Nguyên phi ỷ lan

     

"Trong sự nghiệp làm chính trị thì âu đấy cũng là chuyện thường thấy…" – PGS sử học Lê Văn Lan nói về vụ bức tử cung phi Thượng Dương và 72 cung thiếu nữ của Nguyên phi Ỷ Lan.

Bạn đang xem: Nguyên phi ỷ lan

Nguyên phi Ỷ Lan (1044 - 1117) là một trong những người đàn bà quyền lực và bản lĩnh bậc nhất trong suốtchiều dài lịch sử dân tộc Việt Nam. Bàđã bao gồm đóng gópto to trong công việc nội trị với đánh giặc của nước Đại Việt dướihai đời vua Lý, đồng thời đóng góp thêm phần vào sự cách tân và phát triển hưng thịnh của Phật giáo nước nhà.

*
Hình ảnh minh họa nhân vật dụng Tấm vào cổ tích Tấm Cám (Ảnh: Travelmag)

Tuy nhiên, một trong những thăng trầm bao gồm trị của mình, bà cũng là bạn mởra thảm án bức tử bà xã Thượng Dương và 72 cũng nữ, để rồi nên dày vò sám ăn năn trong trong cả quãng đời còn lại.

Từ cô thôn nữ giới hái dâu thành Nguyên phi đượcsủng ái

Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, năm 1064,vua (Lý Thánh Tông) vẫn ngoại tứ tuần màcúng khấn mong tự chưa thấy hiệu nghiệm nên đi chơi khắp miếu quán. Một lần xa giá tới miếu Thổ Lỗi (Gia Lâm ngày nay), nam phái nữ đổ xô mang lại xem không ngớt, duy một người con gái hái dâulà đứng tựa trong vết mờ do bụi cỏ lan, không hòa vào không khí nao nức nọ.

*
Hìnhminh họa Nguyên phi Ỷ Lan (Ảnh: phân tích Lịch Sử)

Thấy lạ, vua vời mang lại hỏi cùng được trả lời: "Thiếp là nhỏ nhà nghèo hèn, phải làm lụng đầu tắt phương diện tối, phụng dưỡng thân phụ mẹ, đâu gồm dám ao ước đi coi rước mà nhìn mặt rồng". Thấy cô nàng nhà nghèonhưng hành động đoan trang, khẩu ca dịu dàng, đối đáp theolễ nghĩa, vua đưacô về kinh,phong làm Ỷ Lan phu nhân (chữ "ỷ lan" tức thị tựa nơi bắt đầu cây lan). 2 năm sau đó, Ỷ Lan sinh ra hoàng tử Càn Đức. Vua mau chóng phong Càn Đức làm cho hoàng thái tử, còn Ỷ Lan có tác dụng Thần phi.

Hai năm sau, Thần phi sinh thêm nam nhi nữa với được vua phong có tác dụng Nguyên phi. Địa vị trong hậu cung lúc này chỉ sau mỗi Thượng Dương Hoàng hậu, chính thất của Lý Thánh Tông.

Tư chất thông tuệ hiếm bao gồm

Trong triều, Nguyên phi Ỷ Lan nổi tiếng là thiếu phụ tài năng với hiểu biết. Khi vào cung, thay do cố gắngchăm nhan sắc mong sở hữu được tình yêu thương của vua như các cung nàng khác, bàdành thời gian dàycông học tập hỏi, ép ngẫm thi thư, để có giúp ngàichăm lo việc nước.

Tương truyền, một lầnnhân tiếttrời thu mát mẻ, vua mời Nguyên phi Ỷ Lan mang đến cùng uống rượu, ngắm hoa. Mặc dù nhiên, bà không đồng ý vì sẽ đọc dở cuốn thi thư. Vua cũng ko trách mắng hơn nữa tỏ ý sử dụng nhiều bà. Cuối ngày hôm đó, bà đến thỉnh an, ước ao vua lắp thêm lỗi. Vua Lý Thánh Tông thấy gắng bèn hỏiý loài kiến cùa bàvề kế trị nước, an dân.

Bà đáp: “Thiếp thân cô gái nhi, tầm nhìn khiêm tốn nhưng chúa thượng đã hỏi thì cũng xin bao gồm đôi lời. Mong nước giàu dân mạnh, điều quan trọng là phải biết nghe lời can loại gián của đấng trung thần. Tiếng nói ngay nghe chướng tai nhưng có ích cho bài toán trị nước y hệt như thuốc đắng uống vào tức giận nhưng trị được bệnh. Điều liên quan thứ nhị là đề xuất xem quyền hành là thứ xứng đáng sợ. Quyền lực và danh vọng thường xuyên làm biến đổi con người". (Theo sáchCác triều đại Việt Nam).

Lời tâu về kế trị nước này có tác dụng Lý Thánh Tông hết sức mếnphục. Cũng vày lẽ này, vua cho thay tên quê bà từ làng Thổ Lỗi thành làng Siêu một số loại (nghĩa là “vượt bên trên đồng loại” như những nhà nghiên cứu và phân tích giải thích).

Nắm quyền nhiếp thiết yếu thay chồng

Việt nam giới Sử Lược chép, năm Kỷ Dậu (1069), vua Lý Thánh Tông thân chinh cố quân đi đánh Chiêm Thành, ngàitrao quyền nhiếp chínhvào tayNguyên phi Ỷ Lan chứkhông đề nghị cho vợ Thượng Dương hayTể tướng mạo Lý Đạo Thành. Điều này chứng tỏvua Lý Thánh Tông phải tin cậy về tài nội trị của Nguyên phi lắm lắm!

Trong nướcnăm ấy rủi ro bị trận lụt lớn, vụ mùa thất bát, sinh loạn các nơi. Mặc dù nhiênnhờ bao gồm kế sách trị nước đúng đắn, quyết đoán vàtáo bạo,vị cô bé nhiếp chính khi đó còn cực kỳ trẻ (25 tuổi) vẫn dẹp lặng loạn lạc, kịp thời tương trợ dân nghèo.

Trong khi đó, không tính biên cương vua tấn công giặc lâu không chiến thắng bèn giao binh quyền cho Lý hay Kiệt, rước một cánh quân nhỏ tuổi quay về. Đi đường, thấy bạn ngườingợikhenNguyên phi tài năng trị nước, vua lấy làm cho xấu hổ nhưng mà nói: "Nguyên phi là đàn bà mà còn làm được như thế, ta là đàn ông mà chẳng có tác dụng được gì tốt sao?" rồi mang lại quân quay lại đánh tiếp và win trận giòn giã. Vào chuyến chinh phát này, vua Chiêm Thành bị tóm gọn và xin dưng đất tía châu Địa Lý, Ma Tinh, tía Chính (tức vùng Quảng Bình, Quảng Trị ngày nay) để tạtội, từ kia giúp lãnh thổ vn được mở rộng.

Vết đen của một đời tài giỏi lỗi lạc

Năm 1072, vua Lý Thánh Tông băng hà, thái tử Càn Đức lên nối ngôi lúc bắt đầu được 7 tuổi, tức Lý Nhân Tông, tôn người mẹ đẻ là Ỷ Lan nguyên phi lên có tác dụng Linh Nhân Hoàng thái phi, còn bà mẹ đích (vợ cả của vua cha) là Thượng Dương Hoàng thái hậu, được buông rèm thuộc vua nghe thiết yếu sự.

Đại Việt Sử ký kết toàn thư chép: "Linh Nhân gồm tính ghen, cho mình là bà bầu đẻ mà không được dự chính sự, new kêu với vua rằng:“Mẹ già nặng nề nhọc mới có ngày nay, mà bây chừ phú quý bạn khác được hưởng, chũm thì vẫn để mẹ già vào đâu?”Vua tuổi còn thơ, nghe chị em nói vậy tức tốc nghe theo, không đúng giam Thượng Dương Hoàng thái hậu thuộc 72 (có sách ghi là 76 thị nữ) vào cung Thượng Dương, rồi ép đề xuất chết, cho chôn theo lăng Lý Thánh Tông.

Xem thêm: Review: Wall Street English Lừa Đảo Không? Đánh Giá Wall Street English Có Lừa Đảo Không

ViệcThượng Dương thê thiếp và 72 thị phái nữ bị ép chết được thiết yếu sử công nhận là một trong sự kiệncó thật. Mặc dù nhiên, vì sao đằng sau hành động của Linh Nhân Thái hậu là những thắc mắc phức tạp. Cần chăng, chỉ vị ghen tuông và không có quyền nhiếp chính nên Ỷ Lan bức từng ấy con tín đồ vào cửa tử?

Nhiều nhà phân tích cho rằng vụ thảm gần kề này chưa hẳn chỉ là một trong những cuộc cung đấu đối kháng thuần thân hai người thiếu nữ mà còn tồn tại sự góp khía cạnh của nhữngthế lực khác nữa đứng đằng sau. Thay thể, đó là phe cổ hủ của Thái sư Lý Đạo Thành - người ủng hộ phần đa quy định bản triều và phò tá Thượng Dương hoàng hậu - vàThái úy Lý hay Kiệt, bạn hết lòng phò tá Linh Nhân Hoàng thái phi. Lý thường xuyên Kiệt là quan lại võ, cố gắng quân nhóm trong tay và gồm uy tín to sau chiến dịch bình Chiêm trước đó, còn Linh Nhâm Hoàng Thái phi là người mẹ đẻ của vua yêu cầu không khó khăn giành ưu thay trong cuộc tranh chấp này.

Ngoài ra, cũng có những đưa thuyết rằng Thượng Dương hoàng hậu do không tồn tại con phải đã sai thủ công bắt trộm hoàng thái tử Càn Đức về làm nhỏ mình và vu mang đến Ỷ Lan sinh ra gắng thú. Càn Đức mập lên trong khoảng tay của cung phi và luôn nghĩ rằng bà là bà bầu đẻ. Bắt buộc đến sau khi Càn Đức lên ngôi, bên vua bắt đầu biết Nguyên phi Ỷ Lan là bà mẹ ruột của mình. Vì oán hận hoàng hậu, vua cùng người mẹ đã ra lệnh giết 72 cung đàn bà trong Thượng Dương cung. Dương thái hậu vì biết trước điều này nên vẫn kịp thời quăng quật trốn. Tuy nhiên những trả thuyết này cho thường mang lại từ quê nhà của ỶLan và mang nặng tính chủ quan để cọ tội mang lại bà.

Cũng theo sử cũ, về cuối đời Linh NhânThái hậu chămlàmviệc thiện tích đức, mang đến xây điện thờ Phật ngơi nghỉ phường Kim Cổ cùng 72 ngôi chùa ở mọi nước. Người đời cho rằng những hành động đó chính là phương pháp để bà ăn năn sám ân hận vì sẽ nhúng tay vào vụ bức tử khi xưa.

Nguyên mẫu mã của cụ thể “Tấm thịt Cám có tác dụng mắm”?

Ở vùng Thuận Thành, Bắc Ninh thời nay vẫn lưu truyền rằng Nguyên phi Ỷ Lan đó là nguyên chủng loại chuyện cổ tích Tấm Cám. Và mẩu truyện bức bị tiêu diệt Thượng Dương hậu phi của bà cũng được coi là nguồn cơn của chi tiết về vụ trả thù man rợ của Tấm theo mức sử dụng nhân quả.

Cụ thể, làng mạc Thuận quang đãng ở huyện Thuận Thành thuộc bắc ninh – quê hương Ỷ Lan - hiện thời được cho chính là quê hương của chuyện Tấm Cám. Theo dân gian, làng Thuận Quang có tên cũ là Cổ Lỗi, có nhiều địa danh liên quan đến câu chuyện: như thế nào là dòng sông Thiên Đức mà hai mẹ đi tát vét, như thế nào là giếng Bống nơi Tấm nuôi bống, như thế nào là ngàn dâu chỗ Tấm hái dâu và gặp mặt vua…Hàng năm, ngày đôi mươi tháng nhì âm lịch, làng có rước hội linh đình. Dân xóm kiêng hai chữ Tấm Cám, nên gọi Tấm là đớn, điện thoại tư vấn Cám là bổi.

Cách làng Thuận Quang không xa là di tích lịch sử chùa Dạm và Đền “bà Tấm, bà Cám. Theo Đại Việt Sử cam kết toàn thư, năm 1085, Nguyên phi Ỷ Lankhi dạo chơi Đại Lãm tô đã bao gồm ý định xây chùa. Năm 1086, bên Lý ra lệnh xây đắp chùa với mất 9 năm nhằm ngôi chùa được trả thành. Đây được coi là một một trong những ngôi chùa cổ nhất, mập ú và bề thế bậc nhất từ thời Lý đến hết thời nhà Nguyễn.

Tại hội đền rồng “Bà Tấm Bà Cám”hàng năm, tiên chỉ thôn còn giữ bản văn đề tên cúng “bà Tấm, bà Cám” như sau: “Lý triều Hoàng bảo hoàng hải hậu, phiêu lưu Ỷ Lan húy Mệnh, hiệu Khiết nương, chiến thắng quang bồ tát tự hạ”, hay đó là Nguyên phi Ỷ Lan vậy.

Cuối cùng, Nguyên phi Ỷ Lan là bà nhiếp chủ yếu thời Lý, đồng thời bà rất mộ đạo Phật. Trong những lúc đó, thời điểm thành lập của Tấm Cám (hay khi chuyện tất cả kết cấu, chi tiết hoàn chỉnh) được hiểu vào thời Lý, nên không ít người đặt đưa thuyết rằng chuyện chịu nhiều tác động từ tứ tưởng Phật giáo: ví dụ vấn đề luân hồi (chết vận chuyển sống lại, Tấm trải qua nhiều kiếp: chim hoàng oanh, cây xoan, size cửi, rồi cây thị, hột thị, trái thị,…) tốt quả báo (hai chị em con Cám có tác dụng ác thì sẽ gặp ác, dù cho có thành công khi lừa giết thịt Tấm, tạm thời đoạt được nhà vua).

Lời tín đồ viết

Cho cho tận thời hiện tại đại, các sử gia vẫn tranh cãi xung đột về đặc thù của hành động mà Nguyên phi Ỷ Lan đang thực hiện.Một số công ty sử học đãbiện hộ cho bàvới phương pháp rằng, vào nền chủ yếu trị cung đìnhxưa kia, những hành vi thanh trừng, cá khủng nuốt cá bénhư vậy là điều thường gặp.

Dù vậy,đây vẫnlà vụ thảm án rất là nghiêm trọng. Cũng do thảm án nói trên mà những nhà chép sử lúc xưa tỏ ra hơi dè dặt khi đề cập đến Ỷ Lan, tuy nhiên bà gồm công lao lớn trong lịch sử dân tộc chính trị - văn hóa – xóm hội của vương triều Lý.

ĐÔI NÉT VỀTHƯỢNG DƯƠNG HOÀNG HẬU

Thượng Dương Hoàng hậu là một Hoàng hậu, Hoàng Thái Hậu nhà Lý trong lịch sử Việt Nam. Bà là thiết yếu thất của vua Lý Thánh Tông với là mẹ đích (mẹ nuôi) của vua Lý Nhân Tông.

Cuộc đời của bà còn nhiều điều chưađược biết đến, tuy nhiên cái chết của bà rất nổi tiếng vì kèm theo với một vụ thảm tiếp giáp gần lớn nhất trong lịch sử Việt Nam: 76người cung nữ giới vô tội cũng bị épchôn thuộc bà.

Cái chết của bà cùng những cung nữ khiến cho nhiều tín đồ chỉ trích và chăm chú lại phần nhiều công tội của Nguyên phi Ỷ Lan. Tục truyền đi sau này, Nguyên phi Ỷ Lan rất ân hận hận về cuộc bức sợ này buộc phải đã mang đến xây dựng các chùa, tượng Phật để sám hối, cọ oan.