*

***

Từ mấy mươi năm trải qua không ít người vẫn thuộc tư câu thơ tả cảnh đẹp tp. Hà nội xưa:

“Gió gửi cành trúc la đà,

Tiếng chuông Trấn Vũ, canh con gà Thọ Xương,

Mịt mù sương tỏa ngàn sương,

Nhịp chày yên Thái, khía cạnh gương Tây Hồ”.

Bạn đang xem: Tiếng chuông thiên mụ canh gà thọ xương

Riêng sống miền Nam, tín đồ ta lại thường xuyên được nghe bài xích thơ bao gồm khác và chỉ gồm hai câu:

"Gióđưa cành trúc lađà

Tiếng chuông Thiên Mụ,canh con kê Thọ Xương.”

Hai bài xích thơ tả cảnh gần giống nhau: cảnh của hai ráng đô thuộc hai miền nam bộ – Bắc. Điều trùng thích hợp lạ kì là hà thành và Huế đều phải có địa danh thọ Xương.

Ở thủ đô có ngõ thọ Xương. Đây là địa danh xa xưa dùng đặt cho 1 huyện của tp. Hà nội cũ: thị xã Thọ Xương nay thuộc địa phận quận hoàn Kiếm cùng quận nhì Bà Trưng. Tự đời nhà Lê về trước, đây là huyện Vĩnh Xương, cho đời công ty Mạc biến đổi Thọ Xương. Còn thọ Xương sống Huế lại là một chiếc gò cao gần sông Hương. Vùng rừng núi thông gần đó có xây kho đựng thóc điện thoại tư vấn là lâu Khương thượng khố (kho đựng thóc lâu Khương). Lúc Gia Long đăng quang năm 1802vì kỵ húy Hiếu Khương Hoàng đế, thọ Khương được đổi ra thọ Xương. Năm Minh Mạng lắp thêm năm (1824) lại đổi tên thành Long Thọ cương cứng (gò Long Thọ) bên trên gò tất cả dựng đình bát giác gọi là đình Long lâu cương. Vị trí này sông hương thơm là gò Long Thọ. Bên kia bên bờ sông Hương bao gồm tháp 7 tầng của miếu Thiên Mụ. (1)

Vậy là rất lâu rồi cả hai vậy đô đều sở hữu địa danh thọ Xương nên chỉ việc đổi chữ Thiên Mụ ra Trấn Vũ là cảnh quan Huế đã thành ra cảnh thủ đô hà nội và ngược lại.

BÀI THƠ THỨ NHẤT CÓ PHẢI LÀ CA DAO ?

Bài thơ đầu bấy lâu nay vẫn biết đến ca dao. Điều này không đúng vị ca dao là thắng lợi của quần chúng, không có tên tác giả trong những khi 4 câu thơ của bài xích này thuộc bài bác thơ Hà Nội tức cảnh, tác giả là Dương Khuê, tựGiới Nhu, hiệuVân Trì, đỗ tiến sĩ và làm quan đờinhà Nguyễn. Tập thơVân Trì Thi Thảo của Dương Khuê (ký hiệu VHv. 2482, hiện lưu trữ tại Viện phân tích Hán Nôm) gồm chép bài bác thơ viết bởi bút lông, mực tàu (xem ảnh).

*
Ảnh chụp trang thơ “Vân Trì Thi Thảo” của Dương Khuê gồm chép bài xích thơ “Hà Nội tức cảnh (2)

* Câu đầu bài xích thơ tất cả chữ “TRĂNG” (khoanh vòng tròn đỏ) đã bị viết nhầm thành “trắng”.

Bài thơ tấn công máy lại

cho rõ theo phông chữ Nôm:

(giữ nguyên lỗi chữ “trắng”)

*

Phiên âm:

HÀ NỘI TỨC CẢNH

Phất phơ ngọn trúc trăng tà.

Tiếng chuông Trấn Vũ, canhgà lâu Xương,

Mịt mù khói tỏa nghìn sương.

Tiếng chày yên Thái khía cạnh gương Tây Hồ”.

Tập thơ Vân Trì thi thảo trước đây ít ai biết. Không riêng gì quần chúng mà ngay đến các nhà phân tích như TS.Nguyễn Xuân Diện, chuyên viên về Hán-Nôm trong bài bác “Đã tra cứu thấy câu thơ ..."Canh gà Thọ Xương"trong "Dương tộc phả ký" trên blog riêng sẽ viết: “Trước hết, cho tới nay, sau khá nhiều năm tò mò về thi văn của những tác gia họ Dương nghỉ ngơi Vân Đình (Ứng Hòa, Hà Tây cũ)<ít độc nhất vô nhị là từ thời điểm năm 1993>,chúng tôichưa từng gặp một văn bản Hán Nôm nào chép bài thơ trên...” .

Xem thêm: Xem Phim " Lục Phiến Môn - Lục Phiến Môn (40/40 Thuyết Minh)

*

*

"Dương tộc phả ký", bảnđánh máychữ quốc ngữ trên giấy tờ tây, vì Dương Thiệu cưng cửng lập vào thời gian cuối mùa hạ năm Quý Sửu (1973) tất cả 122 trang. Tự trang 106 có bài xích thơ "Hà Thành tức cảnh. Bài thơ này có mấy chữ không giống với bản chữ Nôm trong Vân Trì Thi Thảo.

(Tư liệu trích từ blog của TS. Nguyễn Xuân Diện. )

Vậy là ni ta đã có tương đối nhiều chứng cứ xác minh rõ tứ câu thơ tả cảnh đẹp thủ đô hà nội trên không hẳn là ca dao mà là một trong bài thơ của nền Văn học viết thời thuộc Pháp. Chỉ tất cả điều lạ là ai đã sửa câu thơ đầu của nguyên bạn dạng “Phất phơ ngọn trúc trăng tà” vì thế “Gió gửi cành trúc la đà”?

Dương Thiệu Tống là cháu nội của Dương Khuê đã mang lại rằng: "Có tín đồ đã sửa thay đổi câu thơ này làGió gửi cành trúc la đà, nhưng chắc rằng là không nên vì làm mất đi ý nghĩa ẩn dụ của toàn câu nhưng mà chỉ có ý nghĩa tả cảnh mà thôi".(3)

BÀI THƠ THỨ NHÌ CÓ PHẢI LÀ DÂN CA ?

Tìm trong kho sách văn học vn thấy có du kí “Mười ngày sinh sống Huế” của học đưa Phạm Quỳnh đăng trên báo nam Phong (về sau được NXB Văn học tập in thành sách năm 2001). Ở chương IV của thiên du kí này có đoạn viết như sau:

Gió chuyển cành trúc la đà,

Tiếng chuông Thiên Mụ canh kê Thọ Xương.

Cả dòng hồn thơ của xứ Huế như chan đựng trong nhì câu ca ấy. Chùa Thiên Mụ là một trong những chốn danh lam, bao gồm cái tháp bẩy từng, ngơi nghỉ ngay trên bên bờ sông Hương, thôn Thọ Xương thì nghỉ ngơi bờ bên kia. Đêm khuya nghe giờ chuông chùa với tiếng kê gáy xa đưa văng vẳng sống giữa khoảng tầm giời nước lung linh mà cảm để thành câu ca cho con em mình hát, ấy bắt đầu rõ chiếc tính tình của fan xứ Huế…” (4)

Vậy là bao gồm Phạm Quỳnh đã xác thực hai câu thơ bên trên là câu ca của nhỏ trẻ…. Nhưng lại ai là tín đồ đặt câu ca ấy? chủ yếu Phạm Quỳnh hay tín đồ dân xứ Huế? Điều này nay ta chưa được rõ, chỉ biết ở miền nam xưa hầu như người nào cũng biết mang đến hai câu thơ tả cảnh đẹp của Huế… rồi đến khoảng tầm thập niên 60 khi bài xích hát Thương về gắng đô của Châu Kỳ được phổ biến rộng rãi thì tín đồ ta hiểu biết thêm hai câu cuối “Thuyền về xuôi mái sông Hương/ bao gồm nghe chổ chính giữa sự đôi mặt đường đắng cay”.

Có người cho rằng Châu Kỳ vẫn phổ nhạc cả 4 câu xuất phát từ 1 bài dân ca Huế.

*
chùa Thiên Mụ

bên sông Hương

TIẾNG CHUÔNG THIÊN MỤ ” và “TIẾNG CHUÔNG TRẤN VŨ

ĐÂU LÀ NGUYÊN BẢN?

Điều mà nhiều người tới nay vẫn vướng mắc là tại sao mấy câu thơ của Dương Khuê (1839-1902) với Phạm Quỳnh (1892-1945) lại có không ít nét tương tự nhau cho vậy!

Dương Khuê tín đồ phủ Ứng Hòa, tỉnhHà Đông, nay nằm trong huyệnỨng Hòa,Hà Nội; còn Phạm Quỳnh tuy về sau vào Huế quản lý bút báo nam giới Phong rồi làm cho quan Thượng Thư của triều Bảo Đại nhưng lại cũng là fan sinh trưởng ngay thân phố phườngHà Nội.

Có thể chính Phạm Quỳnh đang đọc các câu thơ của Dương Khuê rồi cảm loại hồn thơ ấy cơ mà viết nên mấy câu mang lại xứ Huế. Biết đâu Phạm Quỳnh đã mang hai câu đầu của bài thơ rồi đổi Trấn Vũ thành Thiên Mụ? cũng có thể có ý kiến ngược lại, cho rằng Dương Khuê thời điểm cuối đời, chán phong cảnh trường thời ở trong Pháp mà treo ấn từ quan liêu rồi đi nghêu du đánh thủy… vào đến Huế nghe bài bác dân ca tả cảnh đẹp xứ Huế… mang đến lúc về lại hà thành đã cảm tác mà tạo nên sự bài thơ tả cảnh với 4 câu nay ta hiểu thấy trong Vân Trì Thi Thảo.

Bài thơ sớm phổ cập rộng rãi rồi nhiều người đã lầm tưởng đó là bài ca dao bình dân ca ngợi cảnh quan Hà Nội.

-----------------------

CHÚ THÍCH:

Phạm Quỳnh trong “Mười ngày nghỉ ngơi Huế” nhận định rằng Thọ Xương trong câu ca là xã Thọ Xương. Ở Huế gồm làng chài lâu Khương gần làng Nguyệt Biều.

Dương Thiệu Tống,Tâm trạng của Dương Khuê và Dương Lâm, Nxb. Công nghệ Xã hội, HN, 2005.