> trằn Quang Đức (2013), ngàn năm áo mũ, Nxb vắt giới, Hà Nội, tr.94

<3> Lê Quý Đôn, nai lưng Văn liền kề dịch (2006), Vân Đài các loại ngữ, Nxb văn hóa thông tin, Thanh Hóa, tr.409

<4> Lê Quý Đôn, Phạm Trọng Điểm dịch ( 2007), loài kiến văn tiểu lục, Nxb công nghệ xã hội, tr.77


*

Kiểu 4: Búi tóc thành hai bọc tròn phía hai bên đỉnh đầu (h.1,2,3,4,tr.21). Sự thiếu thốn vắng vẻ bên ngoài tóc này vào nền thẩm mỹ truyền thống khiến cho đề tài mạnh dạn dạn ngờ vực rằng đây là kiểu tóc của tầng lớp nô tỳ. Qua khảo sát hệ thống tượng làm việc miền Bắc, shop chúng tôi nhận thấy chỉ có những tượng Phỗng mới được chế tạo ra hình với hai búi tóc xoắn 2 bên như một sự “hình thành bản sắc”mà người chiến thắng gán mang lại kẻ thua cuộc với mục đích hạ thấp kẻ địch (h.7,tr.21). Hình dáng tóc này có thể kết hợp với tóc mái rủ trước trán.

– giao diện 5: Búi tóc bên trên đỉnh đầu, búi tóc thấp, rẽ mái sang phía hai bên (h.5,6,tr.21).

*


2. Vẻ bên ngoài tóc của nam giới giới

– phong cách 1: Búi thành búi tròn cao hơn đỉnh đầu. Trằn Quang Đức gọi đó là kiểu búi chuy kế và cho rằng kiểu búi tóc của người việt nam thường sinh hoạt phía sau đầu và thậm chí dời phải chăng xuống gáy<1>. Tuy nhiên, qua khảo sát nguồn tứ liệu khảo cổ học, đề tài nhận biết rằng búi tóc này có xu phía lệch về vùng trước trán (h.1, tr.22). Kiểu tóc này xuất hiện thêm với tần suất thường xuyên nhất. Đại Việt sử ký toàn thư chép vua Lý Huệ Tông “dần dần dần phát điên, có khi trường đoản cú xưng là Thiên tướng mạo giáng, tay cầm cố giáo cùng mộc, gặm cờ bé dại vào búi tóc”<2>Có thể nhận định và đánh giá rằng đó là kiểu tóc phổ cập cả trong cung đình, quân team lẫn cuộc sống thường nhật. Một trong những hình vẽ còn thể hiện câu hỏi người ta cần sử dụng khăn để bọc tóc (h.3,tr.22). Đại Việt sử kí toàn thư chép “các quan đội mũ chữ đinh, thêm miếng lụa bọc tóc màu sắc tía xen màu sắc biếc”<3> .”Có người chùm đầu bằng khăn lụa. Ngày thường xuyên ở nhà, chỉ để đầu trần, khi tiếp khách hàng hoặc ra ngoài đường mới team khăn”<4>

– hình dáng 2: Búi thành búi tròn nhích cao hơn đỉnh đầu nhưng lại khác dạng hình 1 tại vị trí người phái mạnh không cất tóc quá vào vào búi tóc cơ mà để quá ra chừng 10cm (h.5,tr.22).

– loại 3: Buộc tóc đuôi ngựa. Hình vẽ biểu đạt lọn tóc này rủ mang đến tận gáy, dựa trên đối sánh tương quan với đầu người phái mạnh thực tế thì độ dài của tóc ước đạt 20-25cm (h.7,tr.22).

<1> trằn Quang Đức (2013),sdd, tr.95

<2> Đại Việt sử ký toàn thư (2013),sdd, tr.259

<3> Đại Việt sử ký toàn thư (2013),sdd, tr.336

<4> Đoàn Thị Tình (2006), bộ đồ Việt Nam, Nxb Mỹ Thuật, Hà Nội, tr.45


*

– thứ hạng 4: cắt tóc ngắn. Hình dáng tóc này thông dụng hơn vào thời Trần, vào cả giới quan liêu lại, quý tộc, yêu cầu mới có quy định những vương hầu “người tóc dài đội mũ Triều Thiên, người tóc ngắn đội mũ Bao”<1> Người phái đẹp cũng giảm tóc ngắn, cho thời ở trong Minh gồm quy định “cấm bé trai, đàn bà không được cắt tóc”<2>, tuy nhiên do chưa khảo được hiện thứ khảo cổ nào biểu thị kiểu tóc ngắn của phái nữ nên đề tài còn vứt ngỏ vụ việc này. Trang trí trên thạp gốm hoa nâu (h.2, tr.23), đầu tượng thời è tại lăng vua trần Hiến Tông (h.1, tr.23) với hình vẽ trên Trúc lâm đại sỹ xuất sơn thiết bị (h.3,tr.23) cũng biểu đạt kiểu tóc ngắn của nam giới giới, tuy độ dài tất cả chênh lệch mà lại không nhiều.

– kiểu dáng 5: Cạo trọc đầu. Hình dạng tóc này đã được NNC è Quang Đức khảo về mặt thư tịch, mặc dù nhiên công ty chúng tôi vẫn chưa kiếm được tư liệu khảo cổ học tập thể hiện phải xin tạm bỏ ngỏ.

<1> Đại Việt sử ký kết toàn thư (2013),sdd, tr.337

<2> Đại Việt sử ký toàn thư (2013),sdd, tr.471


*

3. Nón Quyển Vân/ Thông Thiên

Dựa trên ghi chép vào An phái nam chí lược, Quyển Vân là loại mũ giành riêng cho vua nhà Trần, tên gọi khác là mũ Thông Thiên. “Chính do dáng nón Thông Thiên cao, chóp nón uốn công té về phía sau, trông như áng mây cuộn lại nên gọi với cái tên hình tượng là nón Quyển Vân”<1> (h2, tr.24).

Đề tài ko khảo được dấu tích của nón Quyển Vân trên hiện đồ dùng khảo cổ thời Trần, song lại phát hiện tại một nóng hoa nâu thời Lý thể hiện hình tượng chim thần Kinara đội một số loại mũ giống như như biểu lộ về mũ Quyển Vân. Mũ màu đen, bao gồm phần vành được tô điểm bằng các hạt ngọc, ở chính giữa đính miếng trang sức quý hình lá đề, chạy dọc thân mũ là những viền trang trí color trắng(phỏng đoán là bạc bẽo hoặc các hạt châu kết thành dải), phía hai bên thái dương gồm gắn miếng vải màu đen tuy vậy chưa rõ thương hiệu gọi, dây thao cùng màu và to bản, chóp mũ uốn cong về vùng phía đằng sau (h1, tr.24). Cũng đều có một ấm men khác diễn đạt dạng thức này nhưng không tồn tại dây thao cùng chóp nón cũng ko uốn về phía sau.

Giả thiết niên đại thời Lý của hiện vật dụng là đúng mực thì nón Quyển Vân/Thông Thiên đã bao gồm từ thời Lý cùng được nhà Trần kế thừa.

<1> china phục mức độ đại tự điển, è cổ Quang Đức dẫn (2013),sdd, tr.106


*

4. Mũ Đinh trường đoản cú

Hình vẽ bên trên gốm hoa nâu biểu lộ một dạng mũ hình ống color sẫm, quây xung quanh trán và rủ xuống vùng dưới sau, phía đằng sau may thêm mảnh vải hình vuông bao bọc kín gáy(h1, tr.25). Hình ảnh này phần như thế nào khớp với mô tả của sứ thần bên Nguyên Trần cương cứng Trung về quan liêu lại nhà Trần: mẫu vẽ trên gốm hoa nâu diễn tả một dạng nón hình ống màu sẫm, quây xung quanh trán và rủ xuống phía dưới sau, phía sau may thêm miếng vải hình vuông bao bọc kín gáy(h1, tr.25). Hình ảnh này phần nào khớp với miêu tả của sứ thần công ty Nguyên Trần cưng cửng Trung về quan tiền lại nhà Trần: “<…> Khăn dùng blue color thẫm vì chưng tơ nhuộm chế ra, khi đội khăn thì cần sử dụng dây sắt tải lại, đằng trước cao nhì thước mà gập xuống mang lại cổ, lấy dải buộc thắt lại đằng sau, trên đỉnh bao gồm cài dòng đinh bằng sắt, người dân có quan chức thì thêm một mảnh dải vào đinh fe này”<1>. è Quang Đức lại cho rằng chữ Hạng (gáy) đã bị chép nhầm thành chữ Đỉnh (chóp), đề nghị là (chóp), phải là “ gáy mũ có móc sắt, người có quan chức gia thêm miếng vải vào móc”<2>. Điều này cân xứng với bộc lộ trên những hình vẽ bên trên gốm hoa nâu cùng với phần vải được đã tích hợp gáy mũ bịt kín gáy và một trong những phần vai.

Toàn thư ghi nhận vào thời điểm năm 1300, vua è Anh Tông Toàn thư ghi nhận vào thời điểm năm 1300, vua nai lưng Anh Tông “Mùa đông, tháng 10, chính sách kiểu nón áo mới của quan văn võ. Quan liêu văn thì đội mũ chữ đinh color đen, tụng quan tiền thì đội mũ toàn hoa greed color vẫn như quy định cũ”<3> minh chứng quy chế nón đinh từ bỏ đã gồm từ trước năm 1300. Đến năm sau lại ra thêm quy định chứng tỏ quy chế nón đinh tự đã tất cả từ trước năm 1300. Đến năm sau lại ra thêm phép tắc “các quan lại văn võ hầu như đội nón chữ đinh”<4>.

Một số hình hình ảnh thể hiện rằng tín đồ ta buộc thắt nút ở liền kề đỉnh đầu, một số trong những lại thể hiện việc người ta nhằm cả tóc và khăn rủ xuống gáy (h1, tr.25).

*

<1> Lê Quý Đôn, Phạm Trọng Điểm dịch ( 2007), sdd, tr. 76

<2> è cổ Quang Đức, sdd, tr. 124

<3> Đại Việt sử ký toàn thư (2013),sdd, tr.336

<4> Đại Việt sử cam kết toàn thư (2013),sdd, tr.336

5. Trang sức tóc

Trang mức độ tóc tất cả có các dải hoa quấn xung quanh trán, thường thì một dải có 5 cho 6 hoa lá giống nhau về chế tác hình. Cắm vào búi tóc bao gồm loại trang sức quý hình buôn bán nguyệt chạm hoa lá theo trục đối xứng . Như đang nói tại vị trí 1. Phong cách tóc của thanh nữ giới, từ “phượng kế”có thể chỉ loại trang sức hình phượng đính trên búi tóc, song loại trang sức này hiện chưa khảo được. Phía hai bên thái dương kết bằng dải lụa, buông thõng xuống vai cùng bắp tay (h1,5, tr.26).

Xem thêm: Tóm Tắt Lịch Sử Triều Đại Nhà Lý Đến Nhà Trần, 9 Đời Vua Triều Đại Nhà Lý

Dấu vệt hiện dính trên những đầu tượng bằng gốm men còn cho thấy dạng trang sức quý tóc hình bán nguyệt bên trên đỉnh đầu tuy không khảo được làm từ chất liệu (h3, tr.21). Phía đằng sau búi tóc cũng đều có dạng trang sức đẹp tương tự, nhị đầu giấu trong búi tóc, tất cả loại rủ xuống tận gáy, tất cả loại chỉ ở sống lưng chừng thì còn được gia thêm 2 dải rủ xuống (h1,tr.21). Một loại dị kì gồm một dải lụa cuốn xung quanh đầu, phía 2 bên thái dương tất cả 2 dải rủ xuống nhưng không dài tới tận bắp tay như kiểu đang trình bày ở đoạn trên cơ mà chỉ ngắn đến cổ (h5, tr.21).

Một dạng trang sức đẹp khác của phái đẹp có hình dáng tương tự nón Phù Dung<1> được dùng làm bọc búi tóc. Trang sức này gồm 4 cánh như cánh sen úp vào trong, nhìn tổng thể và toàn diện trông như 1 búp sen đủng đỉnh (h3, tr.26).

Có các loại mũ hình dáng tương từ bỏ như mũ Ngũ Phật, Thất Phật ngày này song ko trang trí bằng hình ảnh các vị Phật mà lại bằng những cánh hoa (h2, tr.26).

<1> è Quang Đức (2013), sdd, tr.107


*

6. Trang sức thân thể

Thiệu Long từ bỏ bi diễn tả trang sức của Đặng ngũ nương như sau: “Phụng kim xuyến nhi phó lục già, quang phi diệc dĩ; sức hương thơm anh nhi huyền lưỡng chấn, mạt lị hà tai” (奉金釧而副六珈光妃亦已,飭香瑛而懸两瑱 末利何哉)(奉金釧而副六珈光妃亦已,飭香瑛而懸两瑱 末利何哉)<1>. Có bốn loại trang sức xuất hiện thêm trong câu trên là “kim xuyến-奉金”- vòng vàng, rất có thể là vòng cổ hoặc vòng tay, “phó lục già-副六珈”- lấy ý từ câu “quân tử giai lão, phó kê lục già君子偕老副笄六珈”là sáu thứ trang sức ở bên trên đầu rất có thể là thoa hoặc dải anh lạc như tại phần 2.3.1, “hương anh飭香”- ngọc thơm với “chấn瑱”- khuyên răn tai. Bên trên thực tế, khó rất có thể tìm thấy răn dạy tai trên các đầu tượng thiếu nữ giới, tuy vậy lại thấy xuất hiện thêm phổ trở thành ở những tượng Garuda và cá biệt ở một bức phù điêu vũ công trên bệ đá chùa Hoa Long. Như vậy, vào thời Lý- Trần, người đàn bà tôn quý hay búi tóc cao trên đỉnh đầu, gài trâm hình phượng, tai treo khuyên ngọc, tín đồ đeo ngọc thơm.

<1> Phạm Văn Ánh (2012), “Văn bia miếu Thiệu Long thời Trần”, Nghiên cứu lịch sử dân tộc số 10-2012, tr.48

7. Áo giao lĩnh

Giao lĩnh là tên thường gọi của nhiều loại áo vạt chéo, dân gian thường hotline là áo tràng vạt. Toàn thư chép vua trần Anh Tông khoác áo giao lĩnh: “Đế phục hoàng la giao lĩnh y 帝服黄羅 交領衣”, phiên bản dịch của Nxb KHXH năm 1971-1972 dịch là “帝服黄羅 交領衣”, bạn dạng dịch của Nxb KHXH năm 1971-1972 dịch là “áo tràng vạt”<1>. Rất có thể coi đó là trang phục thông dụng cùng có lịch sử hào hùng dài độc nhất vô nhị trong hệ thống trang phục Việt Nam. Bức tượng trước tiên thể hiện trang phục giao lĩnh là tượng Phật A di đà chùa Phật Tích bao gồm niên đại năm 1057. Tượng Phật khoác 2 lớp giao lĩnh ông chồng lên nhau, độ cong võng của vạt áo lớn, nhằm lộ gần hết khuôn ngực (h2, tr.27). Vạt giao lĩnh tất cả độ võng mập là giữa những đặc trưng của giao lĩnh Việt, hình thành từ sự phù hợp nghi với nhiệt độ nóng ẩm. ống tay áo rộng khoảng chừng 50-60cm. Đến thời Trần có quy định về phạm vi tay áo của những quan văn, võ tự 9 tấc đến 1 thước 2 tấc(khoảng 30-40cm)<2>. Tượng Phật A di đà di miếu Ngô Xá cũng diễn đạt lối trang phục giống như (h3, tr.27).

<1> Đại Việt sử cam kết toàn thư (2013), sdd, tr.349

<2> Đoàn Thị Tình (2006), sdd, tr.35


8. . Áo viên lĩnh

Dạng áo cổ tròn may tự 5-6 thân vải, hình dáng giống như áo Bối Tử thời Tống. Mẫu vẽ trên gốm hoa nâu miêu tả một người phái mạnh mặc áo viên lĩnh lâu năm quá đầu gối, không thắt đai, tay áo rộng, vạt dưới xòe ra, dưới mặc quần, không quây thường (h1, tr.30). Lê Tắc diễn tả “Vương hầu và thứ dân hay mặc áo cổ tròn, mặc thường màu đen, quần bởi là trắng, sử dụng rộng rãi loại hài bằng da”<1>.

Trần cưng cửng Trung trong Nguyên thi kỷ sự – An phái mạnh tức sự chép: “ người trong nước phần lớn mặc lụa thâm, áo hoa, quần mỏng, phần cổ áo tròn khâu bởi là, đàn bà cũng mang áo thâm, nhưng white color ở trong rộng hơn nhằm viền vào cổ áo, rộng tứ tấc, bọn họ cho cụ là là không giống với áo đàn ông”<2>

Bức vẽ kề bên lại biểu thị trang phục viên lĩnh chỉ dài thêm hơn thắt sống lưng một chút, thắt đai, dưới mặc quần xà lỏn ngắn cho tới đầu gối. Có lẽ rằng do đang bắt buộc lao động (gánh nước) nên tín đồ ta thắt đai cho gọn gàng chăng?

Tượng người bằng gốm men nâu thời Lý, trưng bày tại Bảo tang LSQGVN biểu đạt kiểu trang phục bao gồm áo giao lĩnh lót trong, áo viên lĩnh mặc bên ngoài, tay áo dài liền kề đất, bên dưới thắt tế tất, con quay thường, đi giày mũi sen.(h2, tr.30)

Tượng quan lại hầu ngơi nghỉ lăng vua trằn Hiến Tông tuy đã bị vỡ phần cổ nên không hề dấu dấu của kết cấu cổ áo, song vẫn hoàn toàn có thể phỏng đoán loại xiêm y này là áo cổ tròn(phần cổ đứng là vệt vết mới tạo vừa mới đây khi trùng tu). Quan tiền hầu tóc ngắn, team mũ Bao, khoác viên lĩnh trường bào dài gần cạnh đất, thắt đai gồm dây thao, trùm tế tất, phía bên ngoài khoác đối khâm (h3, tr.30).

Kết hợp với thông tin ghi chép vào thư tịch, rất có thể thấy viên lĩnh là trang phục dùng cho tất cả triều đình và dân gian. Viên lĩnh thường xẻ bốn vạt, nhiều năm quá đầu gối, tay áo rộng . Phần nhiều khi nên luyện tập, lao động, bạn ta mang viên lĩnh dài quá thắt lưng, tay eo hẹp hoặc ko tay, thắt đai, mang quần đùi hoặc quần nhiều năm quấn xà cạp.

<1> An nam giới Chí Lược, nai lưng Quang Đức dịch (2013), sdd, tr.151

<2> Lê Quý Đôn, Phạm Trọng Điểm dịch ( 2007), sdd, tr. 76


9. Giày

Người Việt có thói quen đi chân đất,thậm chí trong khi thiết triều, nhưng trong nhiều trường hợp họ vẫn đi giầy da. Theo Đại Việt sử kí toàn thư, vua Lý Thánh Tông định triều phục cho những quan vào chầu vua cần đi tất, đi hia với đội nón phốc đầu<1>. Tin tức về nhiều loại hia này đến lúc này chưa khảo được.

Tranh Trúc Lâm đại sỹ xuất tô đồ trình bày vua với quan lại nhà Trần đi một loại giày được may trường đoản cú 4 miếng vải hoặc domain authority ghép lại, mũi giày hơi vếch, sáng màu (h3, tr.32). Sách An phái mạnh kỷ lược cảo vậy kỉ XVII biểu đạt giày của fan Việt được thiết kế từ bông vải hoặc lụa, đế bởi da, mũi giày cong như mũi thuyền, màu đen hoặc sáng màu sắc thêu hoa<2>(h7, tr.32).

Giày của vũ công, vũ cô gái là nhiều loại mũi cong cùng nhọn hơn nhiều loại giầy của vua, quan.( h4,5, tr.32 chưa tồn tại tư liệu biên chép về gia công bằng chất liệu và màu sắc của loại giày này.

<1> Đại Việt sử ký kết toàn thư (2013), sdd, tr.195

<2> Đoàn Lê Giang (2015), “ Hình hình ảnh Việt phái mạnh 200 thời gian trước qua sách Nhật Bản”, Xưa&Nay số 455- 2015, tr.125


10. Mũ Đầu hổ

Hiện loại mũ này chỉ được mô tả trên một hiện tại vật cá biệt là tượng người trên đầu ngói trườn thời Trần. Phần chóp mũ được chạm trổ hình đầu hổ cùng với khuôn mặt dữ tợn, giáp đã được xử lí thành hình vảy cá, trùm kín tai cùng gáy (h1, tr.33). Đây rất có thể là mũ của tướng lĩnh hoặc của đội quân Hổ Bôn, Hổ Dực thời Trần. è Quang Đức dẫn trung hoa y quan phục mức độ đại trường đoản cú điển: “Mũ đầu hổ được hotline là Hổ quan, làm bằng sắt, lộ diện từ thời Tùy Đường- Ngũ Đại, từ thời Tống trở sau đây không thấy nữa”<1>.

<1> trần Quang Đức (2013), sdd, tr.134


11. Mũ Đâu Mâu

*

Đâu mâu là tên gọi khác của mụ Trụ. Toàn thư ghi dấn sự trường thọ của tên gọi này vào thời điểm năm 1002 khi vua Lê Đại Hành “xuống chiếu làm mấy nghìn mũ đâu mâu, ban đến sáu quân”<1>. Xem thêm các tượng Thần tướng/Kim cưng cửng còn sót lại, shop chúng tôi nhận thấy hình dáng mụ trụ khá duy nhất quán. Mũ hình chào bán cầu, bên trên chóp có phần lồi lên có lẽ là để mà chụp búi tóc, viền mũ đụng nổi đều bông hoa, phía sau đính miếng vải/da đậy gáy.(h3, tr.33)

<1> Đại Việt sử cam kết toàn thư (2013), sdd, tr.148

12. Minh quang quẻ giáp

Minh Quang là tên loại cạnh bên phục được đặc trưng bởi tấm hộ tâm hình trụ trước ngực cùng miếng tô điểm hình đầu hổ gắn 2 bên vai. Những pho tượng Thần tướng/Kim cương sót lại đều miêu tả loại binh phục này một cách đồng bộ (h4, tr.33).

Theo Họa thuyết trung quốc lịch đại gần cạnh trụ: “Minh quang quẻ là tên gọi của các loại giáp phục cổ đại lộ diện từ thời phái mạnh Bắc Triều dùng cho sĩ quan với được giữ truyền mang đến đầu thời Đường”<1>

*

Sở dĩ call là ngay cạnh Minh Quang vì chưng tấm hộ tâm hình trụ trước ngực làm bởi sắt làm phản chiếu ánh sáng. Kết cấu bộ giáp gồm tất cả áo choàng mặc phía trong khôi giáp, dài mang đến đầu gối, cổ áo hình tròn, lót bông nhằm giữ nóng vào mùa đông<2>.

Thư tịch không ghi chép gì về tên thường gọi của một số loại giáp này, tuy nhiên ghi nhận nhiều lần những vị nhà vua Đại Việt chủ động “xin” những cỗ giáp phục của phòng Tống. Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh “Thư tịch ko ghi chép gì về tên thường gọi của một số loại giáp này, tuy nhiên ghi nhận những lần những vị hoàng đế Đại Việt dữ thế chủ động “xin” những cỗ giáp phục ở trong nhà Tống. Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh “lại xin áo liền kề mũ trụ trang sức quý bằng vàng. Vua Tống chuộng cho”<3>

Khảo cứu các pho tượng Kim cưng cửng thời Lý, đề tài nhận biết tuy chịu ảnh hưởng lớn tự kết cấu của sát Minh quang đãng nhưng diễn đạt trang phục trên các pho tượng này dày đặc các dải hoa với lụa trang trí, có lẽ đây chỉ là cạnh bên phục khoác trong các dịp nghỉ lễ chứ không đích thực là liền kề phục mang trên chiến trận(h1-2, tr.34). Do các tượng gần như được gắn bắt đầu bằng xi-măng nên không có cơ sở bỏng đoán liệu sát phục của Đại Việt gồm tấm đảm bảo an toàn cổ như Minh Quang gần kề của trung hoa hay không.