Thơ lý bạch về dương quý phi

     

Trong thời gian phụng sự Hàn lâm viện nghỉ ngơi Trường An, có rất nhiều chuyện cho biết thêm học vấn trác việt của Lý Bạch, chưa phải bậc Trích Tiên ắt là bắt buộc làm nổi. Một trong các đó là mẩu chuyện Lý Bạch “Túy tửu họa Phiên thư” (say rượu viết thư trả lời chữ Phiên) đến nay còn được hậu cầm cố lưu truyền.

Lúc đó văn võ khắp triều đình Đại Đường không một ai đọc được bức thư chữ Phiên bởi vua nước Phiên gửi, đành đề xuất mời Lý Bạch lên điện. Lý Bạch trong lúc say vẫn họa lại (trả lời) thư Phiên, còn lại giai thoại nghìn năm.

Người ta nhắc rằng lúc đó Lý Bạch còn bắt Cao Lực Sỹ tháo giầy và Dương Quốc Trung mài mực đứng hầu. Người bình thường giải ưa thích là Lý Bạch lúc nhỏ có ở Tây Vực thời hạn ngắn, cho nên vì vậy biết chữ Phiên. Cũng có sách nói, bức thư Phiên này là nước vùng biển cả Đông Bột gửi…

Tranh vẽ Lực Sĩ tháo dỡ giày, Quý phi mài mực. (Ảnh: zh.wikipedia)

Thực ra, toàn bộ là vày Lý Bạch là vốn không phải người thường, nhì chữ “Trích Tiên” cũng trọn vẹn không đề xuất là tâng bốc. Học tập vấn trong trái tim Lý Bạch là vô hạn, không hẳn người thường hoàn toàn có thể so sánh được. Đây cũng chính là nguyên cớ mà Đường Huyền Tông khôn cùng hậu đãi một kẻ áo vải như thế.

Bạn đang xem: Thơ lý bạch về dương quý phi

Có lần, Lý Bạch say rượu tức thì vung bút viết mang lại Đường Huyền Tông 3 bài từ “Thanh bình điệu” với 10 bài thơ “Cung đình hành lạc” (Nhưng hiện thời chỉ còn 8 bài).

Chuyện nhắc rằng, Đường Huyền Tông cùng Dương Quý Phi bên dưới ánh trăng thưởng ngoạn hoa mẫu solo ở Trầm hương thơm đình. Đường Huyền Tông nhân lúc có hứng truyền Lý Bạch làm thơ. Nhưng lại lúc đó, Lý Bạch đang cùng chúng ta rượu mặc sức uống say. Đến Trầm hương đình, nửa say nửa tỉnh, Lý Bạch vung cây bút viết ngay tắp lự 3 bài bác từ “Thanh bình điệu” cùng 8 bài xích thơ “Cung đình hành lạc”. Vung mực khua bút, ào ào dào dạt, chẳng yêu cầu Thi Tiên ắt chẳng có tác dụng nổi.

“Thanh bình điệu” tam thủ (3 bài bác thơ “Thanh bình điệu”)

Kỳ 1 (bài 1)

Vân tưởng y hay hoa tưởng dungXuân phong phất hạm lộ hoa nùngNhược phi Quần Ngọc sơn đầu kiếnHội hướng Dao Đài nguyệt hạ phùng

Dịch thơ (bản dịch của Ngô vớ Tố):

Thoáng trơn mây hoa nhớ bóng hồngGió xuân dìu dặt giọt sương trongVí chăng non ngọc không chú ý thấyDưới nguyệt Dao Đài test ngóng trông

Kỳ 2 (bài 2)

Nhất bỏ ra hồng diễm lộ ngưng hươngVân vũ Vu tô uổng đoạn trườngTá vấn Hán cung thuỳ đắc tựKhả liên Phi Yến ỷ tân trang

Dịch thơ (bản dịch của Linh Vũ):

Cành hồng xinh đẹp ngát khá sươngVu gần cạnh mây mưa luống đoạn trườngCung Hán nào ai so sánh đượcPhấn son Phi Yến nghĩ mà thương

Kỳ 3 (bài 3)

Danh hoa khuynh quốc lưỡng tương hoanTrưởng đắc quân vương đới tiếu khanGiải say mê xuân phong vô hạn hậnTrầm hương đình bắc ỷ lan can

Dịch thơ (bản dịch của Ngô vớ Tố):

Sắc nước mùi hương trời khéo sánh đôiQuân vương chú ý ngắm các tươi cườiSầu xuân man mác tan đầu gióCửa bắc đình Trầm đứng lả lơi

Thanh bình điệu là tên gọi điệu nhạc phủ, những bài “Thanh bình điệu” này Lý Bạch sử dụng thể thơ thất ngôn biện pháp luật sáng sủa tác.

Cung trung hành lạc trường đoản cú

Kỳ 6 (bài 6)

Kim nhật minh quang đãng lýHoàn tu kết chúng ta duXuân phong khai tử điệnThiên nhạc hạ chu lâuDiễm vũ toàn tri xảoKiều ca bán dục tuCánh liên hoa nguyệt dạCung thanh nữ tiếu tàng câu

Dịch thơ:

Đêm nay dưới trăng sángKết chúng ta nào phổ biến vuiGác tía xuân mở cửaLầu son thiên nhạc chơiThướt tha tươi điệu múaE ấp dáng vẻ kiều caTiếc vậy đêm hoa nguyệtCung chị em cười thốn tim

Kỳ 8 (bài 8)

Thuỷ lục nam giới Huân điệnHoa hồng Bắc Khuyết lâuOanh ca văn Thái DịchPhụng xuý nhiễu Doanh ChâuTố nữ giới minh châu bộiThiên nhân lộng thái cầuKim triêu phong nhật hảoNghi nhập Vị Ương du

Dịch thơ:

Nước biếc nam giới Huân điệnHoa hồng Bắc Khuyết lâuOanh ca hồ Thái DịchPhượng hót cõi Doanh ChâuTố phái nữ rung rinh ngọcThiên nhân giỡn tú cầuNắng gió sớm mai đẹpĐến Vị Ương vui đùa

Mùa xuân năm Thiên Bảo trang bị 3 (năm 744), Lý Bạch tách Trường An, bắt đầu hành trình phiêu du lần vật dụng hai cùng với trung trung khu là Lương Viên (phủ Khai Phong), trải qua 11 năm “Dấu tích lãng du mọi thiên hạ, chỗ nơi thơ với rượu say sưa”.

Mùa thu năm Thiên Bảo đồ vật 3, Lý Bạch lần lượt gặp gỡ Đỗ che và Cao yêu thích ở Lạc Dương và Biện Châu. Cha người ngay tắp lự kết chúng ta đồng hành, thỏa thích du lịch các vùng Lương Viên và Tế Nam. Chính nơi đây, Lý, Đỗ vẫn kết côn trùng thâm tình.

*
Lý Bạch lần lượt gặp Đỗ đậy và Cao ưng ý ở Lạc Dương với Biện Châu. Ảnh minh họa. Dẫn theo ydvn.net

Thời kỳ này, đó là lúc Lý Bạch thi hứng dưng cao, gồm sức chế tạo dồi dào nhất. Tác phẩm vượt trội có “Mộng du Thiên Mụ ngâm lưu giữ biệt” (Mơ vui chơi Thiên Mụ ngâm câu ly biệt), “Tương tiến tửu” (Mời rượu), “Bắc phong hành” (Đi vào gió bắc), “Lương Viên ngâm” (Ngâm thơ sinh hoạt Lương Viên)…

Cao phù hợp học thư pháp và kiếm thuật từ nhỏ, hùng trọng điểm ngùn ngụt. Thơ ông tài khí rộng người, hùng tráng phóng khoáng, từ rất lâu danh đã bay xa. Bố đại thi nhân đương thời dắt tay nhau du tô ngoạn thủy, cùng lên đài cao “Túy miên thu cộng bị, huề thủ nhật đồng hành” (Say ngủ sương thu đắp, tay dắt tay đồng hành), uống rượu say, say sưa hát, khí khái hoài cổ.

Khi văn bọn tam kiệt gặp lại nơi “Xuy Đài”đã viết ra những bài bác thơ truyền thế.(Xuy Đài còn mang tên Cổ Xuy Đài là khu vực Sư Khoáng – một âm nhạc gia nổi tiếng thời Xuân Thu thổi sáo, đánh đàn. Sử sách gồm chép, thời Xuân Thu, Tấn Bình Công ép lệnh Sư Khoáng bầy tấu “Thanh giác” (là khúc nhạc vị Hoàng Đế chế tác khi tập trung đại hội quỷ thần), gây nên trận cuồng phong, bay hết ngói cung điện, tạo nên nước Tấn bị đại hạn 3 năm, nghìn dặm đất trơ thổ địa – ND). Cơ hội này, Lý Bạch viết “Lương Viên ngâm”.

Chính bài “Lương Viên ngâm” này đã khiến Tông Thị, phu nhân sau cuối của Lý Bạch si mê tài hoa của ông, sinh ra giai thoại “Thiên kim mãi bích” (Ngàn vàng cài bức tường) lưu truyền hậu thế. Dịp đó, Lý Bạch vung cây bút viết bài thơ này lên tường, sau đây Tông Thị coi được, rất bái phục. Vì để chống người trong phòng chùa xóa bài xích thơ này, Tông Thị dường như không tiếc chi ra số tiền không nhỏ mua lại bức tường chắn này, cũng tác thành mẩu truyện đẹp ngàn năm a ma tơ giai nhân. Lý Bạch – Tông Thị sau cùng cũng kết hôn phu thê.

Tông Thị là khuê thanh nữ tài sắc tuy vậy toàn củagia đình đại tộc, là con cháu gái của cựu thừa tướng Tông Sở Khách. Đồng thời bà cũng là fan tín ngưỡng Đạo giáo trung thực. Năm Thượng Nguyên thứ hai (năm 761), Tông Thị đến Quảng Sơn học tập đạo. Nhưng vị hai tín đồ tình cảm sâu nặng, Tông Thị đã các lần ứng cứu Lý Bạch vào án oan Vĩnh vương vãi Lý Lân. Từ đó, hai người không chạm mặt lại nhau. Lý Bạch rất yêu thích người vợ cuối Tông Thị, đã từng viết thơ “Tự đại nội tặng” (Thay vk viết thơ tặng ngay mình), thanh minh nỗi thương nhớ vợ.

Xem thêm: Dịch Chữ Nôm Bằng Hình Ảnh Tiếng Trung Chuẩn 2022, 9 Phần Mềm Dịch Hình Ảnh Tiếng Trung Chuẩn 2022

Lương Viên ngâm(Ngâm thơ nghỉ ngơi vườn Lương Viên)

Ta xuôi Hoàng Hà rời ghê đôGiong buồm sóng dữ nổi đống đồiTrời xa nước rộng đi xa ngạiTìm danh win cổ mang đến Bình Đài

Bình Đài tiếp đón khách sầu lộ raĐối độ ẩm liền viết “Lương Viên ca”Bỗng lưu giữ Bồng Trì ông Nguyễn vịnhNgâm dòng nước biếc nổi phong ba

Sóng lớn ngất trời mê chũm quốcVề tây chẳng được do đường xaNhân sinh tri mệnh vẫn từ từ sầuThôi đành uống rượu tiến bước lầu

Đứa hầu khăn đóng phe phẩy quạtTháng năm ko nóng ngỡ sang thuĐãi ông đĩa ngọc dương mai thếtMuối Ngô trắng lóa như là tuyếtMuối trên đây nâng chén nào ta caChớ học tập Tề Di cúng cao khiết

Người xưa quyền quý Tín Lăng QuânNgười nay trồng trọt trên tuyển mộ phầnThành hoang núi biếc trăng vẫn chiếuLầu xưa gác cũ đang vào mây

Cung điện Lương Vương ni đâu nhỉ?Mai Mã đi rồi chẳng ngóng nhauĐiệu múa lời ca tan hồ nướcChì còn Biện thủy chảy về khơiTrầm ngâm lệ nhỏ tuổi ướt xiêm yHoàng kim thay đổi rượu chẳng hồi quy

Thôi làm sao đỏ black ta cá cượcChia bè cược rượu vui qua ngàyCa rồi hát, ý sâu xaNúi Đông ở ngủ rồi thức dậySinh linh chửa cứu vớt đã già rồi

Xuy Đài là do nhạc sư trứ danh thời Xuân Thu Sư Khoáng xây dựng. Thời Hiếu Văn Đế bên Hán, hoàng tử khôn xiết được sủng ái là lưu giữ Vũ được phong mang lại Khai Phong làm Lương Hiếu Vương. Lương Hiếu vương xây dựng không ít đình đài lầu những xung xung quanh Xuy Đài, rồi trồng kỳ hoa dị thảo, thường mang đến đó uống rượu làm cho thơ phú, bởi vì đó mang tên là “Lương Viên”.

Đến đời Đường, Lương Viên khổng lồ đẹp hoành tráng mỹ lệ xưa kia đã sớm rã tành mây khói, nhưng mà Khai Phong là trung tâm vận tải đường bộ thủy toàn quốc thì ngày càng phồn thịnh. Cha đại thi nhân vẫy tay từ giã Xuy Đài. Cao ưng ý đi về phía đông phượt Giang Tô, Đỗ phủ đi về phía tây cho Trường An. Lý Bạch thì khắc khổ tu luyện. 1 năm sau, Lý Bạch và Đỗ bao phủ lại gặp nhau một lượt ngắn ngủi nữa làm việc Sơn Đông. Kế tiếp chia tay, mọi người phiêu linh một nơi, như sao hôm sao mai, không còn có duyên tái ngộ nữa.

Đỗ Phủ tín đồ dốc lòng vị tình nghĩa ko ngày nào ko nhớ tới Lý Bạch, vẫn viết tương đối nhiều bài thơ cảm đụng nhớ mến Lý Bạch: tặng ngay Lý Bạch, Ức Lý Bạch, Hoài Lý Bạch, Mộng Lý Bạch. Đỗ đậy viết thơ về Lý Bạch bên trên chục bài mà ngoài ra mỗi bài bác đều là hầu như danh tác vậy từ chổ chính giữa can, cảm tình chân thành thiết tha:

Tử biệt dĩ làng thanhSinh biệt hay trắc trắcGiang phái mạnh chướng lệ địaTrục khách hàng vô tiêu tứcCố nhân nhập vấp ngã mộngMinh bửa thường tương ức

Dịch thơ (bản dịch của nai lưng Tuấn Khải):

Chết đành yên lặng tăm hơiSống mà lại xa giải pháp sao nguôi tấc lòngGiang phái mạnh chướng độc muôn trùngMong bạn bi đuổi tin hồng vắng vẻ tanhChiêm bao lẫn khuất mặt mìnhTỏ rằng ta vẫn nặng trĩu tình ghi nhớ nhung

Hay là:

Phù vân thông thường nhật hànhDu tử cửu bất chíTam dạ tần mộng quânTình thân loài kiến quân ý

Dịch thơ (bản dịch của Phạm Doanh):

Mây nổi xuyên ngày trôiNgười đi mãi xa xôiBa đêm liền ở mộngThảm thiết tình nhớ ai

Hoặc gần như câu như:

Lương phong khởi thiên mạtQuân tử ý như hà?Hồng nhạn kỷ thời đáo?Giang hồ thu thủy đa

Dịch thơ (bản dịch của è cổ Trọng San):

Gió đà thổi mát vùng chân trờiKhông biết sao rồi ý suy nghĩ ai?Hồng nhạn xa vời, tin tức vắngSông hồ tràn ngập, nước thu đầy

Ngàn năm tiếp theo đọc những câu thơ này, người ta còn xúc động, cảm khái khôn nguôi.

Trong thơ Lý Bạch, cũng thường viết về Đỗ Phủ, cũng đều có những câu thơ mô tả tình chúng ta nhớ mến khôn nguôi như:

“Tư quân nhược Vấn thủyHạo đãng ký nam chinh

(Nhớ anh sông Vấn không giống saoMối tình gởi nước tuôn trào về nam)

Hoặc như:

Hà thời Thạch Môn lộTrùng hữu kim tôn khai

(Bao giờ trên núi Thạch MônChén xoàn lại rót thuộc ông mở lòng)

Lý Bạch cùng Đỗ lấp hơn yếu nhau hơn chục tuổi đầu cơ mà nguyện kết làm chúng ta vong niên. Cuộc đời, duyên phận là hợp tan, tan hợp. Các cuộc tái ngộ của hai ông vì thế mà cũng thật chóng vánh. Ngày vui qua mau, hầu như người bạn bè chia lìa nhưng chẳng hứa hẹn ngày tương ngộ.

*
Ngày vui qua mau, những người đồng đội chia lìa mà lại chẳng hứa ngày tương ngộ. Ảnh: ĐKN

Năm 744, Lý Bạch 44 tuổi được Đường Minh Hoàng khuyến mãi ngay vàng rồi mang đến về quê. Ông tách Trường An xuất phát về Đông đô Lạc Dương, vừa vặn từ bây giờ Đỗ tủ cũng đang ngao du tại Lạc Dương. Hai đơn vị thơ mập mạp không hẹn mà gặp, thiệt là ý trời không đúng khiến. Hai bạn vừa thấy nhau vẫn như chạm mặt lại chúng ta cũ, thân thiện vô cùng, chẳng cơ hội nào rời.

Năm kia họ cùng nhau du ngoạn đất Lương, khu đất Tống. Năm sau, hai người lại sang nghịch đất Lỗ, đất Tề. Đỗ phủ viết rằng:

Dư diệc Đông Mông kháchLiên quân như đệ huynhTúy miên thu cùng bịHuề thủ nhật đồng du

Tạm dịch:

Ta cũng là khách ở Đông Mông (như ông)Cùng nhau tình như huynh đệTrời thu giá thì đắp chăn ngủ chungBan ngày thì thế tay cùng đi phía trên đó

Tình chúng ta của Thi Thánh Đỗ bao phủ và Thi Tiên Lý Bạch đó là một giữa những giai thoại đẹp nhất của văn học Á Đông. Sự trân quý nhì người giành riêng cho nhau khiến hậu vậy cũng cảm nhận được nhiều dư vị vậy.