Chúa tiên

     

Nguyễn Hoàng(chữ Hán: 阮潢; 28 tháng 8 năm 1525 – trăng tròn tháng 7 năm 1613) là người tiên phong trong việc mở rộng bờ cõi đất nước xuống phía nam, bắt đầu cho việc hùng cứ phương nam của 9chúa Nguyễn, sinh sản tiền đề đến việc thành lập và hoạt động vương triềunhà Nguyễnbao bao gồm 13 vua; nhưng cũng là người bắt đầu cho cuộcchiến tranh Trịnh-Nguyễnsau này.

Bạn đang xem: Chúa tiên

Nguyễn Hoàng (sinh tạiGia Miêu ngoại trang, thị xã Tống Sơn, đậy Hà Trung, trấn Thanh Hóa) là con trai thứ 2 của Chiêu Huân Phụ máu Tĩnh CôngNguyễn Kim(1468 - 1545) cùng Bà bao gồm thất Nguyễn Thị Mai, con gái của Đặc Tiến Phụ Quốc Thượng tướng mạo Quân Thư Vệ Sự Nguyễn Minh Biện (quê sinh sống Phạm Xá, tỉnh Hải Dương). Theo Phả hệ chúng ta Nguyễn nghỉ ngơi Gia Miêu, ông là hậu duệ củaNguyễn Bặc.

Giai đoạn đầu đời

Năm 1527, xảy ra sự biếnMạc Đăng Dungcướp ngôi vuaLê Cung Hoàng, khi đó Nguyễn Hoàng bắt đầu lên 2 tuổi. Nguyễn Kimđã yêu cầu tránh sang trọng Lào, xây dừng lực lượng, tìm biện pháp khôi phụcnhà Lê. Nguyễn Kim để Nguyễn Hoàng lại đến em ruột làNguyễn Ư Dĩnuôi dưỡng.

Thực là hổ phụ sinh hổ tửLúc Nguyễn Hoàng 20 tuổi,Nguyễn Ư Dĩthường khuyên nhủ Nguyễn Hoàng lập sự nghiệp sự nghiệp. Nguyễn Hoàng làm cho quan bên dưới triều Lê, lúc đầu được phong làHạ Khê hầu, nắm quân đánhMạc Phúc Hải(con trưởngMạc Đăng Doanh), chém được tướng tá làTrịnh Chíở huyệnNgọc Sơn, được vua khen:

Dưới triềunhà Lê trung hưng, ông là một trong tướng tài lập nhiều công lớn, được vuaLê Trung Tôngphong tước Thái úy Đoan Quốc Công.

Xây dựng cơ vật - Mở với bờ cõi

Trấn thủ Thuận Hóa-Quảng Nam

Năm1545, phụ vương ông làNguyễn KimbịDương Chấp Nhấtđầu độc, quyền lực trong triều rơi vào tình thế tay anh rể ông là Trịnh Kiểm, anh cả làNguyễn UôngbịTrịnh Kiểmgiết, do lúng túng bị anh rể thời gian đó đang kiểm soát binh quyền của nhà Hậu Lê cạnh bên hại đã cho người tìm mang lại Trạng TrìnhNguyễn Bỉnh Khiêmđể xin lời khuyên, Trạng Trình đã nhìn hòn non bộ và dìm rằng:

Hoành Sơn độc nhất đái, vạn đại dung thân

Ông dựa vào chị ruột mình là bàNgọc Bảo(vợ Trịnh Kiểm) xinTrịnh Kiểmxin cho vào trấn thủ ởThuận Hoá(là quanh vùng từQuảng BìnhđếnThừa Thiên-Huếngày nay). Trịnh Kiểm thấy Thuận Hóa là địa điểm xa xôi, khu đất đai cằn cỗi cần Trịnh Kiểm đã đồng ý, bèn tâu vuaLê Anh Tôngnên mang lại Nguyễn Hoàng vào trấn thủ (1558).

Năm1558, Nguyễn Hoàng với gia quyến cùng các tướngNguyễn Ư Dĩ,Mạc Cảnh Huống, Văn Nham, Thạch Xuyên, Tường Lộc, thường xuyên Trung,Vũ Thì Trung,Vũ Thì Anvà hàng ngàn đồng mùi hương thân tínThanh-Nghệđi vào Thuận Hóa. Lúc đến nơi, đoàn thuyền đã từng đi vàocửa Việt Yên(nay là cửa ngõ Việt), đóng góp trại tại lô Phù Sa, làng Ái Tử, thị trấn Vũ Xương (nay là huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) cùng đã chọn địa điểm này nhằm lập Thủ Phủ gọi làdinh Ái Tử. Giữ Thủ Thuận HóaTống Phước Trị(quê sống Tống Sơn, Thanh Hóa) đang dâng nộp bạn dạng đổ, sổ sách vào xứ cho Đoan Quận Công Nguyễn Hoàng, cùng theo phò tá ông.

Mùa đông năm 1560, Nguyễn Hoàng mang đến đặt đồn cửa biển cả giữ miền duyên hải, vị bấy giờ đồng hồ quân Mạc hay theo đường trở nên vào giật Thanh Nghệ đề xuất phải đề phòng.

Tháng 3 năm 1568, Tổng trấn Quảng nam là Bùi Tá Hán mất. Vua Lê đem Nguyễn Bá Quýnh làm tổng binh cố kỉnh giữ đất ấy.

Năm1569, Nguyễn Hoàng raThanh Hóayết kiếnLê Anh Tông, nộp quân lương giúp Nam triều đánhnhà Mạc, rồi mang lại phủThái sưlạy mừngTrịnh Kiểm. Trịnh Kiểm hài lòng, phong mang lại ông trấn thủ luôn đấtQuảng Nam, núm cho Quận CôngNguyễn Bá Quý‎nh. Nguyễn Hoàng có tác dụng Tổng Trấn tướng Quân kiêm quản ngại cảXứ Quảng NamvàXứ Thuận Hóa. Lệ mỗi năm phải nộp thuế là 400 cân nặng bạc, 500 tấm lụa.

Tháng 1 năm 1570, Nguyễn Hoàng từTây Đôvề, dời dinh về thôn Trà Bát, nằm ngay sát Ái Tử, chếch về phía phía đông bắc (nay là nhị làng Trà Liên Đông, Trà Liên Tây, làng Triệu Giang, thị xã Triệu Phong). Gọi làDinh Trà Bát.

Thuận Hóa bao gồm 2 phủ, 9 huyện, 3 châu.

Phủ Tiên Bìnhlĩnh 3 huyện:Khang Lộc,Lệ Thủy,Minh Linh; 1 châu:Bố Chánh.

Phủ Triệu Phonglĩnh 6 huyện:Vũ Xương,Hải Lăng,Quảng Điền,Hương Trà,Phú Vang,Điện Bàn; 2 châu:Thuận Bình,Sa Bồn.

Quảng Nam tất cả 3 phủ, 9 huyện.

Phủ Thăng Hoalĩnh 3 huyện:Lê Giang,Hà Đông,Hy Giang.

Phủ Hoài Nhânlĩnh 3 huyện:Bồng Sơn,Phù Ly,Tuy Viễn.

Phủ tư Nghĩalĩnh 3 huyện:Bình Sơn,Mộ Hoa,Nghĩa Giang.

Năm 1571, Tham đốcMỹ Lương, thự vệVăn LanvàNghĩa Sơnđịnh đột kích Nguyễn Hoàng sinh sống dinh Vũ Xương. Mỹ Lương không đúng Văn Lang cùng Nghĩa Sơn lấy quân phục ở thị xã Minh Linhrồi tự bản thân dẫn quân lẻn theo mặt đường núi cho chỗ ước Ngói sống Hải Lăng mai phục, định ngày cạnh bên đánh. Nguyễn Hoàng hiểu rằng tin ấy liền không đúng phó tướng mạo Trương Trà tấn công Nghĩa Sơn, cùng tự mang quân ngầm đến cầu Ngói tập kích Mỹ Lương với đốt trại. Mỹ Lương trốn chạy, bị đuổi chém được. Trà tiến quân cho xã Phúc Thị, kungfu với giặc, bị Nghĩa Sơn phun chết. Vợ Trà là trần Thị nghe tin nổi giận, mặc quần áo bầy ông thúc quân đánh, phun chết Nghĩa sơn tại trận. Quân Văn lang thua, trốn về cùng với Chúa Trịnh. Chúa đem quân về. Phong è cổ thị có tác dụng quận phu nhân.

Năm1572, nhân lúcTrịnh Kiểmmới mất, nhỏ làTrịnh CốivàTrịnh Tùngđánh nhau,nhà Mạcsai đem tướngLập Bạođem 60 phi thuyền đánh vào Thuận Hóa, đổ xô lên xóm Hồ-xá với ở xóm Lạng-uyển (thuộc thị trấn Minh-linh) để tiến công Phủ Chúa nhưng đã trở nên Nguyễn Hoàng thân hành đi đánh, đóng giữ bên bờ sông Ái Tử. Lập Bạo bị tóm gọn sống với giết bị tiêu diệt do mỹ nhân kế. Quân Mạc mang nhau đầu hàng, Nguyễn Hoàng mang đến hàng quân sinh sống đất cồn Tiên đặt làm cho 36 phường.

Tháng 3 năm 1586, vua Lê không đúng Hiến liền kề sứNguyễn Tạođến xứ Thuận Quảng có tác dụng sổ kê khai ruộng đất cấy cày đề thu thuế. Tạo làm cho các phủ huyện tự làm sổ, không đi kiểm tra sức khỏe đo đạc, làm sổ ngừng rồi mang về.

Năm1593, ông đưa quân raBắc HàgiúpTrịnh Tùngđánh dẹp bọn họ Mạc trong 8 năm trời rồi bị bọn họ Trịnh lưu gìn giữ do lo âu sự cat cứ và quyền năng lớn mạnh mẽ của ông. Vua Lê phong ông là Trung Quân Đô Đốc tủ Tả Đô Đốc Chưởng lấp Sự Thái Uy Đoan Quốc Công.

Năm 1599,Trịnh Tùngtự xưng là Đô Nguyên Súy Tổng Quốc bao gồm Trượng Phu bình an Vương cùng lập che Chúa và các cơ quan hành chính để gia công đối trọng với Triều đình bên Lê, thể hiện việc tiếm quyền của mình Trịnh đối với vua Lê. Chúa Trịnh Tùng bấy giờ hách dịch tuy không cướp ngôi vua Lê, tuy nhiên trong thực tế đã thay đổi vua Lê thành bù quan sát và nỗ lực quyền siêng chế lấn lướt quyền của Triều đình cùng tìm cách diệt các phe cánh phò Lê kháng Trịnh.

Năm1599, Nguyễn Hoàng nhân việcPhan Ngạn,Bùi Văn KhuêvàNgô Đình Nganổi loạn chống lại với bọn họ Trịnh ở cửa ngõ Đại An (thuộc Nam-định), ông xin Trịnh Tùng cho doanh nghiệp đánh dẹp, để tín đồ con đồ vật năm là Hải và con cháu là Hắc làm con tin. Sau đó kéo quân theo mặt đường Hải Đạo về Thuận Hoá.

Sau lúc Nguyễn Hoàng trở về, Trịnh Tùng đã gửi thư dọa trách:

“Mới đây bầy nghịch thần Phan Ngạn, Bùi Văn Khuê, Ngô Đình Nga manh trung ương bội phản, cháu và cậu đang lo liệu vấn đề binh, không nên đi đánh dẹp, chẳng ngờ cậu không đợi mạng, từ bỏ ý vứt về, làm giao động nhân dân, phân vân ấy là ý của cậu, giỏi là mắc kế bầy kia… Cậu, trong câu hỏi binh, hay lưu trung ương đến ghê sử, xin hãy xét nghĩ về lại, đừng để hối hận hận về sau”.

Để làm dịu tình hình, Nguyễn Hoàng sẽ viết thư dấn lỗi, lấy thóc lúa vàng bạc ra Bắc cống nộp mang lại Trịnh Tùng, với hẹn kết nghĩa thông gia. Mùa đông năm 1600, Nguyễn Hoàng đã gả đàn bà làNgọc Túcho Trịnh Tráng, nhỏ cả của Trịnh Tùng.

Từ đó, Nguyễn Hoàng không ra chầu ngoài kinh nữa, quyết 'rạch song sơn hà', lo phát triển cơ sở, mở mang bờ cõi, phòng bị quân Trịnh vào đánh phá.

Thiết lập gốc rễ độc lập

Năm1600, sau khoản thời gian từ Bắc trở về, ông dời dinh sang trọng phía đông củadinh Ái Tử, hotline làDinh Cát.

Năm 1602, Nguyễn Hoàng mang đến lập dinh Thanh Chiêm (Quảng Nam) giao cho công tử Nguyễn Phúc Nguyên có tác dụng trấn thủ. Năm 1604, Nguyễn Hoàng cho lậpphủ Điện Bàntách ra từ khu đất củaphủ Triệu PhongcủaXứ Thuận Hóa, lệ thuộcxứ Quảng Nam. Bao phủ Điện Bàn ngay cạnh nhập với 3phủ Thăng Hoa,phủ bốn Nghĩavàphủ Hoài Nhơnđể thành lập và hoạt động Dinh Quảng Nam. Phủ Điện Bàn quản lí 5 huyện: Tân Phúc, An Nông, Hòa Vang, Diên Khánh, Phú Châu.

Xây dựng Dinh trấn tại Thanh Chiêm bên trên đấtphủ Điện Bànở mặt bờ bắcSông Chợ Củi, tục điện thoại tư vấn là Dinh Chiêmvà cử công tửNguyễn Phúc Nguyênlàm quan liêu trấn thủ.

Dinh trấn Thanh Chiêm bao gồm vai trò hết sức đặc biệt dưới thời Nguyễn Hoàng cũng tương tự thời kỳ các Chúa Nguyễn kế nghiệp, là đại lý đào luyện các quốc vương của Đàng trong (làm quan lại trấn thủ trước khi lên ngôi Chúa Nguyễn), là trung tâm quản lý và điều hành việc cải cách và phát triển và hậu cần kinh tế tài chính cho Đàng Trong, tuyệt nhất là bài toán chỉ đạo hoạt động của thương cảng quốc tếHội An, là bộ tham mưu đảm bảo an toàn choDinh Quảng Nam, đóng góp thêm phần quan trọng bảo đảm an toàn độc lập tự do và tự do của Đàng Trong cản lại sự tiến công của Chúa Trịnh ở Đàng quanh đó và mở rộng bờ cõi về phương nam.

Năm 1609, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng đã mang đến xây dựngChùa tởm Thiêntrênhuyện Lệ Thủyở Dinh Quảng Bình,Chùa Long Hưngbên cạnhDinh trấn Thanh Chiêmtrênhuyện Diên Phước, Dinh Quảng nam giới (về sau qua thời hạn chùa bị hư hỏng) vàChùa Bảo Châutrên thị trấn Duy Xuyên, Dinh Quảng phái nam (nơi sau đây Thống Thái Phó Mạc tình huống tu hành sau thời điểm nghỉ hưu) sau đây bị quân Tây Sơn tàn phá khi chiếm lĩnh được Dinh Quảng Nam vào thời điểm năm 1774.

Xem thêm: File:Tem Phiếu Thời Bao Cấp Tiếng Anh Là Gì ? Vietgle Tra Từ

Mở có bờ cõi

Lãnh thổ mở rộng thời Nguyễn Hoàng, gần tương tự vớitỉnh Phú Yênngày nay.Trên phiên bản đồ tất cả vị trí những địa danh:Đèo quay Mông,Đèo Cả,Núi Đá Bia.

*

Lãnh thổ mở rộng thời Nguyễn Hoàng (vi.wikipedia.org/)

Năm 1578, quân Chiêm Thành kéo mang đến đánh phá, Nguyễn Hoàng cửLương Văn Chánhđem quân tiến đếnsông Đà Diễn,Hoa Anhđánh chiếm phần thành An Nghiệp, là trong những kinh thành lớn lao và bền vững nhất trong lịch sử Chăm Pa.

Năm 1597,Lương Văn Chánhđang là tri thị xã Tuy Viễn, trấn An Biên, nhấn sắc lệnh của chúa Nguyễn Hoàng đưa chừng 4000 lưu giữ dân vào khai phá vùng đất phía phái mạnh của Đại Việt từđèo tảo Mông(bắcPhú Yên) đếnđèo Cả(bắcKhánh Hòa). Ông thuộc lưu dân từng bước một khẩn hoang, lập ấp; từng bước tạo nên những xã mạc đầu tiên trên châu thổ sông Đà Diễn, sông Cái

Năm1611, vị quân chăm Pa thường xuyên quấy nhiễu vùng biên giới Hoa Anh, Nguyễn Hoàng sẽ saiVăn Phongđi dẹp, quân siêng Pa hối hả bị vượt qua trước lực lượng của chúa Nguyễn. Vua Po Nit của chuyên Pa đề xuất rút quân xuống phía phái mạnh đèo Cả. Tiếp đến vùng khu đất Hoa Anh này được lập thànhphủ Phú Yêngồm nhị huyện mặc dù HòavàĐồng Xuân, giao choLương Văn Chánhlàm tham tướng,Văn Phonglàm lưu thủ.

Cho tới khi ông mất, tổ quốc họ Nguyễn trải dài từ đèo Ngang,Hoành Sơn(namHà Tĩnh) quađèo Hải Vântớinúi Đá Bia(Thạch Bi Sơn), gầnđèo Cả, bây giờ là vùng rất nam Phú Yên, gần kề tỉnhKhánh Hòa. Diện tích s 2 xứ Thuận Quảng rộng khoảng chừng 45000km².

Thu phục nhân tâmKhông rõ vào năm nào, nhì gia tướng người việt gốc chuyên của Tĩnh Công Nguyễn Kim là Vũ Thì An và Vũ Thì Trung đã hỗ trợ Nguyễn Hoàng chiếm hữuBãi mèo Vàngkhi còn là 1 vùng khu đất vô nhà mà ko một nước nào phản nghịch đối hay bảo lưu. Như vậy, các Quần đảo Hoàng Sa cùng Trường sa đã thuộc cương vực và chủ quyền của Đại Việt - vn từ từ thời điểm cách đây 400 năm dưới thời Chúa Nguyễn Hoàng vào vậy k‎ỷ XVI.

Thu phục nhân tâm

Để trụ vững vàng ở vị trí hiểm trở, nếm mật ở gai, Nguyễn Hoàng đã phụ thuộc vào lòng dân.

Lúc Nguyễn Hoàng cùng những người dân đồng mùi hương ở Tống Sơn, những người dân nghĩa dũng làm việc Thanh Hóa bắt đầu vào đến bãi cát Ái Tử, tín đồ dân tại chỗ này đã đem dâng 7 chum nước trong. Nguyễn Ư Dĩ mừng húm nói:

Đấy là phúc trời mang lại đó. Bài toán trời tất tất cả hình tượng. Nay hoàng thượng mới cho mà dân mang "nước" dâng lên, có lẽ là điềm "được nước" kia chăng?".

Với tầm quan sát xa của tín đồ mở cõi, năm 1597, Nguyễn Hoàng (lúc này đang ở khu đất Bắc góp vua Lê ứng phó với quân Mạc và bang giao với nhà Minh) đã có công văn lệnh đến Lương Văn Chánh, Tri thị trấn Tuy Viễn, trấn An Biên (nay nằm trong tỉnh Bình Định) chiêu tập lưu dân vào phá hoang vùng khu đất Phú Yên, đồng thời căn dặn không được sách nhiễu dân:

“Kết lập gia cư địa phận, phá hoang ruộng đất hoang tính đến khi thành thục vẫn nạp thuế như lệ thường. Nhược bởi vì vấn đề mà nhiễu dân, khảo sát ra sẽ bị xử tội”.

Nguyễn Hoàng thi công nên màu sắc tín ngưỡng, huyền thoại về phiên bản thân ông. Đó là chuyện Nguyễn Hoàng dịp đóng quân mặt sông Ái Tử để chống giặc Lập Bạo, đã nghe vẳng lên tự lòng sông bao gồm tiếng "trao trao", tức khắc khấn thần sông trợ giúp đánh giặc cùng được thần sông báo mộng, thông qua hình ảnh một người đàn bà mang áo xanh, tay rứa quạt, mang đến thưa rằng:

“Minh công ước ao trừ giặc thì nên dùng mỹ kế dụ đến kho bãi cát, thiếp xin giúp sức”.

Sau khi dùng kế người đẹp để diệt Lập Bạo, Nguyễn Hoàng đã chiến vô phong thần sông có tác dụng "Trảo trảo linh thu phổ trạch tướng mạo hựu phu nhân" với lập đền rồng thờ. Năm1601, ông cho xâychùa Thiên Mụnhư một cột mốc cho lịch sử vẻ vang của Đàng Trong. Nguyễn Hoàng đã nhờ vào tín ngưỡng, Phật giáo… nhằm "thiêng hóa" mức độ mạnh hàng phục lòng dân của mình.

Năm 1608, Thuận Quảng được mùa lớn, giá bán gạo rẻ, còn sinh sống phía Bắc từ xứ nghệ an trở ra gạo đắt, đề nghị dân chạy những vào cùng với Chúa Nguyễn làm cho cho số lượng dân sinh Thuận Quảng ngày thêm đông đúc.

Năm Mậu Thân, niên hiệu Hoằng Định trang bị 9 (1608) các nơi ở Đàng bên cạnh thời tiết khô hạn, lúa má cháy khô, giá chỉ thưng gạo một đồng tiền, có không ít người chết đói, đói khổ như vậy đến rộng một năm. Duy chỉ gồm hai Xứ Thuận Hóa Quảng nam giới mưa thuận gió hòa, một đấu gạo chỉ có cha tiền, đi ngoài đường không ai nhặt của rơi, tứ dân sĩ nông công thương đều định cư lạc nghiệp

Không chỉ phụ thuộc vào dân, Nguyễn Hoàng còn vỗ về dân, yên dân, nhất là biến giặc thành dân. Sau thời điểm sai trực thuộc tướng làMai Đình Dũngdẹp yên lũ thổ mục nổi loạn, cướp giết cho nhau ởQuảng Nam, Nguyễn Hoàng sẽ giao Mai Đình Dũng sống lại giữ đất và thu phục, vỗ lặng tàn quân. Sau khi đánh thắng giặc Lập Bạo, Nguyễn Hoàng đang không giết sản phẩm binh mà đến họ quyền được sống và khai thác vùng khu đất mới:

Chúa cho ở đất đụng Tiên (tức tổng Bái Ân bây giờ) đặt làm 36 phường.

Cảm kích trước ơn huệ lớn lao của Nguyễn Hoàng, về sau, ráng hệ nhỏ cháu của rất nhiều người được tha mạng sinh sống ở những phường An Định Nha, An Hướng cùng Phương Xuân trực thuộc tổng Bái Ân đang dựng miếu thờ Nguyễn Hoàng sinh hoạt An Định Nha (nay là xóm An Nha, xóm Gio An, thị trấn Gio Linh, thức giấc Quảng Trị).

Mở mang ngoại thương

*

Thư tịch Nguyễn Hoàng giữ hộ cho cơ quan ban ngành Tokukawa Mạc lấp Nhật Bản (vi.wikipedia.org)

Nắm lấy được lòng dân, để đưa Đàng Trong trở nên tân tiến Nguyễn Hoàng đã cho mở có ngoại thương, hướng tầm chú ý ra biển. Dưới thời Nguyễn Hoàng, "thuyền buôn các nước cho nhiều. Trấn trở nên một địa điểm đô hội lớn".

Đặc sản tiêu Quảng Trị đã có được Nguyễn Hoàng cho mua, chở cùng vây cá, yến sào để đổi mang lại khách buôn rước hàng hóa, sản vật. Theo Lê Quý Đôn, chúng ta Nguyễn đã download tiêu Quảng Trị "chở về phố Thanh Hà, bán ra cho khách tàu, quán triệt dân địa phương cung cấp riêng", "hồ tiêu cứ đến 100 cân làm một tạ, giá bán 5, 6 quan, khách Bắc với khách Mã Cao thường buôn về Quảng Đông".

Sau một thời gian suy thoái kéo dài đến 150 năm - từ 1306 đến 1558 - trải qua các giai đoạn bên dưới thời công ty Trần, đơn vị Hồ và Nhà Lê, cảng thị Hội An bắt đầu hồi sinh trở lại dưới thời Chúa Tiên Nguyễn Hoàng (1558 - 1613) nhờ mặt đường lối mở cửa sắm sửa với nước ngoài, khôi phục chuyển động ngoại mến của Hội An nhằm mục đích tăng cường tiềm lực kinh tế tài chính - xóm hội và quân sự chiến lược của Đàng trong để chống chọi với Chúa Trịnh làm việc Đàng NgoàiChúa Tiên Nguyễn Hoàng đã vượt qua bốn tưởng "trọng nông ức thương" thời bấy giờ. Ông niềm nở hơn đến vận động ngoại thương tại cảng thịHội Ansau một thời hạn suy thoái kéo dãn nhờ mặt đường lối mở cửa buôn bán với quốc tế vào vào đầu thế kỷ XVII, nên đã đến thành lậpPhố Nhậtvào năm 1589 vàPhố Kháchvào khoảng năm 1608 làm cho cảng thị Hội An đổi thay thương cảng thế giới lớn nhấtĐông nam giới Áthời đó.

Để chủ động "xúc tiến yêu đương mại", khuyến khích thương buôn Nhật bạn dạng đến bán buôn vớiĐàng Trong, Nguyễn Hoàng đang viết những thư trao đổi, bàn thảo chuyện mua sắm với chính quyền Tokugawa (chính quyền quân sự ở Nhật Bản). Lời lẽ trong các lá thư nước ngoài giao vừa sang trọng trọng, kế hoạch lãm, vừa tha thiết, mượt mỏng, bao gồm thư được gởi kèm theo những món quà khuyến mãi là đều vật phẩm quý như kỳ nam, lôi mộc, khổng tước… nội dung 1 số ít đoạn như sau:

"An phái nam quốc Đại Đô Thống Đoan Quốc Công xin ngỏ lời mang đến Nhật phiên bản Quốc vương năng lượng điện hạ!

Thời gian qua, tình trạng kết giao của hai nước ra mắt tốt đẹp. Năm ngoái, Ngài đã tặng kèm tôi bảo kiếm, nay lại còn gửi khuyến mãi 10 ngôi trường đại đao quý, thật cảm kích vô cùng. Mong muốn thương thuyền của quý quốc làm ăn mua sắm ở nước tôi khô hanh thông thịnh vượng, có thể thấy đó là chốn an cư. Phiên bản quốc sản đồ quý không nhiều nhưng cũng xin kính khuyến mãi Quốc Vương năng lượng điện hạ một ít (có danh mục kèm theo) hotline là lễ mọn.

Từ năm nay trở đi, bạn dạng quốc sẽ chú trọng mậu dịch, sắm sửa với quý quốc, lấy bài toán thông thương an ninh làm chữ Nghĩa. Vạn vọng Quốc vương lấy bài toán kết giao nhằm dựng xây sự cải tiến và phát triển như đã giao ước.

Một lời vào thư cực nhọc nói hết, xin được minh giám.

Ngày 11 mon 5 năm Hoằng Định sản phẩm 5 (Nhật bản Khánh ngôi trường năm lắp thêm 9 - Tây định kỳ năm 1605)”.

Nguyễn Hoàng nhận một thương buôn Nhật bản là ôngHunamoto Yabeije(Di Thất Lang) làm bé nuôi và viết thư báo cho phía Nhật bạn dạng biết về mọt giao hảo tốt đẹp này:

“An phái nam quốc Đại Đô Thống Đoan Quốc công báo thư - Nhật bản Bản Đa Thượng Dã Giới thiết yếu Thuần trân quý! Thư đi thư lại giao hảo đang lâu, tấm lòng sẽ hiểu. Cảm thần được tính cách trung hậu của Di Thất Lang. Tôi nhận Di Thất Lang làm cho nghĩa tử; chăm sóc ân cần chu đáo gần như bề. Ni Di Thất Lang về bên quý quốc. Vẫn khôn nguôi nhớ, đành tặng kèm chiếc áo tình cảm để mặc dịp đi đường. Rồi đây trong tâm địa thương lưu giữ xiết bao. Hy vọng rằng những tình cảm đó sẽ được chuyển mang đến Bạch Quốc Vương. Cùng năm cho tới như sẽ hứa Di Thất Lang vẫn chỉnh đốn bố thuyền sớm đến phiên bản trấn giao dịch, như thế là lưỡng toàn ân nghĩa. Có một chút lễ mọn (Bạch quyên 2 thất, Kỳ nam 1 phiến) xin gửi tặng ngay làm tin…

Ngày mồng 6 tháng 5 năm Hoằng định máy 6 (1606) - Nhật bản năm Khánh Trường lắp thêm 10”

Tóm lược ý nghĩa chính sách mở có ngoại thương:

Ngoại thương đang trở thành yếu tố ra quyết định trong tốc độ cách tân và phát triển của Đàng Trong. Không tính thương nghiệp không tồn tại gì khác hoàn toàn có thể giúp chúng ta Nguyễn desgin một cách lập cập vùng đất ít lực lượng lao động này rất có thể đương đầu nổi với một vùng đất có số tiềm lực nhiều gấp đôi, gấp tía Đàng vào về các mặt.

Qua đời

Năm 1613, ông lâm căn bệnh nặng, mang lại gọi bạn con máy 6Nguyễn Phúc Nguyêntừ Quảng phái mạnh về cùng căn dặn:

“Nếu Bắc tiến được thì giỏi nhất, bằng không giữ vững đất Thuận Quảng với mở mang phạm vi hoạt động về phía nam.

Đất Thuận Quảng này phía bắc tất cả núiHoành Sơn, sôngLinh Giang, phía Nam có núi Hải Vân và Bi Sơn, thật là khu đất của người hero dụng võ. Vậy con phải biết yêu thích dân, luyện tập binh sĩ để xây dựng cơ nghiệp muôn đời”.

Ông cũng nói với các cận thần thời gian hấp hối hận bên giường bệnh:

“Ta với các ông cùng cả nhà cam khổ đang lâu, mong muốn dựng lên nghiệp lớn. Nay ta nhằm gánh nặng trĩu lại cho con ta, những ông yêu cầu cùng lòng giúp đỡ, cho thành công nghiệp”.

Ban đầu tuyển mộ của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng táng sinh hoạt vùng núi Thạch Hãn, huyện Hải Lăng,phủ Triệu Phong(nay thuộc thị xã Hải Lăng thức giấc Quảng Trị), sau này được cải táng lăng chiêu tập chuyển về Núi La Khê tức Khải Vận tô (nay thuộc huyện hương Trà, tỉnhThừa Thiên Huế). Ban đầu Chúa Tiên Nguyễn Hoàng được cúng tại miếu Long Phước (nay thuộc huyện Gio Linh, thức giấc Quảng Trị), về sau được Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên phối thờ thuộc Tĩnh Công Nguyễn Kim tại chùa Thiên Mụ sống Phú Xuân (nay là thành phố Huế) Năm 1804, vua Gia Long (1780 - 1820)cho dựng miếu đường rộng mười tía gian nhằm thờ các Chúa Nguyễn và các công thần đời trước, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng cùng cung phi được thờ sinh sống áng chính giữa. Vua Gia Long hoàng đế nhà Nguyễn truy tìm phong mang đến Nguyễn Hoàng miếu hiệu là Thái Tổ, thụy hiệu là Triệu Cơ Tùy Thống Khâm Minh Cung Úy yêu cầu Nghĩa Đạt Lý Hiển Ứng Chiêu Hựu Diệu Linh Gia Dụ nhà vua và miếu hiệu là Thái Tổ.

Nhận định

Trong suốt 55 năm ách thống trị Thuận- Quảng, ông vừa là một trong vị tướng tá mưu lược, vừa là một vị chúa khôn ngoan lại sở hữu lòng nhân đức, thu phục hào kiệt, vuốt ve dân bọn chúng và lo cách tân và phát triển kinh tế, cho nên vì vậy dân bọn chúng Thuận Quảng cảm mến, call ông là Chúa Tiên, cho dù đương thời ông chỉ có chứcĐoan Quốc công.

Nhẫn nhịn để ngóng thời cơ, ko manh hễ gây hấn với kẻ địch giết người thân, lập chí lớn, xây dựng cơ nghiệp lâu dài để lại cho con cháu mai sau.

Đánh giá bán về tài trí, đức độ Nguyễn Hoàng, nhà bác học Lê Quý Đôn viết:

“Đoan quận công bao gồm uy lược, xét kỹ, nghiêm minh, không có ai dám lừa dối. ách thống trị hơn mười năm, chính sự khoan hòa, việc gì rồi cũng thường làm cho ơn mang đến dân, sử dụng phép công bằng, răn giữ bản bộ, cấm đoán kẻ hung dữ. Quân dân nhì xứ thân yêu tin phục, cảm nhân thích đức, dời đổi phong tục, chợ không bán hai giá, người không có bất kì ai trộm cướp, cửa ngõ ngoài chưa phải đóng, thuyền buôn ngoại quốc đầy đủ đến tải bán, thay đổi chác phải giá, quân lệnh nghiêm trang, người nào cũng cố gắng, vào cõi đều định cư lạc nghiệp”.

Chúa Tiên Nguyễn Hoàng và những chúa Nguyễn đã tạo nên Đàng Trong hưng vượng và chính vì sự hưng thịnh này đã góp thêm phần quyết định làm cho trọn vẹn dáng vẻ hình chữ S của Tổ quốc vn như ngày nay. Mẫu gốc, điểm tựa và bệ phóng mang lại sự trở nên tân tiến và cường thịnh đó, đó là mảnh khu đất Quảng Trị với vai trò quan trọng đặc biệt nhưA.Laborde, Công sứ Pháp trên An nam trước đây đã nêu qua nội dung bài viết "Tỉnh Quảng Trị", rằng:

“Nếu dòng họ nhà Nguyễn không khởi hành tại Quảng Trị, thì tối thiểu sự nghiệp lịch sử vẻ vang của chúng ta phải xem là có nơi bắt đầu từ mảnh đất này,

Con tín đồ của triều đại này ra đời từ khu đất Thanh Hoá, cơ mà sự nghiệp của triều đại Nguyễn thì hiện ra từ đất Quảng Trị”.

Gia đình

* Vợ:

Nguyễn Thị, lăng táng tại làngHải Cát(Hương Trà,Thừa Thiên). Năm1806vua Gia Long truy vấn tôn:Từ Lương quang Thục Minh Đức Ý Cung Gia Dũ Hoàng Hậu. Bà được phối thờ với Nguyễn Hoàng ởThái Miếu. Tên lăng là Vĩnh Cơ.