Lê văn duyệt

     

Sau khi thống tốt nhất thiên hạ, vua Gia Long cai quản đất nước theo hiệ tượng trực trị miền Trung, loại gián trị vùng khu đất phía bắc trước đó của họ Trịnh và Gia Định ngơi nghỉ phía nam.

Bạn đang xem: Lê văn duyệt


Từ năm 1802, 11 trấn nội ngoại nghỉ ngơi phía bắc được lấy tên mới là Bắc thành, vị Trung quân Nguyễn Văn Thành cầm đầu với chức danh Tổng trấn; 5 trấn phía phái mạnh được hotline là Gia Định thành từ đầu năm mới 1808, vày Nguyễn Văn Nhân đi đầu với chức danh Tổng trấn.

Theo Đại nam thực lục (viết tắt ĐNTL, tập 2, team dịch, NXB Giáo dục, 2007), lúc được vua Minh Mạng chỉ định làm Tổng trấn Gia Định thành năm 1820, Lê Văn để mắt được trao toàn quyền “truất thăng quan liêu lại, hưng lợi trừ hại, tất cả việc thành và bài toán biên cương mọi cho tùy nghi cơ mà làm”. Trong một số tài liệu, người Pháp gọi chức danh này là vice-roi, tức Phó vương.

Trong sáu vị quan lại tổng trấn cả Bắc thành và Gia Định thành, đa phần là người miền nam bộ và không có bất kì ai người miền Bắc, Nguyễn Huỳnh Đức là fan duy nhất có tác dụng Tổng trấn cả Gia Định thành và Bắc thành. Quyền lực Gia Định trong tổ chức chính quyền nhà Nguyễn bấy tiếng là siêu lớn, kéo từ thời Gia Long cho đầu thời Minh Mạng.

*

Họa đồ vật thành phố thành phố sài gòn do kỹ sư hoàng phái Le Brun vẽ năm 1795, bên phía trong có thành sài gòn do sĩ quan công binh Olivier de Puymanel xây dứt năm 1790

Bối cảnh Gia Định với ý thức hệ

Nguyễn Ánh (về sau là vua Gia Long) dấy nghiệp tại đất Gia Định, ơn của người Gia Định đối với ông là khôn xiết lớn, ông luôn ghi nhớ. đầy đủ vị tướng tá theo ông trường đoản cú thuở bôn ba ở Vọng các (tức Bangkok, đất nước thái lan ngày nay), phòng Tây Sơn, tiến công phía bắc đa số có xuất thân từ đất Gia Định.

Xem thêm: Các Trường Đại Học Luật Kinh Tế Hà Nội Công Bố Điểm Chuẩn: Cao Nhất 29,25 Điểm

Từ buổi đầu, Nguyễn Ánh đã cố gắng thu phục đạo quân Đông đánh của Đỗ Thanh Nhơn, tiếp chính là Nguyễn Huỳnh Đức. Vùng khu đất phía phái mạnh bấy giờ có khá nhiều thế lực mèo cứ, các đạo quân cố giữ sức mạnh quân sự địa phương. Ngoài Đông Sơn còn tồn tại đạo quân của Châu Văn Tiếp ở Phú Yên chiếm phần giữ vùng chiến lược giữa Tây Sơn và Gia Định, đạo quân con kiến Hòa của Võ Tánh. Qua thời hạn và bằng kỹ năng của mình, Nguyễn Ánh đang thu phục, dung hòa và tạo nên sự cân bằng quyền lực tối cao giữa những đạo quân này. Tướng tá Lê Chất, trong tương lai là công thần công ty Nguyễn, cũng có xuất thân là quân Tây Sơn…

Nhận xét về phong cách dùng người của Nguyễn Ánh, sử gia Choi Byung Wook viết: “Nguyễn Phúc Ánh tạo cơ hội thăng tiến cho tất cả những người có kỹ năng bất kể nguồn gốc xuất thân của họ” (Vùng khu đất Nam bộ dưới triều Minh Mạng, đội dịch, Omega+ cùng NXB Hà Nội, 2019, tr.55). Cùng với Nguyễn Ánh, một dân chài cũng có thể trở thành quận công, một thái giám cũng có thể trở thành đệ độc nhất công thần nếu có những đóng góp đặc biệt quan trọng cho khu đất nước. Đội quân dưới trướng ông thời điểm đó đa chủng tộc, đa sắc tộc. Phong thái này được lặp lại ở Tổng trấn Lê Văn Duyệt tiến trình 1820 - 1832.


Thời vua Gia Long, các võ quan nơi bắt đầu Gia Định có quyền lực tối cao và ảnh hưởng lớn từ trung ương đến địa phương, đến đầu thời Minh Mạng cũng vậy. đưa ra quyết định cử Lê Văn coi ngó làm Tổng trấn Gia Định thành chỉ với sau bốn tháng đăng vương ngoài vấn đề cần fan tài như ông quản lý tốt khu đất Gia Định, tấn công dẹp loàn quân Chân Lạp (loạn Chiêu vương), bảo hộ Chân Lạp, kinh nghiệm tay nghề ứng xử và uy danh của ông trong quan hệ tình dục với Xiêm La đã tạo được từ tiến độ 1812 - 1815… có lẽ rằng còn bắt đầu từ toan tính quyền lực. Choi Byung Wook nhận định rằng “để phần đa võ quan liêu có ảnh hưởng ở quá ngay sát trung tâm quyền lực là mối đe dọa so với các triều thần” (Vùng đất Nam bộ dưới triều Minh Mạng, sđd, tr.106).

Minh Mạng từ nhỏ tuổi được giáo dục đào tạo theo truyền thống cuội nguồn nho giáo, lúc lên ngôi bao quanh ông là những cựu thần như Lê Văn Duyệt, Lê Chất, Nguyễn Văn Nhân, Nguyễn Đức Xuyên, Phạm Đăng Hưng… tháng 8 âm định kỳ (AL) năm 1820, Hữu Tham tri Lễ bộ là Nguyễn Du chết, vua thương tiếc. Nguyễn Du học rộng, giỏi thơ, tốt về quốc ngữ, tuy nhiên nhút nhát, vua thích chất văn sinh hoạt con người này, từng dụ rằng: “Nhà nước dùng người, duy có tài năng là dùng, vốn không tồn tại coi nam Bắc không giống nhau <...>. Sao cứ e dè sợ hãi…” (ĐNTL, sđd, tr.83). Chiếc ý dùng bạn không rành mạch Nam, Bắc ấy được vua Minh Mạng tiến hành một phương pháp kiên trì, nhẫn nại để dần hóa giải quyền lực tối cao Gia Định thành do Lê Văn chăm chút đứng đầu.

Thời Minh Mạng, gớm đô xuất hiện ngày càng nhiều văn quan liêu xuất thân là ts triều Lê, sinh thứ ở Bắc thành… như Nguyễn Đăng Sở, Phan Huy Chú, Phạm Đình Hổ… được xẻ Hàn lâm viện Tu soạn, Biên tu, Kiểm thảo… mon 3 AL năm 1821, vua nhận định rằng “người Gia Định vốn tính trung nghĩa, dẫu vậy ít học, mang lại nên đa số tính tốt tức khí cùng với nhau. Nếu như được bậc đại nho túc học làm thầy bảo ban cho điều lễ nhượng thì dễ dàng hóa làm cho thiện nhưng mà thành tài cũng các đó” (ĐNTL, sđd, tr.124), bèn ngã Nguyễn Đăng Sở làm Đốc học tập Gia Định, sĩ nhân Nguyễn Trọng Vũ làm cho Phó đốc học, cả hai hồ hết là người miền Bắc.

Hơn hai năm sau, trong một thời điểm yết kiến vào thời điểm tháng 9 AL năm 1823, vua hỏi: “Năm ngoái tất cả chiếu khiến cống cử học sinh, Gia Định không cử fan nào là tại sao?”, Đăng Sở đáp: “Tờ chiếu xuống từ thành đến trấn, từ trấn rồi đến lấp huyện, trước đó chưa từng hỏi đến học quan, thần dẫu bao gồm biết cũng không dám cử vượt”. Vua nói: “Việc cày ruộng thì hỏi đày tớ trai, dệt vải thì hỏi đày tớ gái; mong mỏi biết về người học trò, không hỏi học tập quan thì hỏi ai?” (ĐNTL, sđd, tr.303).

Đó là 1 trong những chỉ vệt về quyền lực của Gia Định thành Tổng trấn và chế độ bước đầu của Minh Mạng đối với máy bộ hành chủ yếu địa phương này…