Nguyễn phúc lan

     
Nguyễn Phước Lan (1601 - 1648) là vị chúa Nguyễn thứ tía của chính quyền Đàng trong trong lịch sử hào hùng Việt Nam. Ông sẽ cưới bà Đoàn Thị Ngọc, một thôn cô bé của xã dâu tằm Chiêm Sơn, Duy Xuyên và đưa bà lên vị trí “Hiếu Chiêu hoàng hậu”, vì vậy ông chính là người rể quý của xứ Quảng!
Lăng chiêu mộ của Nguyễn Phước Lan ngơi nghỉ Huế.

Con Chúa biến chuyển rể của khu đất Quảng

Về chuyện gắng tử Nguyễn Phước (Phúc) Lan đổi mới rể của Quảng Nam, sách Đại phái mạnh liệt truyện chi phí biên viết: “Năm 15 tuổi, bà (Đoàn Thị Ngọc - NV) hái dâu bên bãi, trông trăng mà lại hát. Bấy giờ Hy Tông hoàng đế ta (chúa Nguyễn Phước Nguyên) đi dạo Quảng Nam, Thần Tông nhà vua ta (chúa Nguyễn Phước Lan) theo hộ giá. Đêm đáp thuyền chơi trăng, đỗ thuyền sinh hoạt Điện Châu câu cá, nghe giờ đồng hồ hát lấy làm lạ, sai tín đồ đến hỏi, biết là phụ nữ họ Đoàn (con Đoàn Công Nhạn), cho tiến vào hầu Chúa, được yêu thương chìu lắm”.

Bạn đang xem: Nguyễn phúc lan

Tài liệu thiết yếu thống chỉ gồm vậy. Nhưng thần thoại dân gian lại “long lanh” hơn vô cùng nhiều: “Vào một đêm trăng, công tử Nguyễn Phúc Lan cùng cha thả thuyền dong nghịch trên dòng sông vắng, vui thú buông câu. Nhưng lại riêng cùng với công tử Phúc Lan, đấy là một đêm trăng được an bài bác của định mệnh. Gần như sự xảy ra phần nhiều đã được sắp đến đặt, sắp xếp của bàn tay Nguyệt lão. Vày giữa thời gian canh khuya bỗng bao gồm tiếng hát véo von tự xa vọng lại. Giọng hát trong suốt như thủy tinh, nhu nhuyễn như tơ xoàn vươn nhiều năm theo làn gió lụa cùng thoát ra từ 1 nương dâu yên tĩnh, bên dòng sông bạc. Âm hưởng trọn tiếng hát tất cả hiệu năng truyền cảm kỳ lạ làm cho vị công tử đa tình, vừa mới nghe qua đang tin chắc rằng người hát phải là một giai nhân. Thuyền rồng vội nương cái lá thắm, tiến tới ghẹ đậu ghềnh Điện Châu, với dưới trơn dâu xanh nhuộm ánh trăng vàng, quả nhiên công tử Phúc Lan đã chạm chán được ý trung nhân, cô con gái họ Đoàn…” (Phan Du, Quảng nam giới qua các thời đại, Nxb Cổ học tập tùng thư, 1974, trang 124, 125).

Nguyễn Phước Lan biến hóa rể của Quảng phái nam từ đó. Ông là con trai thứ nhì của chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên, sinh năm 1601, mẹ là Quận chúa Mạc Thị Giai. Khi fan anh trai trưởng Nguyễn Phước Kỳ mất (1831), ông được lập làm cầm cố tử. Năm 1635, khi chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên mất, ông lên ngôi chúa hotline là đại vương hay Thượng vương, trị vì chưng từ 1835 - 1648. Năm 1648, sau khi thành công quân Trịnh, ông bệnh tật nặng, rút quân về cho phá Tam Giang thì mất, khi chỉ mới 48 tuổi.

Dưới thời chúa Nguyễn Phước Lan sống Đàng Trong gồm có sự kiện đáng chú ý. Năm 1636, bao phủ chúa được dời từ bỏ Phước yên (Quảng Điền) về Kim Long (Hương Trà), tạo cho “Khách phương xa ghé mang lại đây không khỏi ngạc nhiên khi thấy cảnh tượng huy hoàng của che chúa và những nhà quan lại lại”. Năm 1646, chúa cho tổ chức hai khoa thi chủ yếu đồ cùng Hoa văn, khoa thi thứ nhất ở Đàng Trong.

Dưới thời ông, Đàng Trong đang đẩy lui hai cuộc tấn công của bọn họ Trịnh vào những năm 1643 với 1648, cương vực được duy trì vững. Nguyễn Phước Lan là tín đồ rất nhân hậu, sau thành công quân Trịnh năm 1643, ông mang lại trả vùng khu đất Bắc bố Chính mang đến Trịnh Tráng vì nghĩ mang lại “tình nghĩa lâu lăm của hai họ” cũng giống như sau thắng lợi 1648 ông mang đến thả hơn 70 tướng đơn vị Trịnh về Bắc! nhưng lại ông là người có tầm quan sát xa trông rộng. Ông đang đem cục bộ tù binh bắt được trong trận đánh năm 1648 vào cho định cư khai thác vùng đất từ Thăng Điện (Điện Bàn, Thăng Bình) mang đến Phú Yên, nhờ vậy khoanh vùng này “dân cư đông đúc, làng mạc mạc ngay tắp lự nhau, về sau sẽ thành hộ khẩu”.

Thời Nguyễn Phước Lan, người Hà Lan đang lập yêu đương điếm mua sắm ở Hội An vào 1636, biểu hiện tinh thần mở cửa hội nhập của những chúa Nguyễn ra mắt từ siêu sớm. Nhưng lại 8 năm sau, vào thời điểm năm 1644, quân chúa Nguyễn do thế tử Nguyễn Phước Tần, Tổng trấn Quảng phái mạnh cũng tấn công tan hạm chiến Hà Lan xa bờ Đà Nẵng làm cho “uy danh của Chúa vang danh khắp địa điểm trên khía cạnh biển”.

Xem thêm: Xiêm La (Siam, Tên Chính Thức Của Chân Lạp Và Xiêm (Siam) Thế Kỷ Vii

Sách Đại nam thực lục viết: “Chúa đã nắm chủ yếu quyền, lấy ơn nghĩa vỗ về dân chúng. Bấy giờ đồng hồ mưa nắng nóng thuận hòa, nước nhiều dân thịnh, bao gồm cảnh tượng thái bình rực rỡ”. Mặc dù cuối đời ông vẫn trở đề xuất hư hỏng bởi vì sự xúi sử của một người bọn bà (Tống Thị, người trong tương lai được một công ty văn xứ Quảng điện thoại tư vấn là “kỳ nữ”), may là đang gượng lại được dựa vào nghe theo lời can gián của quan liêu Nội tán bọn họ Phạm!

Biến rứa ở Quảng phái mạnh năm 1635

Dưới thời Nguyễn Phước Lan ngơi nghỉ Quảng Nam xẩy ra một đổi thay cố quan tiền trọng, được đánh giá là: “Giai đoạn sóng gió tốt nhất của Dinh trấn Quảng Nam, suýt làm đảo lộn cuộc diện thiết yếu trị nước ta ở ráng kỷ 17” (Phạm Đình Khiêm, vn Khảo cổ tập san, số một năm 1960).

Năm 1631, khi cầm tử Nguyễn Phước Kỳ mất đột nhiên ngột, Nguyễn Phước Lan được gửi lên ngôi nỗ lực tử; Nguyễn Phước Anh, em trai kế của Nguyễn Phúc Lan được cử vào làm Tổng trấn Quảng Nam cụ Kỳ. Nguyễn Phước Anh không chấp nhận nên định mưu phản nhằm giành ngôi nỗ lực tử, vì chưng vậy đã kín tư thông với chúa Trịnh nhưng việc bất thành.

Năm 1635, chúa Nguyễn Phước Nguyên mất, theo di chúc, Nguyễn Phước Lan được triều thần đưa lên ngôi chúa. Nguyễn Phước Anh không về chịu tang phụ thân mà không đúng đắp lũy Cu Đê từ bỏ núi ra đến biển để núm thủ và dàn thủy quân sinh hoạt cửa biển lớn Đà Nẵng để chống cự với quân triều đình trường đoản cú Huế vào.

Phạm Đình Khiêm trong tư liệu vừa nêu, dẫn lại một tư liệu của fan Hà Lan cho thấy “Trấn thủ Anh dàn 36 - 48 chiếc tàu chiến án ngữ những cửa hải dương Đà Nẵng cùng Đại Chiêm, lại đích thân chỉ huy 8 mang lại 10 ngàn quân theo đường bộ lôi ra Đà Nẵng để ngăn đánh quân triều đình” (trang 90.)

Được viên cam kết lục bọn họ Phạm sinh hoạt dinh Quảng phái nam mật báo, lại có sự ủng hộ hết mình của chú ý ruột là Tường Quận công Nguyễn Phúc Khê (con út của chúa Tiên Nguyễn Hoàng), Nguyễn Phúc Lan quyết dẹp “tình riêng” (nghĩa anh em) nhằm lo cho “nghĩa lớn” (phép nước), đem quân vào Quảng nam giới trừng trị đứa em bội nghịch nghịch.

Quân của Nguyễn Phúc Lan chia thành 3 đạo, thủy quân vị Bùi Hùng Lương, Tống Triều Phương tiến vào vịnh Trà Sơn; bộ binh bởi Nguyễn Phước Yến, Tống Văn Hùng chỉ đạo tiến tiến công lũy Cu Đê. Đạo thứ bố do Dương Sơn, Nguyễn Phước Tuyên lãnh đạo đi con đường tắt, đánh thẳng vào Dinh trấn Thanh Chiêm. “Dương Sơn đến trước, xông vào dinh, bắt được quyển sổ hotline là “Đồng trung tâm hướng thuận” ghi tên họ những người dân trong đảng của Anh; Tuyên tiếp đến sau, phóng lửa đốt, Anh chạy trốn về ngả cửa đại dương Đại Chiêm định trốn sang Xiêm. Tuyên đuổi theo bắt được, đóng gông giải về Huế. Anh cùng những người dân trong sổ “đồng tâm” rất nhiều bị giết!” (Phan Khoang, lịch sử vẻ vang Xứ Đàng Trong, Nxb Khai Trí, 1967, trang 191).

Theo Đại phái nam thực lục thì lúc trở về đến Thuận Hóa, Nguyễn Phước Anh phục xuống sân dragon kêu khóc, chúa thượng không nỡ giết tuy thế triều thần khuyên phải giết để trừ hậu hoạn, thời gian đó chúa new nghe lời.

Sau sự chũm này Bùi Hùng Lương được cử vào có tác dụng Tổng trấn Quảng phái mạnh thay vày một cố kỉnh tử như lệ bất thành văn trước đây.