Vì sao nền văn minh maya sụp đổ?

     

Văn minh Maya không chỉ trông rất nổi bật bởi khối hệ thống chữ viết cổ phát triển hoàn thiện, mà còn có nền nghệ thuật, phong cách xây dựng và khối hệ thống thiên văn, toán học đáng kinh ngạc. Dù những nhà khảo cổ học luôn nỗ lực khám phá, nhưng đến nay vẫn còn đấy nhiều bí hiểm xung quanh một trong những nền văn minh rực rỡ tỏa nắng nhất của nhân loại.

Bạn đang xem: Vì sao nền văn minh maya sụp đổ?


Người Maya có nguồn gốc từ vùng Mesoamerica, tức Trung Mỹ ngày nay. Khu vực này nằm giữa Mexico với Nam Mỹ, là quê hương của đa số nền văn hóa, trong đó có Aztec, Olmec, Teotihuacan cùng Toltec. Tín đồ Maya sinh sống trên khu vực mà ngày nay là Guatemala, Belize, Honduras, El Salvador và miền nam bộ Mexico.

13. Socola cay

Có không hề ít người đến lúc này vẫn chưa biết bắt đầu sô cô la mà họ ăn từng ngày đến từ đâu. Tiết lộ một chút đó là từ đều hạt cacao mà chính người Maya sẽ phát hiện ra và bọn họ là những người sớm sẽ tiêu thụ thức uống từ socola. Đối với họ, socola giống như một một số loại thức uống tiềm ẩn những dấu hiệu về tâm linh cùng họ tin rằng chính là thức uống của Kon – là vị thần mưa. Fan Maya thường nếm nếm thêm vào ớt cùng bột ngô để tạo nên một thức uống quánh và tạo nên bọt.


12. Tín đồ Maya tạo nên cao su

Mặc mặc dù cho rằng cao su đặc là một phát minh sáng tạo của thời văn minh này nhưng thực chất người Maya cổ kính đã gồm kỹ thuật nhằm tinh luyện cao su thiên nhiên cách đây khoảng 3000 rồi đấy nha. Họ làm cho như vậy bằng phương pháp lấy vật liệu bằng nhựa từ cây cao su kết hợp với một vài một số loại nước cốt từ các cây khác.

Sau đó, bọn họ cũng đổi khác tỉ lệ giữa các thành phần để tạo nên các lớp cao su đặc khác nhau với họ sử dụng cao su để chế tạo bóng cao su đặc thường dùng trong môn thể thao của họ. Tín đồ Maya cũng rất thông minh khi nghĩ ra giải pháp hay ho này đấy chứ nhỉ?


11. Hộp sọ biến dạng là thời trang

Người Maya tất cả ý tưởng hiếm hoi cho bản thân về vẻ đẹp hình thể, một trong những đó là trán phẳng với dốc. Họ cấm đoán những đứa con trẻ có cơ hội để tự xuất hiện mà nạm vào kia họ áp buộc các đứa trẻ nhỏ dại tuổi bằng phương pháp buộc đều miếng ván vào đầu để đánh giá lại size sọ.

Thật cấp thiết tưởng tượng được nếu trong quy trình buộc những miếng ván đó, trẻ nhỏ bị tổn thương não hoặc bể sọ thì làm sao nhỉ? Nghe coi bộ có vẻ như rùng rợn nhưng đó cũng không hẳn là điều không thể xảy ra.

10. Tín đồ Maya ngày nay

*

Dù nền cao nhã này đã suy tàn, nhưng bây chừ còn khoảng 7 triệu con người Maya đang sống và làm việc trên trên quần thể vực bản địa của ông phụ vương và gìn giữ được không ít di sản của văn hóa truyền thống cổ. Các người trong số họ tương đối hòa nhập cùng với văn hóa tiến bộ của những nước mà họ đang cư trú, nhưng ít nhiều người tiếp tục duy trì bạn dạng sắc văn hóa truyền thống riêng, cũng như dùng ngôn ngữ riêng là ngôn từ chính. Dân số đông tuyệt nhất của Maya đương thời đang cư trú trên một số bang của Mexico bao gồm Yucatán, Campeche, Quintana Roo, Tabasco, và Chiapas, cùng rất các nước nhà Trung Mỹ bao gồm Belize, Guatemala cùng miền tây của Honduras và El Salvador. Ngôn ngữ ngày nay sử dụng những từ có xuất phát từ giờ của bạn Maya, như “shark” (cá mập), “cocoa” (ca cao).


9. Làm cho lác mắt trẻ em

*

Người Maya luôn luôn mong muốn làm cho trẻ em đông đảo đặc điểm khác thường, phi từ nhiên. Ví dụ, fan Maya dùng phần lớn tấm ván để ép vào đầu em nhỏ xíu khi còn rất bé dại để có tác dụng phẳng trán. Phong tục này rất phổ biến trong giới thượng giữ Maya. Một tục lệ không giống kỳ lạ không giống là họ để các vật đung gửi trước đôi mắt trẻ mới sinh để khiến cho hai bé ngươi của trẻ em tụ vào một điểm (mắt lác) vĩnh viễn. Trẻ nhỏ Maya thường được lấy tên theo ngày mà chúng được sinh ra. Hàng ngày trong năm đều có tên riêng dành riêng cho bé xíu trai và nhỏ bé gái.

8. Bác sĩ giỏi

*

Phương pháp chữa căn bệnh của fan Maya là sự phối hợp phức tạp giữa bốn tưởng, cơ thể, tôn giáo, nghi thức cùng khoa học. Điều đặc biệt nhất là chỉ số ít chưng sĩ được đào tạo giỏi mới hành nghề trị bệnh. Những pháp môn sư này phối hợp cả nhân loại tâm linh cùng tự nhiên. Họ bao gồm nhiều cách thức chữa bệnh dịch tiến bộ, như khâu lốt thương bởi tóc người, bó xương, gắn thêm răng giả làm cho từ ngọc bích và hàn răng bằng pirit sắt.

7. Đến giờ vẫn hiến tế máu

*

Người Maya hiến tế máu vì mục đích tôn giáo và y học, nhưng không nhiều người biết rằng tục lệ này vẫn được duy trì tới tận ngày nay. Mặc dù nhiên, bạn Maya văn minh không còn hiến tế máu người, nhưng mà lấy tiết con gà để chũm thế. Ngoài tục hiến tế máu, fan Maya còn lưu truyền những tục lệ khác ví như cầu nguyện, đốt nhang copan, nhảy múa, tiệc tùng, cùng uống rượu trong nghi lễ truyền thống.


6. Thuốc sút đau

*

Người Maya liên tục dùng những loại thuốc khiến ảo giác trong số nghi lễ tôn giáo, dẫu vậy họ cũng sử dụng hằng ngày để bớt đau. Xương rồng, bìm bìm, một số loài nấm, dung dịch lá, và một trong những loài để tạo nên chất cồn... được dùng làm chiết xuất thuốc sút đau. Xung quanh ra, đồ gia dụng gốm sứ cùng hình trạm chổ cho biết người Maya sử dụng phương thức bơm thụt nhằm nạo thai nhanh.

5. Sân bóng

*

Chơi láng là môn thể dục được những người dân tiền Colombus ưa thích. Trò nghịch này có không ít phiên phiên bản khác nhau, cùng một phiên bạn dạng của trò ulama vẫn tồn tại sinh sống vài địa điểm trong khu vực vực cho tới ngày nay. Sảnh thể thao là không khí công cùng được sử dụng trong vô số sự kiện văn hóa truyền thống của giới quý tộc và các vận động tôn giáo, như trình diễn âm nhạc, lễ hội, thể thao. Một vài đầu lâu được tìm kiếm thấy gần khoanh vùng sân này, bắt buộc có bạn suy đoán bạn Maya sử dụng đầu lâu với xương sọ làm bóng.

Xem thêm: Lễ Hội Truyền Thống Của Việt Nam, 26 Lễ Hội Lớn Nhất Ở Việt Nam

4. Phòng tắm hơi

*

Một giữa những nghi lễ rửa tội quan trọng đặc biệt đối với những người Maya cổ là rửa ráy hơi cho đổ mồ hôi. Tương tự như phương pháp tắm tương đối ngày nay, phòng tắm tương đối của tín đồ Maya được xây từ nhiều tảng đá, với trần phòng tắm chỉ bao gồm một lỗ nhỏ. Nước được đổ xuống số đông tảng đá rét trong chống để làm cho hơi nước, khiến khung người toát những giọt mồ hôi nhằm thanh lọc. Người Maya thích phương thức tắm này vày họ cảm thấy sảng khoái rộng và thật sạch sẽ hơn.

3. Bang sau cùng của tín đồ Maya vĩnh cửu tới tận rứa kỷ 17

*


Thành phố hòn đảo Tayasal là vương quốc Maya độc lập tính đến tận năm 1697. Một vài ba giáo sĩ Tây Ban Nha vẫn đến thăm địa điểm này và giảng đạo mang đến vị vua Itza cuối cùng. Quốc gia Itza rơi vào thống trị của Tây Ban Nha từ thời điểm tháng 3/1697.

2. Nhiều bí ẩn chưa gồm lời giải

*

Không chuyên gia nào thực sự chắc chắn rằng về nguyên nhân sụy đổ của nền lộng lẫy Maya.

Nền tao nhã Maya suy thoái và phá sản trong thế kỷ máy 8 và 9. Dân số quá tải, nước ngoài xâm lược, dân cày nổi dậy, sự sụp đổ của các con đường dịch vụ thương mại chủ chốt, đại hạn hán… hầu như là rất nhiều điều có thể khiến nền văn minh béo múp suy tàn.

1. Lịch Maya - một thành tựu cao nhã tuyệt vời

Người Maya khôn xiết chú trọng tới sự việc ghi chép lại lịch sử vẻ vang của bé người. Tuy không phải những người trước tiên nghĩ ra lịch, nhưng họ cũng tự tạo nên 4 hệ thống lịch riêng cho những quá trình riêng. Tùy theo nhu cầu, fan Maya áp dụng vài loại lịch khác biệt hoặc phối hợp hai loại lịch để ghi chép một sự kiện. Người Maya sử dụng hệ lịch Tzolk"in, Haab, hệ định kỳ tròn và hệ định kỳ Long Count (Đếm dài).

Cùng cải cách và phát triển với các nền đương đại Trung Mỹ khác, tín đồ Maya thực hiện hệ đếm nhị thập phân (vigesimal) và hệ ngũ phân. Hệ ngũ phân trên cơ sở so sánh với số ngón tay của một bàn tay, còn nhị thập phân là tổng thể số ngón tay với ngón chân. Trong giờ đồng hồ Quiche, trường đoản cú chỉ số 20 là huvinak, gồm nghĩa là "toàn thân".

Ngoài ra, fan Maya đã cách tân và phát triển khái niệm "số 0" vào khoảng thời gian 357, sớm rộng châu Âu khoảng tầm gần 900 năm. Văn phiên bản cổ mang lại thấy, những người dân Maya, gồm nhu cầu quá trình cộng vào hàng trăm ngàn triệu và số ngày lớn đòi hỏi phải có phương cách đúng đắn để thực hiện chúng. Tác dụng tính toán về thiên văn học theo một không khí và thời hạn dài là cực kì chính xác; bản đồ về sự vận hễ của khía cạnh Trăng và những hành tinh có độ đúng mực ngang bởi hoặc quá xa các văn minh khác quan ngay cạnh vũ trụ bởi mắt thường.

*

Theo định kỳ của fan Maya, độ nhiều năm của 1 năm gồm 365 ngày, thời gian Trái Đất quay không còn một vòng quanh khía cạnh Trời. Phương pháp tính này đúng mực hơn tương đối nhiều lịch được châu Âu sử dụng vào thời đó (lịch Gregory).

Lịch Long Count dựa trên cơ sở năm mặt Trời cùng với 365 ngày. Một năm Mặt Trời được tạo thành 18 tháng, mỗi tháng có đôi mươi ngày (dùng hệ đếm cơ số 20), năm ngày dư lại được đưa vào thời điểm cuối năm. Các ngày hồi tháng được ghi ngay số thứ tự tự 0 mang đến 19 trước thương hiệu tháng (0 đến 4 đến tháng thiếu, thời điểm cuối năm có 5 ngày).

Theo lịch này, các năm tiếp liền nhau ko ngừng, không tồn tại năm nhuận. Như vậy hiệu quả là lịch vẫn bị xô lệch lùi về một ngày trong tầm 4 năm. So với lịch Gregory hiện tại đại, thì khoảng 3.257 năm lại có sai số gần 1 ngày.

Một chu kỳ lịch Long Count của fan Maya kéo dãn 5.125,36 năm - gọi là một Đại chu kỳ.


Tuy nhiên, các học trả và fan địa phương nhận định rằng mốc này không tương quan gì mang đến ngày tận thế, nhưng chỉ y hệt như đêm giao quá của một năm. Không có văn phiên bản hay tài liệu nào của bạn Maya dự doán ngày tận cùng của trái đất khi Đại chu kỳ luân hồi kết thúc.