dưới triều Hậu Lê (1427 - 1527), tất cả một vị vua nhưng mà tên tuổi cùng sự nghiệp quang vinh của ông đã nối liền với tiến trình cường thịnh của nước Đại Việt - Ngài đó là vua Lê Thánh Tông (1442 – 1497). Sử sách giai đoạn này còn có ghi chép: “Ngủ đêm, các nhà không hẳn đóng cửa, hầu hết không tất cả trộm cắp”, dân gian cũng có thể có câu rằng: “Đời vua Thái Tổ, Thánh Tông/ Thóc lúa đầy đồng, trâu chẳng bi lụy ăn”.

Bạn đang xem: Lê tư thành


Ông là bậc vĩ nhân của đất nước; là vị vua anh minh, văn võ tài lược, nhà cải tiến vĩ đại, là đại diện của sự ấm no và an lành, của tỉnh thái bình và thịnh trị;“Vua trường đoản cú trời cao siêu, anh minh quyết đoán, bao gồm hùng tài đại lược, võ giỏi, mà lại thánh học cực kỳ chăm, tay không dịp nào tách quyển sách. Các sách kinh sử, các sách lịch toán, các việc thánh thần cái gì rồi cũng tinh thông...”(Đại Việt Sử ký toàn thư, NXB Hồng Đức, 2020, Quyển XIII, Kỷ công ty Lê, tr.924). Ông cũng đó là người vẫn khai sáng danh xưng Quảng nam (1471 – 2021).



Lê Thánh Tông tên là Lê bốn Thành, là con cháu của vua Lê Thái Tổ, và là con thứ tư của vua Lê Thái Tông, thân mẫu mã là quang quẻ Thục thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao.

Chuyện xưa kể rằng, thời điểm Thái hậu còn giúp Tiệp dư (hàng đầu của 6 bậc thiếu nữ quan, dưới Tam Phi, Cửu Tần), đi ước tự, nằm mê thấy trời mang lại tiên đồng, rồi bao gồm thai. Khi sắp tới ở cữ, vì căng thẳng mệt mỏi thiếp đi, mơ thấy được mang đến chỗ Thượng đế, Thượng đế sai một tiên đồng xuống làm con Thái hậu, tiên đồng dùng dằng chưa chịu đựng đi, Thượng đế giận, lấy loại hốt ngọc tiến công vào trán làm cho chảy máu, ở trán trong khi có vết như thấy lúc chiêm bao, mãi cho khi chết vết ấy vẫn còn.Bà tỉnh dậy thì sinh hoàng tử tứ Thành đúng vào ngày 20 tháng 7 năm Nhâm Tuất (1442), tại miếu Huy Văn (nay là ngõ Văn Hương, phố Tôn Đức Thắng, Hà Nội).

Thuở nhỏ, bốn Thành sống bên phía ngoài cung. Đến 4 tuổi mới được chuyển vào cung cùng học với những thân vương. Theo các nhà viết sử,vua sinh ra tất cả thần dung nhan khác thường, vẻ tín đồ tuấn tú, nhân hậu, rạng rỡ, nghiêm trang, thực là bậc thông minh xứng đáng làm vua, bậc trí dũng đủ để giữ lại nước. Ông không chỉ là học hành sáng sủa dạ, nhiều hơn rất chịu đựng khó, sớm tối không rời việc đọc sách.

Lúc bấy giờ, quan ở ghê diên làTrần Phong, trong số những thân vương dạy tứ Thành hy vọng thử tài ông, gửi đề bài vịnh con cóc. Vào vài giây ngắn ngủi, ông ngay tức khắc ứng đáp:“Bác chị em sinh ra vốn áo sồi/ chốn nghiêm thăm thẳm một mình ngồi/ Chép mồm dăm bố con con kiến gió/ Nghiến răng hoạt động bốn phương trời...”.Vị thân vương quá trung tâm phục, bèn quỳ xuống tâu: Bẩm năng lượng điện hạ, với khẩu khí này, năng lượng điện hạ đúng là chân mệnh đế vương!

Ngày 3 mon 10 âm kế hoạch năm 1459, niên hiệu Diên Ninh đồ vật 6, tp. Lạng sơn vươngLê Nghi Dân vẫn đêm thì bắc thang lên tường thành, rồi chia làm ba con đường lẻn vào cung cấm làm cho binh biến. VuaLê Nhân Tôngvà Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh bị giết,Lê Nghi Dânlên ngôi hoàng đế, để niên hiệu là Thiên Hưng. Nghi Dân phong Bình Nguyên vương tư Thành làmGia vương, và sai dựng phủ Gia Hưng phía bên trái nội cung để bốn Thành ở.

Lê Nghi Dânlên ngôi, tin dùng những nịnh thần, ngay cạnh hại bề tôi cũ và đổi khác pháp chế đề nghị không được lòng dân và những đại thần, văn võ. Mãi sát tám tháng sau, vào trong ngày mồng 6 tháng 6 năm Canh Thìn (1460) nhân buổi thiết triều, các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng, Lê Niệm... Phối phù hợp với các tướng lĩnh duy nhất loạt tạm dừng hoạt động cung vây bắt Nghi Dân với đồng bọn. Loạn Nghi Dân đến đó là dứt.

Xem thêm: Vẽ Tranh Đề Tài Ước Mơ Của Em Lớp 8,9, Vẽ Tranh Đề Tài Ước Mơ Của Em Lớp 8

Binh biến thành công, nhóm đại thần bàn với nhau rằng:“Ngôi trời là tương đối khó khăn, của báu cực kỳ quan trọng, nếu không phải là bạn đức to không thể đương nổi. Ni Gia Vương bốn trời thông tuệ, tài lược trầm hùng, hơn cả mọi người, các vương không có ai bằng, lòng fan đều thuận thuộc, đủ biết ý trời vẫn giúp”. Ngay ngày hôm ấy, mang kiệu cho đón vua ngơi nghỉ Gia vươngđể về lên ngôi. Năm đó Lê tư Thành mới 18 tuổi.

Thừa kế ngai kim cương lúc quốc gia đang rơi vào tình chũm ngàn cân nặng treo sợi tóc, vậy mà lại 38 năm trị quốc, thù trong, giặc xung quanh được dẹp yên; đơn vị vua từng bước một đưa triều Lê sơ trở nên tân tiến tới đỉnh cao về nhiều mặt; thực hiện nhiều cải tân về chủ yếu trị, quân sự, ghê tế, giáo dục, văn hóa; bảo vệ biên cương, mở với bờ cõi. Ông là chủ soái Hội Tao đàn; là người lãnh đạo các Sử thần làm bộ Đại Việt Sử ký kết và ban hành Luật Hồng Đức - một di sản văn hóa truyền thống pháp lý đặc sắc của Việt Nam.

Trong phần đa thành tựu nói bên trên phải kể tới thành tựu về chiêu hiền khô đãi sĩ, trọng dụng hiền đức tài để trị nước, an dân.

Dưới triều Vua Lê Thánh Tông vấn đề tuyển chọn người dân có đức, có tài được coi là điều can dự nhất trong rất nhiều điều ảnh hưởng với nhiều hình thức tiến bộ, tổ chức triển khai rất nghiêm ngặt.

Nhà vua đã áp dụng hàng loạt các biện pháp cơ bản, mang tính khối hệ thống như khuyến khích việc học; tổ chức thi tuyển nhằm lựa chọn fan tài; để lệ bảo cử nhằm không bỏ sót nhân tài; đặt lệ tập nóng để khuyến khích bé cháu công thần lập thân; thực hiện cơ chế tản quan để tỏ lòng tri ân với những người có công; đặt lệ khảo thi để khuyến khích hào kiệt phấn đấu vươn lên; để lệ khảo khóa để tấn công giá, phát huy thực tài của quan lại lại (Lê Đức Tiết: Bộ nguyên tắc Hồng Đức, Di sản văn hóa pháp lý rực rỡ của Việt Nam, NXB bốn pháp, 2010, tr.143-144).

Học giả Trần Trọng Kim đã từng đánh giá:“Thánh Tông là một trong những ông vua thông minh, thờ người mẹ rất tất cả hiếu, sinh sống với bề tôi đãi rước lòng thành. Ngài trị vày được 38 năm, sửa sang được không ít việc chủ yếu trị, mở mang sự học tập hành, chỉnh đốn những việc vũ bị... Mở thêm bờ cõi, khiến cho nước nam giới bấy giờ đồng hồ được tân tiến thêm ra cùng lại lẫy lừng một phương, tính từ lúc xưa đến nay chưa khi nào cường thịnh như vậy”.

Đã hơn năm ráng kỷ trôi qua, tuy thế những bài học kinh nghiệm của Lê Thánh Tông nhằm lại đến đất nước, mang lại dân tộc vẫn còn nguyên giá bán trị. "Lê Thánh Tông không chỉ có là một vua đầy kĩ năng và tâm huyết với toàn bộ các thành tựu khá nổi bật dưới thời trị vị của ông mà ông còn là một chiếc tên cấp thiết mờ trong lịch sử vẻ vang và nền văn hoá nước nhà"(Quỳnh Cư với Đỗ Đức Hùng: những triều đại Việt Nam, NXB Thanh niên, tr.68). Với trí tuệ, tài năng kiệt xuất của mình, ông xứng đáng được xưng tụng là 1 trong vị minh quân, “nhân vật ngoại hạng”, “Vua Thánh” của nước Đại Việt.