Nói về người Thái, đặc biệt là lịch sử hình thành dân tộc này ở Việt nam giới thì quá dài và phức tạp, với nhiều loại ý kiến khác nhau. Bởi thế, bài viết này chỉ nêu đôi tía nét phác thảo về dân số, địa bàn cứ trú, ngôn ngữ, đặc điểm gớm tế, văn hóa của nhóm dân tộc có ý nghĩa hết sức quan tiền trọng này vào 54 dân tộc đã cộng cư, sinh sống, làm việc trên miếng đất Việt phái mạnh thân yêu.

Người Thái còn có thương hiệu gọi là Tày Khao (Thái Trắng), Tày Đăm (Thái Đen), Thái Đỏ và một số nhóm nhỏ khác không được phân định rõ ràng. Người Thái có mặt ở Việt nam khoảng hơn 1000 năm trước, có ngôn ngữ và chữ viết riêng. Người Thái nói các thứ tiếng thuộc nhóm ngôn ngữ gốc Thái, thuộc ngôn ngữ Thái – Kadai. Trong nhóm này có tiếng Thái của người Thái Lan, tiếng Lào của người Lào, tiếng Shan của người Myanmar và tiếng Choang ở miền nam Trung Quốc. Tại Việt phái mạnh chúng ta, 8 dân tộc ít người, bao gồm Bố Y, Giáy, Lào, Lự, Nùng, Sán Chay, Tày, Thái đều được xếp thông thường là nhóm ngôn ngữ Thái. Người Thái cư trú ở một số tỉnh chủ yếu dưới đây tại Việt Nam: Hòa Bình, Lai Châu, Điện Biên, đánh La, Lào Cai, lặng Bái, Thanh Hóa, Nghệ An. Người Thái ở 8 tỉnh này chiếm 97,6% dân số. Theo tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Thái ở nước ta có 1.550.423 người, là dân tộc đứng thứ 3 về dân số tại Việt Nam. Con số thống kê này so với 10 năm trước, năm 1999 tăng rộng 200.000 người. Đó là một tỉ lệ tăng vừa phải trong cộng đồng dân cư các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

Bạn đang xem: Người thái việt nam

*

Cô gái Thái dệt cửi. Bạn dạng Lác, Mai Châu, Hòa Bình.

Ảnh: thethaovanhoa.vn

Địa bàn cư trú của người Thái Việt nam giới chủ yếu ở Tây Bắc, một số ít ở Tây Thanh Hóa, Nghệ An. Hiện nay, với tinh thần tự vày trong hiến pháp, họ cư trú bên trên 63 tỉnh và thành phố để làm ăn, sinh sống và học tập, cùng với các dân tộc anh em, khác xây đắp một đất nước Việt nam giàu mạnh, phồn vinh vào tương lai.

Kinh tế của người Thái truyền thống khá mạnh về nông nghiệp làm ruộng nước, theo đó, họ có nhiều ghê nghiệm đắp phai, đào mương, dựng cọn, bắc máng lấy nước. Lúa nước là nguồn lương thực chính, đặc biệt là lúa nếp. Người Thái cũng phát rẫy, làm nương, trồng lúa cạn và hoa màu, cùng nhiều thứ cây quả, củ khác. Từng gia đình chăn nuôi gia súc, gia cầm, đan lát, dệt vải và có một số nơi làm đồ gốm. Đồ gốm của người Thái đánh La có chất liệu, công nghệ, phương pháp nung rất gần với đồ gốm thời Sơ sử của Việt Nam, cách trên đây trên dưới 2000 năm, theo đó, nó được coi như là báu vật để nghiên cứu so sánh giữa xưa và nay, trải qua rất nhiều văn liệu khảo cổ học và dân tộc học, tôi đã từng được đọc.

*

Múa sạp trong lễ hội của người thái tại Mai Châu, Hòa Bình.

Ảnh: Internet

Hôn nhân gia đình của người Thái có tục ở rể, vài năm sau, khi đôi vợ chồng đã có con, mới về ở mặt nhà chồng. Hiện nay, phong tục truyền thống ấy đã bị phá vỡ, dẫu có đôi bố trường hợp gia đình nhà gái khó khăn, vẫn xẩy ra hiện tượng này. Mặc dù nhiên, đó không phải là hiện tượng riêng biệt có, mà của bất cứ cộng đồng nào gặp khó khăn. Cô gái Thái sau thời điểm lấy chồng phải búi tóc (tằng cẩu) ở trên đỉnh đầu, như là một chỉ dẫn về tình trạng hôn nhân gia đình của người phụ nữ Thái.

Người Thái quan liêu niệm, chết là tiếp tục “sống” ở thế giới bên kia, vì đó, đám ma là lễ tiễn người chết về “Mường Trời”. Mộ địa của người Thái thường đặt vào rừng, có nhà mồ và nấm mộ. Xưa kia, người Thái còn có tục dựng hòn mồ bằng đá, như là một tàn dư của tín ngưỡng cự thạch mai táng. Nay tàn dư ấy không còn mà lại vẫn còn nhận ra ảnh xạ qua những cây cột gỗ của nhà mồ vài chục năm về trước.

Văn hóa dân gian của người Thái vô cùng phong phú. Đó là những thần thoại, cổ tích, truyền thuyết, truyện thơ, ca dao… Những tác phẩm thơ ca nổi tiếng của dân tộc Thái như Xống chụ xon xao, Khum Lú nàng úa đều là những di sản văn hóa quý báu mà người Thái còn bảo lưu mang lại tới nay trong cộng đồng.

Xem thêm: Lang Noi Tan Lap Hotel In Moc Hoa, Vietnam, Lang Noi Tan Lap Hotel, Moc Hoa

Người Thái sớm có chữ viết nên nhiều vốn cổ văn học, luật tục được ghi chép lại trên giấy bản và lá cây. Người Thái rất thích ca hát, đặc biệt là Khắp tay. Đó là lối dìm thơ hoặc hát theo lời thơ, có đệm đàn và múa. Nhiều điệu múa như múa xòe, múa sạp, ném còn đã trở thành những di sản văn hóa phi vật thể nổi tiếng của cộng đồng này, không chỉ người dân Việt nam giới biết đến mà cả thế giới ngưỡng tuyển mộ mỗi lúc được cách tân hóa, đưa theo biểu diễn ở nước ngoài.

Đặc điểm khác biệt nhất của nhà cửa người Thái so với người Việt và Hoa là xây nhà sàn. Nhà của người Thái Trắng có khá nhiều điểm gần gụi với nhà của người Tày – Nùng. Nhà của người Thái Đen lại gần với kiểu nhà của người dân Môn – Khmer. Mặc dù vậy, nhà của người Thái Đen lại có đặc trưng không hề thấy ở nhà của cư dân Môn – Khmer: Nhà của người Thái Đen có nóc hình mai rùa, chỏm đầu đốc có khau cút với nhiều kiểu khác nhau. Nhì gian hồi để trống và có cầu thang bao quanh. Khung cửa ra vào và cửa sổ có nhiều kiểu trang trí khác nhau.

Bộ form nhà Thái có nhì kiểu vì cơ bản, đó là Khứ kháng và Khay điêng. Vì Khay điêng chính là Khứ kháng mở rộng bằng cách thêm nhị cột nữa. Kiểu vì này dần gần lại với kiểu vì nhà người Tày – Nùng.

Cách bố trí trên mặt bằng sinh hoạt của nhà người Thái Đen là khá độc đáo: Các gian đều có thương hiệu riêng. Trên mặt sàn được phân chia thành hai phần: Phần dành mang lại nơi cư ngụ của các thành viên trong gia đình, một nửa dành đến bếp và phần còn lại là chỗ tiếp khách nam.

Vài nét phác thảo trên đây về người Thái ở Việt Nam, hẳn cũng chưa nói được nhiều điều đối với một dân tộc vô cùng lớn, có nhiều biến động, thăng trầm vào lịch sử và có quá nhiều những đóng góp đến mảnh đất chữ S Việt phái nam trong dặm dài lịch sử.

Mong muốn nói nhiều như thế thì quả là “bó tay” đối với người viết, lúc dân tộc này với bộn bề, chất chứa những giá trị lịch sử, văn hóa muốn lựa chọn trình bạn đọc, nhưng mà dung lượng lại có hạn, theo đó, ước ao độc giả hãy coi phía trên như là những chỉ dẫn bước đầu để có một lần hay nhiều lần trong cuộc đời, được trải nghiệm với bản làng Thái Mai Châu (Hòa Bình), sơn La, Điện Biên và Tây Thanh – Nghệ, chắc sẽ thu hái được nhiều hơn những gì đã đọc qua bài viết ngắn ngủi này.