Nhà liêu

     

Theo khảo chứng,đây là mộ của một fan Khiết Đan qua đời khoảng chừng 900 năm trước. Phần đông ký hiệu kỳ lạ cơ trong sách trời có phải là chữ viết của fan Khiết Đan xưa không?

Sự bí ẩn của "thiên thư"

Sử sách ghi tộc fan Khiết Đan hình thành nước Liêu năm 907, từng sáng tạo nên chữ viết Khiết Đan. Nhưng khoảng chừng 900 năm về trước, chữ viết Khiết Đan sẽ thất truyền, người đời sau dẫu gồm nhìn thấy cũng bắt buộc đọc được. Các chuyên gia suy đoán: Sách trời đó là văn tự Khiết Đan sẽ chôn vùi những trăm năm. Từ kia về sau, trong giáo khu của nước Liêu rộng mênh mông, người ta thi thoảng lại thăm dò, khai quật, vạc lộ được không ít văn tự cùng văn vật lịch sử dân tộc của tộc người Khiết Đan.

Bạn đang xem: Nhà liêu

*

Năm 1986, tại thành phố Thông Liêu thuộc khu vực tự trị Nội Mông, fan ta phát hiện một ngôi chiêu mộ cổ hòa hợp táng công chúa cùng phò mã Khiết Đan. Đây là ngôi mộ có tương đối nhiều văn thứ tùy táng có giá trị nhất tính đến ngày nay. Vẻ ngoài chôn đựng cùng những đồ tùy táng cho thấy người Khiết Đan chịu tác động khá nhiều văn hóa của tín đồ Hán vùng Trung Nguyên.

Tuy hài cốt trong mộ đã tiêu tan, tuy thế qua tấm lưới đan bằng sợi bạc tình cực mảnh với lá vàng mỏng tanh rộng đắp khía cạnh tử thi cho thấy nhân thân phụ trách của người chủ ngôi chiêu tập sinh thời. Số đông đồ tùy táng từ tiến thưởng bạc, ngọc ngà, đá quý tính đến đồ dùng sinh hoạt bằng gốm, gỗ quý mọi được chế tác cực kì tinh xảo, trình bày trình độ bằng tay thủ công mỹ nghệ đương thời thật cực kỳ việt.

Cung năng lượng điện 1.000 năm của vương vãi triều Khiết Đan

Cung điện do fan Khiết Đan kiến tạo dưới thời Liêu gồm tổng diện tích hơn 200 m2, là vị trí tránh nóng mùa hè cho hoàng tộc với cận thần.

Các công ty khảo cổ học tập phát hiện dấu tích của một hoàng cung cổ đại vào vai trò như nơi nghỉ mát mùa hè của vua quan bên Liêu. Để tránh nóng, mỗi năm từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 7, nhà vua nhà Liêu chuyển cả hoàng tộc thuộc quan lại cao cấp lên dãy núi ni thuộc khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc.

*

Nhóm chuyên viên khảo cổ tìm kiếm thấy hơn 100 nhân tố kết cấu nghỉ ngơi di chỉ tại huyện Đa Luân, khu tự trị Nội Mông, bao gồm gạch tráng men, gốm sứ cùng đinh đồng. Họ ghi nhận cơ sở của 12 tòa công ty với tổng diện tích s hơn 232 m2. Ge Zhiyong, nhà nghiên cứu và phân tích tại Viện khảo cổ quần thể tự trị Nội Mông, cho biết các đồ chế tạo tác khai quật từ di chỉ giúp xác định cung năng lượng điện được xây vào giữa triều Liêu.

Phát hiện về cung điện sẽ giúp các bên khảo cổ học có thêm các hiểu biết new về cả bản vẽ xây dựng và phong tục văn hóa của triều Liêu. Các cuộc khai thác quy mô to sẽ được tiến hành tại di chỉ.

Vương triều Khiết Đan

Khiết Đan (Qidan) nguyên nghĩa là “Thép gió”, hàm ý rất là rắn chắc, bền vững. Đây là 1 dân tộc thượng võ, dũng mãnh. Từ rộng 1.400 năm trước, Khiết Đan là dân tộc miền bắc bộ Trung Quốc đã xuất hiện thêm trong Ngụy thư. Chúng ta binh hùng tướng mạnh, gan dạ thiện chiến. Một thủ lĩnh bộ lạc tên là Yelii Abaoji (Gia biện pháp A Bao Cơ) thống nhất những bộ lạc Khiết Đan. Năm 916, ông dựng nên nước Khiết Đan, cho tới năm 947 thay đổi quốc hiệu là Đại Liêu.

Trong thời kỳ cực thịnh nhất, vương vãi triều Đại Liêu từng chỉ chiếm một nửa quốc gia Trung Quốc. Cương cứng vực của mình rộng mênh mông: Bắc cho tới tận hồ nước Baikal, xung quanh Đại Hưng An; Đông gần kề Sakhalin; Tây vượt dãy Altai; phái nam tới Hà Bắc cùng phía Bắc tỉnh sơn Tây ngày nay. Có thể nói họ là bá vương vãi một cõi.

*

Vương triều Khiết Đan quốc hiệu Đại Liêu hùng cứ tại miền bắc Trung Quốc kéo dài thêm hơn nữa 200 năm, với triều Bắc Tống hiện ra cục diện đối địch. Trong thời kỳ này, tuyến đường tơ lụa thông thương từ trung quốc sang châu mỹ bị cắt đứt, mang tới các giang sơn vùng châu lục Á Âu tưởng nhầm là toàn cục đất nước trung hoa đều đang nằm đằng sau sự thống trị của tộc bạn Khiết Đan. Cố gắng là Khiết Đan bất chợt trở thành từ thay mặt cho Trung Quốc.

Marco Polo lần thứ nhất viết trong cuốn du ký của bản thân giới thiệu phương Đông với quả đât phương Tây, đã mang Khiết Đan để tên mang đến Trung Quốc. Cho tới tận ngày nay, các nước nói tiếng Slave vẫn gọi trung quốc là Khiết Đan (Kitan tốt Kitai).

Dân tộc Khiết Đan không chỉ sáng tạo cho một đế quốc quân sự mà còn cả một nền văn hóa xán lạn.Thể hiện rõ rệt nhất nền văn hóa này là đa số chùa Liêu với tháp Liêu. Hiện tại ở khu vực phía bắc Hoàng Hà còn bảo tồn chùa Cổ Phật và Phật tháp nguy nga hùng vĩ của dân tộc Khiết Đan. Trải qua nghìn năm mưa gió nó vẫn uy nghi, vững chãi như mới.Đặc biệt,Tháp mê thích Ca tại huyện Ứng (tỉnh đánh Tây) là kiến trúc kiểu tháp kết cấu gỗ xưa nhất, tối đa trên toàn rứa giới, trải nghiệm qua mấy trận hễ đất mà vẫn không bị hư hỏng.

*

Một dân tộc sáng chế ra nền văn hóa huy hoàng như thế nhất định phải dựa vào cơ sở ghê tế vững chắc với lực lượng hùng hậu và trình độ chuyên môn kỹ thuật, thẩm mỹ khá cao. Đồng thời cũng có thể thấy vương triều Khiết Đan hấp thu nhiều luồng văn hóa.

Cũng có thể thấy rõ vương triều Khiết Đan tiếp thu phần nhiều điều tốt dở. Ngoài bài toán thu nhận một trong những lượng rất nhiều nhân tài Hán tộc Trung Nguyên ra, bọn họ còn thông qua sắm sửa với triều Tống nhưng mà thu nhận, học hỏi và giao lưu nhiều kỹ thuật cung ứng tiên tiến. Người Khiết Đan kiêu hùng trên sườn lưng ngựa đã làm cho phương Bắc Trung Hoa một thời kỳ phát triển phồn thịnh.

Đại Liêu diệt vong

Theo biên chép thì Đại Liêu tuyên chiến đối đầu với Bắc Tống rộng 160 năm. Cuối cùng, nước tàn phá Đại Liêu lại là tộc người thiếu phụ Chân (Niizhen) từng dựa vào tộc người Khiết Đan.

Thủ lĩnh của tộc người chị em Chân là Wanyan Aguda (Hoàn Nhan A Cốt Đả) dẫn đại quân công thành chiếm đất Đại Liêu. Lúc đất chỉ chiếm đã đầy đủ rộng, dân đinh đã tương đối nhiều, A Cốt Đả liền dựng nên nhà Kim năm 1115. Mười năm sau, bên Kim thay thế vương triều Khiết Đan.

*

Một phần tử người Khiết Đan như mong muốn sống sót tập hợp những thành viên hoàng gia di tản về phía Tây, dựng nên triều Tây Liêu trên vùng Tân Cương. Họ lập nước Ha Lạt Khiết Đan (Hala Qidan). Đế quốc này một thời cường thịnh nhưng sau cùng lại bị đại quân của Thành Cát tư Hãn (Gengis Khan) tiêu diệt. Về sau, thế lực tàn dư Khiết Đan dạt tới miền nam Iran ngày nay và dựng nên vương triều Qierman. Ko lâu sau, vương triều này cũng tàn lụi.

Trong giáo khu Trung Quốc, từ khi bao gồm vương triều Khiết Đan (916) cho khi gồm vương triều Nguyên (1271), chỉ hơn 300 năm đã tiếp tục xuất hiện những triều Đại Liêu, Bắc Tống, Tây Hạ, Kim, phái mạnh Tống và Nguyên... Đây là 1 thời kỳ không còn sức đặc biệt quan trọng bởi thống trị giành được thiên hạ lần lượt thuộc về những dân tộc không giống nhau.

Xem thêm: Fall Of Saigon (1975): The Bravery Of American Diplomats And Refugees

Vì vậy, sự hưng suy của vương vãi triều cũng dẫn tới vị thế của cả dân tộc. Nền văn hóa truyền thống tương quan liêu cũng xảy ra sự gửi đổi. Triều Kim của người nữ Chân sau khoản thời gian dành được nhân gian của người Khiết Đan từng hạ lệnh thanh lọc triệt nhằm đám fan Khiết Đan bội nghịch kháng. Sử sách cho biết thêm có một đợt tàn gần cạnh hàng loạt kéo dãn tới hơn một tháng ròng. Rất rất có thể là nền văn hóa Khiết Đan cũng bị nockout bỏ trong thời kỳ này.

Triều Kim khi bắt đầu tạo dựng vẫn chưa xuất hiện chữ viết riêng của dân tộc bản địa mình, phải mượn chữ nôm để cải thành chữ Kim. Nhà vua Kim thừa nhận hạ chiếu đào thải hẳn chữ Khiết Đan và rất có thể vì lẽ đó mà chữ viết Khiết Đan bị thất truyền.

Hậu duệ của fan Khiết Đan

Trong lịch sử Trung Hoa, chuyện nạm ngôi thay đổi chủ liên tục xảy ra tuy nhiên nền văn hóa truyền thống lâu đời vẫn tiếp nối. Song, vương vãi triều Khiết Đan sau khoản thời gian bị tiêu vong thì cả nền văn hóa Khiết Đan cũng theo này mà tàn lụi.

Phân tích nguyên nhân, rất có thể thấy, từ khi vương triều Khiết Đan kiến lập đến năm 1271 triều Nguyên ra đời, trong vòng hơn 300 năm, Trung Hoa xuất hiện thêm đến 6 triều đại: Liêu, Bắc Tống, Tây Hạ, Kim, nam Tống, Nguyên. Đây là một trong những giai đoạn lịch sử rất quánh biệt.

Do ách thống trị triệt hạ nhau giành quyền bao gồm đều thuộc những tộc người khác biệt nên triều đại như thế nào bị hủy diệt là kéo theo cả vị trí của dân tộc bản địa đó thuộc nền văn hóa truyền thống tương quan liêu bị biến chuyển hoặc diệt diệt. Triều Kim của tộc nàng Chân sau thời điểm đoạt triều Đại Liêu sẽ hạ lệnh giết thịt sạch những người Khiết Đan phản nghịch kháng, trong số đó có một cuộc chém giết kéo dài liên tục hơn 1 tháng được ghi trong sử.

Rất có chức năng văn hóa Khiết Đan đã chạm chán tai họa vào mức đó. Xung quanh ra, lúc triều Kim vừa loài kiến lập, vị tộc cô bé Chân không có văn tự riêng bắt buộc phải sử dụng chữ Hán cùng chữ Khiết Đan. Sau khi văn tự chị em Chân được tạo ra thì hoàng đế triều Kim hạ lệnh phế bỏ chữ Khiết Đan, bởi vì thế nhưng văn trường đoản cú Khiết Đan thất truyền, văn hóa truyền thống Khiết Đan xuất xắc tích.

Ông lưu giữ Phụng Chư, chuyên viên Phòng phân tích dân tộc, Viện khoa học Xã hội Trung Quốc, là fan hiểu được văn tự Khiết Đan các nhất thế giới hiện nay. Ông cho biết thêm toàn bộ chữ Khiết Đan phát hiện tại được phần đông khắc bên trên bia tuyển mộ và chưa xuất hiện thư tịch nào viết bằng văn bản Khiết Đan cả. Điều này gây cực nhọc khăn không hề nhỏ trong việc tìm và đào bới hiểu tổng thể diện mạo Khiết Đan.

Trong Di Hòa Viên sinh sống Bắc khiếp hiện còn một ngôi chiêu tập và đền thờ Gia hiện tượng Sở Tài, một người Khiết Đan đơn nhất được Thành Cát tư Hãn trọng dụng, làm đến chức vụ tương đương tể tướng tá triều Nguyên. Điều nên để ý là Gia khí cụ Sở Tài thành lập sau khi vương triều Khiết Đan bại vong chỉ 65 năm, nhưng mà văn từ Khiết Đan đang không còn, ông phải tò mò tự học cực kỳ vất vả với rồi cũng không có thời cơ sử dụng (theo Trạm Nhiên cư sĩ tập). Gia hiện tượng Sở Tài là điểm sáng ở đầu cuối của fan Khiết Đan.

*

Ngày nay trong 56 dân tộc bản địa ở Trung Quốc không thể có cái tên Khiết Đan lẫy lừng một thời, vậy họ đã từng đi đâu? các nhà sử học suy đoán có 3 khả năng:

- sản phẩm công nghệ nhất, fan Khiết Đan sinh hoạt vùng đất tổ tiên của mình đã dần dần quên gốc nguồn, dung đúng theo và đồng nhất với những dân tộc khác.

- đồ vật hai, sau khi Đại Liêu bị tiêu diệt, đại thành phần người Khiết Đan kéo về phía Tây đến vùng Kerman, Iran, cuối cùng hoàn toàn bị “Iran hóa”.

- trang bị ba, sau thời điểm chiến tranh giữa triều Kim và Mông Cổ xảy ra, một phần tử người Khiết Đan “thề không ăn uống gạo nhà Kim” đã đi theo quân Mông Cổ chinh phạt, tử thương cực kỳ nhiều. Số còn lại phân tán các nơi, cuối cùng bị đồng hóa.

Trong thời hạn tìm kiếm dấu vết của bạn Khiết Đan, các chuyên gia đặc biệt chăm chú đến tộc người Tahua (Đạt Oát Nhĩ) sinh sống sinh hoạt vùng liền kề giới núi Đại Hưng An, Nộn Giang và thảo nguyên Hô Luân Bối Nhĩ. Theo truyền thuyết, mấy trăm năm ngoái nơi đây tất cả một cánh quân Khiết Đan cho đắp sửa thành lũy. Thủ lĩnh là Tát mèo Nhĩ Du Hán biến tổ tiên của bạn Tahua.

So sánh những phân tích về fan Khiết Đan cùng với lối sống, tập tục, tôn giáo, ngôn ngữ, lịch sử hào hùng của tín đồ Tahua thấy có tương đối nhiều điểm tương đồng, rất có thể đây là dân tộc bản địa kế thừa truyền thống lịch sử Khiết Đan các nhất, tuy nhiên đó chỉ là những bệnh cứ loại gián tiếp.

Lúc này ở thị xã Thi Điện, thức giấc Vân nam giới phát hiện một khu vực dân cư đặc biệt mà trên phần mộ tiên tổ họ vẫn thực hiện chữ Khiết Đan, đông đảo tự xưng là “bản nhân”. Trong xã bởi vì Vượng có một tòa từ con đường “bản nhân”, các chuyên viên phát hiện trên một tấm biển bao gồm khắc hai chữ triện “Gia Luật”.

Họ nói đây là nơi tưởng vọng ông tổ của họ là A đánh Lỗ - theo sử chép đây là một vị tướng tá Khiết Đan theo Mông Cổ phòng triều Kim. Nhưng lại làm sao chứng tỏ những “bản nhân” này là hậu duệ của A tô Lỗ? khía cạnh khác, khu đất tổ Khiết Đan ngơi nghỉ tận Mạc Bắc, bí quyết Vân Nam mang đến vạn dặm, chính vì như thế chưa thể khẳng định “chính danh” hậu duệ Khiết Đan cho mọi “bản nhân” này.

Cuối cùng, các chuyên gia quyết định sử dụng kỹ thuật DNA để hóa giải câu đố ngàn năm này: đem xương cổ tay của thi hài thiếu phụ Khiết Đan sinh hoạt Lạc Sơn, Tứ Xuyên; đem răng với xương đầu tín đồ Khiết Đan trong tuyển mộ cổ ở Xích Phong, quần thể tự trị Nội Mông Cổ; lấy chủng loại máu của bạn Tahua, “bản nhân”, người Hán, Mông Cổ... ở rất nhiều vùng liên quan. So sánh những thay đổi trên chuỗi DNA từ bỏ xương và răng của tiêu bản, các chuyên gia kết luận: bạn Tahua tất cả quan hệ di truyền gần nhất với người Khiết Đan. Fan “bản nhân” lại có khởi xướng phụ hệ tựa như người Tahua, rất hoàn toàn có thể là hậu duệ của quan tiền binh Khiết Đan vào quân đội Mông Cổ.

Kết quả xét nghiệm này kết hợp với sử liệu, các học giả vẫn tìm ra “khúc cuối” của tín đồ Khiết Đan: Khi fan Mông Cổ lập ra triều Nguyên, thi công đại đế quốc Mông Cổ cắt ngang đại lục Á-Âu, chinh chiến liên miên làm cho tộc tín đồ thiện chiến Khiết Đan nhiều phần bỏ thây vị trí chiến địa, số còn sót lại phân tán các nơi, chỉ từ nhóm tương đối lớn mới tập trung lại ẩn cư sinh sinh sống như tộc Tahua hoặc bị đồng hóa”.

Trung Hoa lừng danh với chiều dài lịch sử vẻ vang nhiều trở nên cố cùng đầy đủ triều đại ráng phiên nhau cùng những câu chuyện thâm cung túng sử ít người biết đến. Chủ yếu những mẩu chuyện về lịch sử dân tộc lại phát triển thành "liều thuốc" kích thích bất cứ ai muốn tò mò và hiếu kỳ về lịch sử vẻ vang triều đại của một tổ quốc đông dân nhất trái đất này. Nếu du khách yêu thích lịch sử dân tộc Trung Hoa và mong muốn tự mình tìm hiểu nhiều điều thú vị hơn vậy thì hãy triển khai ngay một chuyếndu lịch Trung Quốccùng người bạn đồng hànhViet Viet Tourismnhé!