Tạ thu thâu

     
Trách nhiệmcủa nai lưng Văn giàu ?

NGUYỄN NGỌC GIAO


*
Ngôi tuyển mộ Tạ Thu Thâu
*
*
Nhà thơ Thanh Thảo đứng bên bà đưa ra (hìnhtrái) và bằng hữu Quảng Ngãi - Xuân Phổ (phải)

Như vậy, làm hồ sơ Tạ Thu Thâu trong lịchsử nước ta hiện đại chỉ từ một câu hỏi lớn : ai đã giết, xuất xắc chínhxác hơn, ai đã chủ trương giết thịt Tạ ThuThâu mon 9.1945 ở tỉnh quảng ngãi ?

Từ điển mở Wikipedia tiếngPháp xác định : những người "staliniensViệt Minh" (những bộ phận stalinist vào Việt Minh). Còn Wikipedia Việt ngữ: "Tháng 9 năm 1945, sau khi Nhật đảochính Pháp, ông về nam Kỳ, trênđường về, ông bị Việt Minh bắt và tiếp nối xử tử tại quảng ngãi theo lệnhTrần Văn Giàu." Trang này viện dẫn những tác giả trốt-kít, đặcbiệt là Ngo Van (tên khá đầy đủ là Ngô Văn Xuyết). Ông è cổ Văn Giàu, mùathu năm 1945, là chỉ huy cộng sản ở sài thành (bí thư Xứ uỷ nam giới Kỳ), chủtịch Uỷ ban loạn lạc Nam bộ (tháng 9-1945). Một số trong những tác đưa trốt-kítcho rằng è Văn Giàu ít nhiều liên can tới ra quyết định thủ tiêu nhữngngười trốt-kít sinh sống Nam cỗ trong thời hạn 1945-46 như Phan Văn Hùm, TrầnVăn Thạch (mặc dầu bọn họ coi phần lớn người nhiệm vụ trực tiếp không phảilà è cổ Văn Giàu, mà là Dương Bạch Mai, Kiều Đắc Thắng).

Bạn đang xem: Tạ thu thâu

Vậy thực hư thay nào ?

Bài này không có tham vọng đem về lời giải hoàn thành khoát, nhưng chỉ xinđóng góp một số trong những dữ liệu đã tích lũy được, đóng góp thêm phần trả lời câu hỏi vẫncòn là bí ẩn.

Dữ liệu trước tiên là cuộc phỏng vấn ôngTrần Văn nhiều ở Paris mùa hè 1989. Ấy là năm kỉ niệm lần sản phẩm công nghệ 200 Cáchmạng Pháp. Nhân dịp này, ông nai lưng Văn nhiều (cùng cùng với bà Đặng Bích Hà vàông nai lưng Bạch Đằng) được mời sang Pháp. Đây cũng chính là lần thứ nhất ôngtrở lại Pháp từ khi bị trục xuất về nước ta năm 1930 sau khi tham giacuộc biểu tình trước điện Elysée (phủ tổng thống Pháp) của học tập sinhsinh viên nước ta phản đối vụ bọn áp yên Bái. Cũng trở thành trục xuất sau vụbiểu tình tất cả Tạ Thu Thâu (cộng sản "đệ tứ"), Nguyễn Văn tạo nên (cộng sản"đệ tam")... đúng mực hơn, một năm sau, năm 1931, ông sẽ kín trởlại Pháp rồi từ kia sang Liên Xô, học tập trường "Phương Đông" như vẫn nói ởđoạn dưới.

Trong cuộc chất vấn gần 3 giờ có ghiâm với ghi hình, đa số về cuộc đời chuyển động và việc nghiên cứu và phân tích lịchsử việt nam (mà ông tập trung làm từ nửa thập niên 1950), shop chúng tôi đãhỏi thẳng về trách nhiệm cá nhân của ông trong chiếc chết của những nhàcách mạng trốt-kít Tạ Thu Thâu (ở Quảng Ngãi), Phan Văn Hùm, è cổ VănThạch (ở nam Bộ)... Trần Văn Giàu xác định ông trọn vẹn không liêncan gì cùng với vụ thủ tiêu Tạ Thu Thâu. Ông còn dành một ít phút nói tới mốiquan hệ cá nhân với Tạ Thu Thâu (sinh năm 1906, lớn hơn ông 5 tuổi) :họ biết nhau trên Paris từ thời điểm năm 1930, Tạ Thu Thâu là một trong trong nhữngngười chủ xướng cuộc biểu tình trước Điện Elysée, còn nai lưng Văn nhiều vừahọc ngừng trung học ở Toulouse, được cử làm thay mặt cho học sinh sinhviên Toulouse lên Paris biểu tình. Sau đó, những sinh viên "lớn" (trên 21tuổi) như Tạ Thu Thâu, Nguyễn Văn Tạo... Bị đưa vào khám La Santé (Quận13), rồi bị trục xuất về "Đông Dương", còn trần Văn nhiều (19 tuổi, vẫnlà "vị thành niên" theo lao lý thời đó) bị giam sinh sống "khám bầy bà" LaRoquette (Quận 11), rồi bị trục xuất mấy tuần sau. Tham gia Đảng cộngsản (Pháp) năm 1929, trằn Văn nhiều về tới tp sài gòn và lao ngay lập tức vào hoạtđộng phương pháp mạng. Năm 1931, vẫn đi trê tuyến phố phố, ông được một đồng chícho biết mật thám sắp đến nhà, lùng bắt ông. è Văn giàu quyết địnhrời thành phố sài thành và tìm bí quyết "đi chui" quay lại Pháp : trên tuyến đường phố, maysao ông gặp Tạ Thu Thâu, Thâu đem về nhà bà chị ruột với nhờ loại "càrá" kim cương của bà chị Tạ Thu Thâu, ông đã thực hiện được lộ trình sử dụng Gòn– Marseille – Moscou năm đó. Nói lại chuyện này, kiên cố ông không có ý lấymối ơn nghĩa này làm bằng minh chứng oan, vì nó cấp thiết là, khôngphải bởi chứng. Phủ nhận mọi trách nhiệm của bản thân trong cái chết củaTạ Thu Thâu năm 1945, ông trằn Văn giàu giữ lạng lẽ về việc thủ tiêunhững đảng viên trốt-kít sống Nam bộ trong thời gian cuối 1945 - năm 1946.Tôi gọi sự im lặng này như một sự ưng thuận mặc nhiên, về trách nhiệm,hay ít nhất, về sự đống ý với quyết định thủ tiêu những ông PhanVăn Hùm, è Văn Thạch. Tài liệu của những tác trả trốt-kít nói tớitrách nhiệm của Dương Bạch Mai, Kiều Đắc thắng trong vụ này. Nhiềunguồn tin nói ông Phan Văn Hùm bị thịt năm 1946, dịp ấy, ông è cổ VănGiàu đã bị điều ra Bắc, 1 phần để giải quyết vụ sự không tương đồng giữa nhị "xứuỷ nam giới Kỳ" năm 1945 (một bên là "xứ uỷ Giải Phóng" cùng một bên là "xứ uỷTiền Phong" nhưng ông giàu làm túng thiếu thư).

Bất luận chũm nào, thì thời buổi này có thểkhẳng định là ngôn ngữ của trần Văn Giàu, trong tháng 9 năm 1945, cực nhọc cóthể đi tới Quảng Ngãi, và nếu tất cả đi tới, chắc hẳn nó không có chút nào"nặng ký". Vị vì, nếu ở nam Kỳ gồm hai phe "đệ tam", thì ở Quảng Ngãicó tới 3 "phe" : team đảng viên "bám trụ" xuyên suốt mấy năm bọn áp của Pháp,Nhật, nhóm vượt ngục từ cha Tơ, với nhóm đảng viên đi theo nhà trương Mặttrận Việt Minh của "trung ương" (xem DavidG. Marr :Vietnam 1945 / The Quest of Power, University of CaliforniaPress, 1995). Tất nhiên ba "phe" này khác biệt nhau, thậm chí là xung khắcnhau về con đường lối chủ yếu sách. Trong những hệ trái của tình trạng nàylà "thành tích" của chính quyền cách mạng Quảng Ngãi mùa thu 1945, mànạn nhân không những có Tạ Thu Thâu, mà còn có khá nhiều nhân vật dụng khác : bácsĩ hồ nước Tá Khanh (thân "đệ tứ"), tuần che Ngô Đình Diệm, (bộ trưởng tươnglai) Lê Văn Hiến... Bác sĩ hồ Tá Khanh (bộ trưởng kinh tế tài chính chính phủTrần Trọng Kim) cùng ông Ngô Đình Diệm đông đảo bị bắt ở đây trên mặt đường từ Namra Bắc (nay ngược lại), nhưng như ý được trả tự do sau một thời giannằm tù. Ông Lê Văn Hiến (sau này là bộ trưởng tài chính, rồi cỗ trưởnglao rượu cồn VNDCCH), một chỉ huy cộng sản khá nổi tiếng ở Quảng phái mạnh - ĐàNẵng vào đầu trong thời gian 1936-45, trải qua Đà Nẵng, bị tóm gọn và bị đưa raxử phun vì tội "Việt gian, trả mạogiấy tờ". May sao, ở khoảng thời gian ngắn chót, người lãnh đạo đội hànhquyết đang sáng suốt quyết định hoãn lại cuộc xử bắn.

Xem thêm: Top 35 Phim Võ Sĩ Thái Tử Chiến Cùng Kungfu Trung Hoa Tại Đại Hội Võ Đài

Năm 2005, tất cả dịp trở lại viếng thăm Quảng Ngãi,tôi hỏi nhà thơ Thanh Thảo và mấy người bạn anh : lý do "Quảng Ngãicác anh" lại "dữ" nỗ lực ? các anh không hẳn là fan trong cuộc của thời1945, không có thông tin "nội bộ" của thời ấy, chỉ hỗ trợ cho tôi một"yếu tố chổ chính giữa lý" rất có thể giải mê say cơn "cuồng nộ biện pháp mạng" 1945. Cácanh hỏi tôi sẽ đọc Amokcủa Stefan Zweig chưa ? và nhận định rằng cơn cuồng gần kề amok của bạn Mã Lai, nàn "cáp duồn" của người Khơ me giếtngười Việt, mới phân tích và lý giải được mối cung cấp cơn quảng ngãi năm ấy.

Bà nhỏ nông dân Xuân Phổ năm 1945 khôngbị cuốn vào cơn cuồng loạn ấy. Cầm cố Nguyễn Thiên ngày đó đã thầm lặngchăm sóc ngôi chiêu mộ Tạ Thu Thâu, trước lúc trao nhiệm vụ cho chị Chi,con dâu.

Những vụ thanh toán, thủ tiêu 1945-1946làm fan ta quên đi khoảng không gian khá đặc trưng trong trong thời hạn 1934-38ở sử dụng Gòn, cùng với tờ báo La Lutte,nơi "hợp tác - đấu tranh" giữahai nhóm cùng sản "đệ tam" với "đệ tứ". Mà điển hình nổi bật độc tuyệt nhất vộ nhị làcặp Phan Văn Hùm - Mai Huỳnh Hoa. Ông Phan Văn Hùm (1902-1946) thì bạnđọc biết rồi. Bà Mai Huỳnh Hoa (1910-1987), vk thứ của ông, chỉ xingiới thiệu nắm tắt : con cháu ngoại của phụ nữ sĩ Sương Nguyệt Ánh (con gái cụĐồ Chiểu). Bà Mai Huỳnh Hoa (tên đàn bà là Kim Ba) là đảng viên cộngsản (nghĩa là "đệ tam"), ông Phan Văn Hùm chỉ huy (một) đội "đệ tứ").Tôi bao gồm dịp hỏi chuyện bà Nguyễn an ninh và bà Nguyễn Thị Lựu năm 1970,và sau này được ông nai lưng Văn Giàu xác thực : hồi "Mặt trận Bình Dân",nhiều cuộc mít tinh, hai ông bà khoác tay nhau cho tới dự : lúc khai hội,Phan Văn Hùm (nổi giờ hùng biện) đăng đàn diễn thuyết, từ mặt hàng ghế cửtoạ, bà Huỳnh Hoa đứng lên, giọng ỏn ẻn : "Đả đảo tên trốt-kít Phan Văn Hùm !".Mít tinh kết thúc, đàn ông và phụ nữ khoác tay nhau ra về.

Mong rằng, một ngày kia, bọn họ đượcđọc một bộ sử việt nam Thế kỷ XX chân thực và khách hàng quan.