Quan chức cấp cao đầu thời pháp thuộc: công sứ và đốc lý ở bắc

     

I. LỊCH SỬ, XÃ HỘI THỜI KỲ PHÁP THUỘC VỚI NGÀNH THƯ VIỆN VÀ HOẠT ĐỘNG THƯ MỤC TẠI VIỆT NAM

* Khái quát lịch sử thời Pháp thuộc:

- Thời kỳ ở trong Pháp là thời kỳ vn bị để dưới ách đô hộ của thực dân Pháp quy trình từ 1858 - 1945.

Bạn đang xem: Quan chức cấp cao đầu thời pháp thuộc: công sứ và đốc lý ở bắc

+ từ tháng 02/1859 mang lại 1879, Pháp liên tiếp đánh chiếm và xác lập được máy bộ cai trị nghỉ ngơi Nam Kì.

+ từ thời điểm năm 1882, Pháp mở rộng xâm lược ra phía Bắc.

+ mon 08/1883, đơn vị Nguyễn kí Hiệp ước xác định nền thống trị của Pháp trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Pháp vẫn xác lập được bộ máy cai trị bên trên toàn cương vực Việt Nam.

* Đặc điểm xã hội thời Pháp thuộc:

- Về bao gồm trị: Trong thời hạn này thực dân Pháp vẫn thi hành đường lối, bao gồm trị phản nghịch động, chia rẽ các dân tộc nhằm cai trị.

- Về tởm tế: Thi hành bao gồm sách bần hàn hóa, đẩy nông dân vào bước đường cùng, không có ruộng khu đất để cày, nên làm phu trong những đồn điền, hầm mỏ.

- Về văn hóa truyền thống giáo dục: Thực hiện cơ chế ngu dân cho đến cách mạng mon Tám thành công xuất sắc 90% nhân dân mù chữ. Vào thời kỳ này xuất bản phẩm cũng khá được kiểm chu đáo vô thuộc gắt gao, nội dung chủ yếu mang tính chất phản động, cấm lưu hành lưu trữ các tài liệu của Mác – xít.

* Ngành thư viện và vận động Thư mục thời Pháp thuộc:

Để luôn thể cho việc đô hộ bạn Pháp sẽ thâm nhập, nghiên cứu và phân tích các lĩnh vực ngôn ngữ, dân tộc, văn hóa… tại nước ta để trường đoản cú đó tạo nên bốn sự tác động thâm thúy đến vượt trình cải tiến và phát triển của ngành tủ sách và vận động Thư mục:

- Sự thâm nhập vào nước ta công nghệ ấn loát bởi ty pô (in bằng phương pháp sắp chữ rời).

- Sự trở nên tân tiến của ngôn ngữ: thâm nhập của tiếng Pháp và xuất hiện của chữ Quốc ngữ.

Ngoài sự mở ra của các sách, báo chữ Pháp với các bạn dạng thư mục chữ Pháp thì ta có thể nhắc lại trong thời kỳ này nhằm tiến hành cơ chế thực dân, fan Pháp đã tổ chức triển khai đội ngũ truyền đạo của đạo Cơ Đốc xâm nhập vào quần chúng. Trong quy trình truyền giáo những giáo sĩ phương Tây đang tìm cách ghi âm tiếng Việt với phiên âm bằng chữ cái Latin (phải nói tới cố giáo sĩ Alecxandre Rhodes có góp sức nhất định trong công cuộc này). Để rồi loại chữ dần dần thay cố gắng chữ Hán – Nôm để ghi chép, có thể kể đến những tài liệu viết bằng văn bản Quốc ngữ sau này.

- lao lý về tủ sách xuất hiện.

1. Ra đời Thư viện trung ương ở Hà Nội.

2. Kiểm tra lại việc tổ chức những thư viện hiện gồm và khiến dựng những thư viện mới.

- Ngành tủ sách qua các thời kì cũng đều có được sự niềm nở nhất định.

Điều đó được thể hiện nay qua cách người Pháp xây dựng tư thư viện chính:

+ tủ sách trường Viễn Đông bác bỏ Cổ.

+ thư viện Viện phân tích khoa học tập Đông Dương.

+ tủ sách Hội nghiên cứu và phân tích Đông Dương.

+ Thư viện tw tại thành phố hà nội (về sau gồm cơ thường trực Sài Gòn).

Chưa kể đến các thư viện khác như thư viện Pháp – Việt, thư viện nam Định…

Ngoài ra, các đô đốc kiêm thống đốc nam kỳ cũng không quăng quật qua vấn đề thư viện, tuy nhiên vẫn đề xuất lo bình định, tổ chức nền hành thiết yếu mới. Trong đụn hồ sơ văn thư còn lưu lại, fan ta thấy những đô đốc các lần mong mỏi tập hợp hầu như cuốn sách hay, chọn lựa một số tạp chí, xuất bản định kỳ…

Ở Bắc kỳ, tại lấp thống sứ cũng có thể có một phần tử phụ trách về thư viện và lưu trữ hồ sơ văn tư.


*
Hình hình ảnh Thư viện học viện chuyên nghành Viễn Đông chưng cổ (Nguồn ảnh: staticflickr)

II. MỘT SỐ BẢN THƯ MỤC VIỆT phái nam THỜI PHÁP THUỘC

Từ cầm kỷ XVIII-XIX, tín đồ Pháp chú ý nghiên cứu vãn về địa lý, tài nguyên, dân tộc học, ngôn ngữ, phong tục... Bên cạnh đó biên soạn một số trong những thư mục nhằm thông tin về hầu như tài liệu đó ship hàng cho việc xâm lược và đặt thống trị lên những nước ngơi nghỉ Đông Dương.

Trong những thư mục được biên soạn thời kia (xuất bạn dạng ở Pháp hoặc nghỉ ngơi Việt Nam) hoàn toàn có thể chia ra làm 2 mẫu chủ yếu:

+ folder tổng đúng theo và siêng đề về việt nam và Đông Dương nói chung.

+ folder “Thống kê đăng kí” từ lúc có cơ chế lưu chiểu văn hóa phẩm ở Đông Dương.

Có thể nói đến một số folder sau:

* folder tổng hợp:

Vào thời điểm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX tín đồ Pháp sẽ biên soạn một trong những thư mục tổng đúng theo về Đông Dương. Những thư mục này ra đời thông liền nhau phản ánh một cách bao gồm hệ thống, đầy đủ những tài liệu được xuất bản ở Pháp và các nước khác gồm nội dung nói tới Đông Dương cùng với mục đích giao hàng cho việc nghiên cứu sâu, toàn diện về một xứ thuộc địa của họ. Đó là:

- 1862: “Bibliographie Annamique” (Thư mục An nam) của Bell Combe (Hội viên hội nhân chủng học Pháp), xuất phiên bản ở Paris.

- 1867: “Bibliographie Annamite” (Thư mục An nam) của Barbie du Bocage (Phó thư ký Hội địa lý Pháp) – thư mục này in kèm trong tạp chí Revue Maritne et coloniale (Lãnh hải với thuộc địa).

Thư mục chia làm 5 phần:

+ Phần I : Tập phù hợp 257 cuốn sách tất cả nội dung nói về việt nam - Đông Dương được xuất bạn dạng từ 1628-1867 (xếp theo vần chữ cái brand name tác giả, hoặc tên sách).

+ Phần II: Gồm các bài trích báo, tạp chí cùng những bản sưu tập to về các cuộc hành trình: hàng vạn bài trích của 27 tờ báo cùng tạp chí (xếp theo từng năm).

+ Phần III: Liệt kê các tài liệu của cơ sở lưu trữ quốc gia Pháp sinh hoạt Paris và hồ hết tài liệu viết tay không giống có liên quan đến Đông Dương.

+ Phần IV: Địa thứ và bản đồ

+ Phần V: Bảng tra cứu giúp tìm thương hiệu tác giả.

- 1880: “Mục lục đa số tác phẩm xuất bản từ 1868 trở đi” bởi Ủy ban nntt và kỹ nghệ Pháp biên soạn nói đến Trung kỳ, nam giới kỳ với Cao Miên.

- 1889: “Bibliographie de Lindochine” (Thư mục Đông Dương) của A.Landes cùng A.Folliet thu thập những sách nói tới Đông Dương xuất phiên bản từ 1880 -1889.

- 1912 - 1915: “Bibliographie Indochinnca” (Thư mục Đông Dương) của Henri Cordier, tích lũy những tài liệu trước năm 1913, trong số đó là đầy đủ tài liệu đã tất cả trong các phiên bản thư mục trước đây và bổ sung cập nhật thêm. Cỗ thư mục này chia làm 4 quyển:

+ Quyển 1: gồm các tài liệu nói về Miến Điện, Atssan (1 tỉnh giấc của Ấn Độ), Thái Lan, Lào.

+ Quyển 2 : nói về bán hòn đảo Mã Lai.

+ Quyển 3, Quyển 4: nói tới các nước sinh hoạt Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) hầu hết là tư liệu về Việt Nam.

- 1922: “Pour mieux connaitre de Indochine: Essai dune bibliographie” (để hiểu biết hơn về Đông Dương, sơ thảo một thư mục) của Paul Boudet.

- 1929: “Bibliographie de Lindochine Francaise” 1913-1926 (Thư mục Đông Pháp) của hai người sáng tác Paul Boudet với Remi Bourgeois. Tiếp nối ra thường xuyên các tập: 1927-1928-1929-1930.

- 1943 : thường xuyên “Thư mục Đông Pháp 1931-1935”- Phần 1

Bộ “Thư mục Đông Pháp” là một trong công trình thư mục bự do Boudet và Bourrgeois, dịp đó là những người phụ trách Nha lưu trữ và Thư viện trung ương Đông Dương chủ trì bài toán biên soạn, thu thập tài liệu nói về Đông Dương trường đoản cú 1913-1935. Tương tự như “Thư mục Đông Dương” vốn tài liệu trong “Thư mục Đông Pháp” bao gồm sách báo được lựa chọn rộng thoải mái từ các thư viện nghỉ ngơi Đông Dương hoặc ở Pháp và những nước khác.

Xem thêm: Hiểu Hơn Về Chữ Tâm Hán Việt, Chữ Tâm Trong Tiếng Trung 心 Xīn

“Thư mục Đông Pháp 1913-1935” được soạn thành 8 tập mang lại 4 thời kỳ với khoảng 2.500 trang.

+ tư liệu 1913-1926: 1 tập

+ tài liệu 1927- 1928-1929-1930: tưng năm 1 tập.

+ tài liệu 1931-1935: 3 tập

Tài liệu thời kỳ 1931-1935 new ra được tập I (vào năm 1943), còn 2 tập sau không xuất bạn dạng được do hoàn cảnh của Đại chiến trái đất thứ II bỏ ra phối. “Thư mục Đông Pháp” được biên soạn là sự việc tiếp nối và có tiến bộ hơn “Thư mục Đông Dương” về phương diện kỹ thuật biên soạn (sắp xếp tư liệu theo đề mục, trong những đề mục, xếp tư liệu theo trang bị tự chữ cái thương hiệu tác mang hoặc thương hiệu sách, phần hia có những bảng tra cứu,...).


*
Hình hình ảnh Thư mục Đông Pháp 1931-1935 (Nguồn ảnh:aebooks)

 

* Thư mục chuyên đề:

Ngoài phần đông thư mục tổng hòa hợp như trên, những người dân Pháp và những tổ chức khoa học, văn hóa truyền thống của họ còn biên soạn những thư mục siêng đề.

- thư mục dẫn giải về khảo cổ học tập Cao Miên và Chiêm Thành của Coedes.

- Thư mục về thực đồ học Đông Dương của Petelot.

- Thư mục hầu hết nhà văn Đông Dương của Barquyssan.

- Thư mục lịch sử dân tộc Viễn Đông của Gaspadone.

- Premiere etude sur Les soures Annamite de L’ history d’ Annam (Nghiên cứu những bước đầu về lịch sử hào hùng An nam qua những nguồn tư liệu của An Nam) xuất bạn dạng tại hà thành do L. Cardiere và p Pelliot biên soạn.

Thư mục chia thành 3 phần:

+ Phần giới thiệu: trình diễn những vụ việc liên quan mang đến nguồn tài liệu lịch sử hào hùng Việt Nam. Tác giả đưa vào những nghiên cứu và phân tích về thân vậy sự nghiệp cùng tác phẩm của những nhà sử học tiêu biểu vượt trội thuộc các triều đại cho đến đầu vậy kỷ XX.

+ Phần đồ vật hai: danh mục những tài liệu lịch sử vẻ vang được xếp theo thứ tự “Bộ chữ Hán” cùng với 175 bộ sách (có diễn đạt và chú thích)

+ Phần cuối: Bảng tra theo tên tác giả (75 tác giả)

- Bibliographie Annamite (Thư mục An Nam) bởi E. Gaspadone reviews khái quát tháo về sách Hán Nôm việt nam và phần riêng trình làng các thắng lợi của Lê Quý Đôn với Phan Huy Chú..

- Đông Dương sử học tập yếu thư mục lục vày Naka Mychio xuất phiên bản tại Tokyo (Nhật Bản).

- An phái nam thực lục (1932) vào “Bắc kinh đô thư quán” bởi Phùng vượt Quân biên soạn.


*
Hình ảnh Bibliographie Annamite (Thư mục An Nam) (Nguồn ảnh: wdl)

 

* Thư mục thống kê đăng ký:

Xuất vạc từ chủ trương kiểm soát việc xuất phiên bản ở Đông Dương tương tự như để tích lũy các tài liệu có giá trị mang về Pháp, ngày 29 mon 11 năm 1917 Toàn quyền Albert Saraut ký ra đời Nha văn khố với Thư viện Đông Dương để tại thủ đô và quy định chức năng của cơ quan này. Paul Boudet được chỉ định làm người có quyền lực cao Nha văn khố với Thư viện Đông Dương, thống trị các kho sách:

- Kho trung ương ở Hà Nội.

- Kho đậy thống đốc nam kỳ ở sử dụng Gòn.

- Kho lấp khâm sứ Trung kỳ làm việc Huế.

- Kho tủ Khâm sứ Cao Miên sinh sống Pnong-Pênh.

- Kho phủ khâm sứ Lào ở Viên Chăn.

Năm 1921 Toàn quyền Đông Dương sẽ ra dung nhan lệnh quy định chính sách nộp giữ chiểu các ấn phẩm xuất phiên bản ở Đông Dương.

Từ năm 1922, thực hiên quyết định lưu chiểu toàn liên bang Đông Dương, kho lưu trữ và thư viện hầu hết nhận được mỗi tên sách 2 bản. Trên cửa hàng thu dìm ấn phẩm giữ chiểu, thư viện tw Đông Dương biên soạn và xuất bản thư mục và thống kê đk hàng năm với thương hiệu “Liste des imprimes depose au serviese du depot legal” (Danh mục những ấn phẩm nộp giữ chiểu). Thư mục này phản chiếu tài liệu xuất bạn dạng trên toàn Đông dương bao hàm các loại hình ấn phẩm định kỳ, ko định kỳ, bản đồ. Xem về mặt phản ánh tài liệu việt nam thì thư mục này bội nghịch ánh gần như đặn, khá không thiếu thốn các tư liệu của non sông nên thư mục này cũng rất được coi như nhiều loại “Thư mục quốc gia” (tuy không trọn vẹn đúng với ý nghĩa sâu sắc của thuật ngữ này) trong giai đoạn thuộc Pháp.

“Danh mục những ấn phẩm nộp lưu lại chiểu chia thành 2 phần:

+ Phần I: Ấn phẩm định kỳ: thống kê các báo, tạp chí, tập san xuất bạn dạng ở Bắc Kỳ, Cao Miên, Lào.

+ Phần II: Ấn phẩm ko định kỳ: thống kê những sách, bản đồ xuất phiên bản ở ba nước Đông Dương.

Hai loại tài liệu trên không được bố trí theo môn một số loại mà xếp theo ngôn ngữ:

- tài liệu xuất bản bằng giờ đồng hồ Pháp.

- tài liệu xuất bạn dạng bằng tiếng Việt, Miên, Lào.

Mỗi năm ra 2 cuốn, chu trình 6 tháng.

Thư mục này cũng phản ánh tình hình xuất phiên bản thời nằm trong Pháp, con số sách ko nhiều, từng cuốn (phản ánh tư liệu xuất bạn dạng trong 6 tháng) chỉ có xấp xỉ 300 thương hiệu sách, mà lại phần sách giờ Việt lại chỉ chiếm khoảng khoảng 10%.

Thư mục thống kê đk trên được xuất bạn dạng đều kỳ từ thời điểm năm 1922 cho năm 1944.

 

III. Một vài điểm đối chiếu giữ Thư mục nước ta thời Pháp trực thuộc với Thư mục vn thời phong kiến

* thư mục thời phong kiến:

- Số phiên bản in khắc không rất nhiều dẫn đến tinh giảm trong việc áp dụng rộng rãi.

- Sự xào luộc qua nhiều người, những thế hệ, những thời đại khác nhau thông qua thu thập, thu góp, chỉnh lý dẫn tới việc sại lệch, nhiều dị bản, khó khăn trong việc khẳng định văn bản. Nhiều công trình chỉ bao gồm độc phiên bản do cách thức chép tay.

- Về nội dung hầu hết là văn sử, triết học, Phật giáo… sách về kỹ thuật, toán, y, dược học tuy có cải cách và phát triển nhưng chiếm phần tỷ lệ nhỏ dại so cùng với sách văn học. Các công trìn được trình bày với câu chữ khó riêng biệt sách văn sử, một quyển sách nhắc đến những vấn đê khác nhau.

- Thư tịch hầu hết là điển tích Hán Nôm, một số trong những công trình bằng tiếng Pháp và chữ Quốc ngữ.

* thư mục thời Pháp thuộc:

- Số bạn dạng thư mục được biên soạn đa dạng chủng loại nhiều thể loại và hình thức.

- Về nội dung thì đa dạng hơn so với thời kỳ trước (thời phong kiến). Đặc biệt tập trung nhiều vào những vấn đề lịch sử, văn hóa, thôn hội… sẽ giúp đỡ ích mang lại việc thống trị thuộc địa của Pháp.

- những công trình thư mục có quy tắc nhất thiết tuy còn khá lộn xộn và còn chạm mặt nhiều sự việc khúc mắc, nhưng nhìn bao quát có điểm vượt trội là có quy trình nghiêm ngặt rộng trong công tác ghi chép tài liệu.

- những thư mục tập trung chủ yếu hèn bởi ngôn ngữ là tiếng Pháp cùng chữ Quốc ngữ.

IV. KẾT LUẬN