Gia long

     



Ngày mồng 1/5 năm Nhâm Tuất (1802) ông cho lập bầy ở đồng An Ninh, hiệp tế trời đất, kính cáo việc đặt niên hiệu. Bữa sau kính cáo vong linh liệt thánh, lễ xong xuôi vua ngự làm việc điện, dìm lễ chầu mừng. Đặt niên hiệu là Gia Long, đại xá cho tất cả nước, ban chiếu cùng 6 điều thi ân.

Bạn đang xem: Gia long

Năm 1804, sau khi lên ngôi sắp xếp chính trị ổn định định, vua Gia Long không đúng Lê quang đãng Định cùng những sứ thần quý phái nước Thanh mong phong và đề nghị công nhấn quốc hiệu phái mạnh Việt với ý nghĩa sâu sắc “Các đời trước mở sở hữu cõi viêm bang, mỗi ngày một rộng lớn lớn, bao hàm cả các nước Việt Thường, Chân Lạp, dựng quốc hiệu là nam giới Việt, truyền nối hơn 200 năm. Hiện nay đã vỗ im được toàn cõi Việt, yêu cầu cho phục sinh hiệu cũ để chính danh tốt”. Nhưng mà vua nước Thanh nhận định rằng chữ nam giới Việt dễ dẫn đến nhầm lẫn bao gồm cả Đông Tây Việt<2> nên không muốn cho. Vua Gia Long hai tía lần phục thư biện giải, lại nói còn nếu như không cho thì ko thụ phong. Vua bên Thanh ngại mất lòng, new cho sử dụng chữ vn để đặt tên nước<3>.

Ngay sau khi được bên Thanh công nhận quốc hiệu, ngày Đinh Sửu, tháng hai năm Giáp Tý (1804) vua Gia Long cho làm lễ kính cáo Thái miếu. Xuống chiếu cha cáo mọi trong xung quanh rằng “Đế vương dựng nước, trước yêu cầu trọng quốc hiệu nhằm tỏ rõ nhất thống. Xét từ những đấng tiên thánh vương vãi ta xây nền dấy nghiệp, mở khu đất Viêm bang, tất cả cả khu đất đai từ Việt hay về Nam, nhân đó đem chữ Việt mà đặt thương hiệu nước. Hơn 200 năm, nối hòa thêm sáng, vững nền thần thánh dõi truyền, duy trì được vận trong quanh đó yên lặng. Bỗng dưng đến giữa chừng, vận nước khó khăn khăn, ta rước tấm thân nhỏ dại bé lo dẹp giặc loạn, phải nay nhờ vào được phúc lớn, nối được nghiệp xưa, giáo khu Giao Nam, các vào phiên bản tịch. Sau nghĩ tới mưu văn công võ tướng, ngơi nghỉ ngôi chính, chịu đựng mệnh mới, bắt buộc lấy ngày 17 tháng 2 năm nay, kính cáo Thái miếu, cải bao gồm quốc hiệu là Việt Nam, nhằm dựng nền lớn, truyền thọ xa. Phàm công việc nước ta bài toán gì quan tiền hệ mang đến quốc hiệu và thư từ report với nước ngoài, phần đông lấy vn làm thương hiệu nước, ko được quen thuộc xưng hiệu cũ là An phái mạnh nữa”. Kế tiếp hạ chiếu thông cáo đến các nước Xiêm La, Lữ Tống và những thuộc quốc Chân Lạp, Vạn Tượng phần lớn biết<4>.



Mặc dù đã ưng thuận xưng vương, đặt niên hiệu vào thời điểm năm 1802, nhưng với tư tưởng của người có chí lớn, muốn thể hiện nay quyền uy thiên tử, theo đề xuất của quần thần, năm 1806 vua Gia Long lên ngôi nhà vua tại năng lượng điện Thái Hòa. Trong phiên bản Chiếu ban tía việc lên ngôi hoàng đế có lời rằng: Trẫm nghĩ: Đức của fan làm vua giống như mặt trời, vương mang lấy đó mà soi sáng; đạo thống như trời, thánh nhân nhờ đấy nhưng noi theo phép tắc. To con thay đơn vị nước ta, bao trùm cả cõi Nam! những thánh đời trước, dựng nghiệp dốc lòng, ráng sức xây nền, nhị trăm năm lẻ, thánh hiền đức tiếp nối, công đức rạng danh… Trẫm nhờ vào uy linh tông miếu xóm tắc và sức mạnh của quần thần, phá được quân thù, phục sinh nghiệp cũ, mở mang bờ cõi, lập đề nghị công lớn, thực là chức phận của Trẫm, đâu dám nghỉ ngơi ngôi cao. Nhưng những thân công đại thần các lần tâu rằng nhiệm vụ yên dân trời sẽ giao cho Trẫm nhưng mà lịch số cực kỳ cũng duy bao gồm Trẫm nối dõi, cố gắng xin Trẫm lên ngôi hoàng đế để tỏ rõ đại thống. Vì chưng vậy, Trẫm định ngày mồng 7 mon này kính cáo Trời Đất, ngày 9 kính cáo Tôn Miếu, ngày 12 mừng đón sách văn, tôn xưng Hoàng đế”<5>.

Sau lúc lập quốc, Gia Long mang đến lập list truy tôn, khuyến mãi thưởng các công thần theo phò vua khai quốc. Vua ban Dụ rằng: Đấng vương trả dựng nghiệp truyền mối, trước yêu cầu tôn thờ người có đức, báo đáp người có công. Nhà việt nam trăm trận vất vả mới khôi phục được non sông, đành là mệnh trời yêu mến, nhưng cũng thực là dựa vào sức của những tướng sĩ thuộc ta chống quân địch chung.

Xem thêm: 09/10/1970: Cộng Hòa Khmer Tuyên Bố Thành Lập, Quốc Ca Cộng Hòa Khmer Là Gì

Phàm người có chiến công, còn sống thì đã được vinh gia tước đoạt trật, duy những người dân vì nước vứt mình, trong lúc can qua bận rộn, còn chưa kịp truy phong, cơ mà sổ ghi công trạng vẫn còn, thì đều cho những quan chưởng lãnh và chánh phó trưởng bỏ ra tới trước điện hầu nghe bàn công truy vấn tặng, để cho yên ủi hồn thơm sẽ khuất<6>. Lại chỉ thị thu dùng nhỏ cái, không tồn tại con thì dùng cháu, không tồn tại cháu thì dùng em, tùy thuộc vào công lao nặng nề nhẹ, hoặc trao đến quan chức, hoặc đến miễn binh dao trọn đời. Tiếp đến sai trấn Phiên An lựa chọn đất xây đền, đánh tên là đền rồng Hiển Trung, thờ số đông công thần, lại dung nhan cho cỗ Lễ bàn định điển lễ cúng tự, từng năm xuân thu có tác dụng lễ tế. Đặt phu coi đền rồng 25 người.

Ngoài ra ông còn cho cải tiến phả điệp tông thất, kê khai nhỏ cháu trong phả hệ. Phiên bản Chiếu ngày 15 mon 12 năm Gia Long trước tiên (1802) chiếu cho những người thuộc chiếc Nguyễn Phước tộc biết: Từ khi Đức Tiên Thái Vương<7> dựng nước, nam giao thánh thần truyền nối trải được tám, chín đời, những chi phái sinh sôi phồn thịnh. Khi giang sơn mới khởi nghiệp mở mang, tông tính những phen bôn ba. Nay dựa vào liệt thánh rủ lòng đậy chở, bình kẻ tiếm loạn, duy việc những thế hệ thân thích trong cái họ tới thời điểm này vẫn không được rõ ràng. Vì vậy nay ban quánh chiếu căn cứ từ Đức Tiên Thái Vương cùng Liệt Tiên Thánh Vương cho đến lúc này chiếu theo phả điệp của hoàng thất phụng truyền cho công tính các chi phái gần như kê khai ví dụ các đời, phả hệ phỏng từ Đức Tiên Thái vương sinh hạ được công tử là nhân hậu ngôi, ai là dòng đích, ai thuộc dòng thứ, nối sinh nhỏ cháu những thế hệ được bao nhiêu, thừa nhận ân điển của liệt triều cũng vậy. Hễ công tính những chi phái hiện tại còn bao nhiêu, ai đã được dự vào hàng quan tiền chức, ai không được đều nên kê khai không thiếu theo các thế hệ trước, nghiên cứu cụ thể đích thực, bổ sung phả điệp trình lên để thấy xét<8>.

Sắp xếp ổn định định xong xuôi việc định đô, đặt niên hiệu, quốc hiệu, tôn xưng đế hiệu, báo ơn công thần, bổ sung tông phả; hoàng đế Gia Long bắt tay vào công cuộc xây cất thiết chế bộ máy chính quyền, chế định triều nghi, khí cụ pháp, binh ngạch, khoa cử… công việc khai quốc của ngài còn không hề ít việc phải làm.

Đón xem Kỳ II: Công cuộc thi công triều Nguyễn


<1> trên thực tế mùa xuân tháng Giêng năm Canh Tý (1780) Nguyễn Ánh đã xưng vương tại gia Định để bao gồm danh lúc tiễu phân phát Tây Sơn. Tuy nhiên vẫn dùng niên hiệu Cảnh Hưng công ty Lê cùng ấn Đại Việt quốc Nguyễn chúa Vĩnh trấn bỏ ra bảo tự thời Hiển tông Hiếu minh nhà vua làm bảo tỷ truyền quốc. Vì vậy năm 1802 mới là năm bao gồm thức bước đầu triều đại gia Long và cũng chính là năm bắt đầu của triều Nguyễn.


<3> Quốc sử cửa hàng triều Nguyễn, Đại nam giới thực lục, phiên bản dịch của Viện Sử học, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2002, trang 580.