Bài 04: triết lý upanishad

     

Đi tìm thực chất của bản ngã cùng các quy điều khoản của nó đó là nội dung mà bao ráng hệ Veda đã và đang cố gắng nỗ lực xây dựng nhằm mục đích hoàn thiện thiên chức thiêng liêng nhưng Đấng buổi tối cao Brahman đã giáo phó. Cùng cũng từ phần nhiều quan con kiến về bản ngã này mà toàn thể hệ thống triết lý Bà-la-môn giáo được triển khai xong từ Upanishads, nên có thể nói đó là đỉnh điểm của trí tuệ.

Bạn đang xem: Bài 04: triết lý upanishad

I. XUẤT XỨ:

Theo cách nhìn của tín đồ Ấn, tứ tưởng làm việc thời kỳ thứ bố của Ấn giáo là Upaniṣad <1> (Áo nghĩa thư). Tiếp theo tư tưởng Bràhman là triết học tập Upanishad được thành hình trong tầm 800 - 600 năm ngoái CN. Nội dung tư tưởng triết học của cục thánh điển này công ty trương thuyết PHẠM NGÃ ĐỒNG NHẤT (Bràhman, Àtman ailkyam), cùng lý tưởng giải thoát. ưng ý giải thoát chia thành ba giai đoạn:

1/ Giai đoạn thứ nhất là việc đi tìm giải thoát, tuy vậy giải thoát yêu cầu tìm làm việc tự khu vực mình, chưa hẳn là tra cứu ở bên ngoài, cho nên vì vậy nhân của giải bay là từ bỏ giác, nhân của luân hồi là bất giác.

2/ quá trình thứ hai, hy vọng thoát luân hồi cần được an trụ cái bạn dạng tính, và bồi dưỡng phần trí tuệ.

3/ tiến trình thứ ba, bắt buộc noi theo phương thức tu trì để mong sáng tạo trực quán trí, có nghĩa là phép tu Du-già (Yoga). Theo đồ vật tự như thế mà tu, dần dần chân té sẽ toàn hiện, tới thời gian chân vấp ngã toàn hiện, thì Àtman biến chuyển Bràhman, tức là giải thoát, xong luân hồi.

Từ upaniṣad bắt đầu từ động tự căn √sad với hai động từ tiếp đầu âm là upa + ni, do đó là upa-ni-√sad. √sad có nghĩa là ngồi, upa-ni là mang đến gần và hạ mình xuống. Theo phong cách giải từ bỏ nguyên thường thì thì upaniṣad tức là "sự cho gần ngồi xuống ", với vì các bài dạy mang tính chất bí mật uyên áo.

Tuy nhiên, theo nhà Ấn Độ học tập Harry Falk đã chứng tỏ rất thuyết phục rằng, “người cho gần ngồi mặt cạnh” như từ nguyên bên trên gợi ý chưa phải là đệ tử, cơ mà là một năng lượng siêu nhiên đến bên hành giả, upaniṣad sở hữu nghĩa “một năng lực hình ảnh hưởng” những hơn, cùng như vậy, nó có một nghĩa rất nhà động.

Trong bài luận giải mang đến Ca-tha áo nghĩa thư (sa. kaṭhopaniṣad), Đại luận sư Thương-yết-la (sa. śaṅkara) lại mang đến chữ -ṣad bắt nguồn từ gốc cồn từ √śad với nghĩa tiêu diệt, mặt hàng phục. Qua đó, Thương-yết-la tạo lập một giáo lí bên trên cơ sở các Áo nghĩa thư, với tính năng tiêu diệt vô minh.

II. Áo nghĩa thư vào Thánh điển Phệ-đà:

Các bộ Phạm thư không hẳn là cống phẩm của một người sáng tác duy nhất cùng với thời gian, chúng được bổ sung thêm. Các thành phần được bổ sung bao hàm những lời phân tích và lý giải về ý nghĩa kín đáo của những nghi lễ với chân ngôn. Một trong những phần mật giáo của Phạm thư được hotline là Sâm lâm thư<2>. Điểm biệt lập giữa Sâm lâm thư cùng Áo nghĩa thư không rõ ràng cũng chính vì cả hai đông đảo xử lý đông đảo tài liệu giống như nhau. Một trong những Áo nghĩa thư, ví như cỗ Aitareya được bao hàm trong bộ Sâm lâm thư hệ thuộc, trong những khi những bộ khác, ví như Áo nghĩa thư Bṛhadāraṇyaka, lại được xem như là cả hai, Sâm lâm thư và Áo nghĩa thư. Tuy nhiên, những chủ đề về vũ trụ quan và siêu hình có vẻ giữ mục đích trung tâm hơn trong số bộ Áo nghĩa thư, với về phương diện thời gian, chúng lộ diện sau các Sâm lâm thư.

Thánh điển Phệ-đà, bao gồm các Áo nghĩa thư và toàn bộ các nhánh hệ thuộc, được biên tập và truyền miệng từ nắm hệ này sang cố kỉnh hệ khác. Chúng chỉ được viết lại hơn một ngàn năm sau đó, nhưng mặc dù vậy, việc lưu truyền được thực hiện rất tráng lệ và chân thực - thậm chí trung thực hơn phương thức sao chép bởi văn tự, như những nhà nghiên cứu và phân tích cho biết.

III. Cần sử dụng mọi phương pháp mô tả Brahman:

Khi bàn về triết học và tứ tưởng của các bộ Áo nghĩa thư là bọn chúng không thể tìm được sự thu xếp có khối hệ thống theo một tiêu chuẩn nhất định nào đó, mà ta thường trông thấy ở những cỗ khác. Các bộ Áo nghĩa thư chứa đựng rất nhiều quan niệm biệt lập và trừu tượng. Trong những đoạn văn với văn bản triết học cao cường lại mở ra những ý tưởng rất khoảng thường, ví giống như các lời rộp đoán trống rỗng tuếch về gần như âm máu hoặc về huyền thuật

Thế nên, trong lúc phân tích Áo nghĩa thư, tín đồ ta cũng tránh việc xem từng cỗ Áo nghĩa thư như một tác phẩm hiếm hoi và nhất quán, nhưng mà phải phối kết hợp những phần gồm cùng tư tưởng từ rất nhiều Áo nghĩa thư khác nhau. Sau khi đã đạt những điều kiện tiên quyết trên với tổng hợp các tư tưởng ở rải rác trong vô số văn bản, bạn ta mới nói theo cách khác đến một "hệ thống triết học" Áo nghĩa thư. Với khi kể đến "Triết học Áo nghĩa thư" thì những chủ đề dưới đây được xem là quan trọng nhất, là cột trụ cho tất cả các trường phái Bà-la-môn giáo sau này, chính là mối đối sánh tương quan giữa một tè ngã<3> (sa. ātman) và Phạm thiên (sa. brahman), luân hồi<4> (sa. saṃsāra) với nghiệp<5> (sa. karman) cũng như hai ý kiến đối lập là Duy vật và Duy tâm.

10 bộ Áo nghĩa thư nhà yếu<6> (sa. mukhya) đã làm được Thương-yết-la luận giải với được toàn bộ các nhánh Ấn Độ giáo thừa nhận là những văn phiên bản Thiên khải (zh. 天啓, sa. śruti). Chúng được liệt kê tuy nhiên song với cỗ Phệ-đà hệ thuộc<7>.

Các bộ Áo nghĩa thư Kauśītāki, Śvetāśvatara và Maitrāyaṇi thỉnh phảng phất được xếp phân phối để tăng tổng số lên 12, 13. Bọn chúng cũng được xem như là những bộ cổ nhất, rất có thể đều được chỉnh sửa trước công nguyên.

Upanishads có nhiều bộ. Đây chỉ xin nói sơ sài nội dung bao gồm yếu của 13 quyển chính.

1. Isa Upanishad: Bàn về phong cách vô tất, vô gắng của tín đồ đạo sĩ.

2. Kena Upanishad: Ai thực sự điều hành và quản lý vũ trụ? Thưa sẽ là Atman = Brahman.

3. Katha Upanishad: Chân bửa Bất tử, tất yêu biết được bằng Lý Trí mà bởi Trực Giác. Xác thân là xe tải Chân Ngã.

4. Prasna Upanishad: Đưa ra 6 câu hỏi về vũ trụ, về cá tính, về nhân bạn dạng con người. (căn cơ, nơi bắt đầu gác bé người).

5. Mundaka Upanishad: Con người dân có 2 máy biết: a. Cao (biết về phiên bản Thể). B. Tốt (biết về hiện Tượng). Tu tâm quan trọng hơn tế lễ, công quả bên ngoài.

6. Mandukya Upanishad: tứ bình diện, tư trạng thái của một bé người: a.Trạng thái thức; b.Trạng thái ngủ; c.Trạng thái ngủ không mơ; d.Trạng thái khôn cùng việt (Turita).

7. Taittitya Up: Bàn về năm lứa tuổi nơi nhỏ người:; a. Vỏ áo cơm (Food): Nhục thể, thô thân. (trạng thái thức); b. Vỏ khí (breath): Tế thân (Subtil body); c. Vỏ tâm tư nguyện vọng (mind): hồn. Tâm trạng ngủ mơ; d. Vỏ lý trí (intellect): Duyên thân, nhân thân; e. Vỏ Hạnh Phúc: trạng thái ngủ không mơ. Vô minh (Avidya).

Sau 5 lớp vỏ áo đó, mới tới cơ bản Atman, AUM.

8. Aitareya Up: Bàn về lai sinh.

9. Chandogya Up: cho rằng Chân bửa nơi bé người, Atman là Chân xẻ Vũ Trụ Brahman. Atman=Brahman. (Con là mẫu đó; bé là phiên bản thể Vũ Trụ).

10. Brihah Aranyaka Up: Bàn về Chân vấp ngã Atman, hết sức vi, phổ quát, duy nhất, bất phân.

11. Kaushitaki Up: Bàn về Luân Hồi với Giải thoát.

12. Svetasvara Up: Bàn về giỏi Đối Thể lồng trong vạn hữu và trong con người.

13. Maitri Up: Điều nguyện ước cao niên nhất là muốn Hiểu Biết Chân Ngã. Yoga là phương thức đưa tới việc phối hợp với Chân Ngã.

IV. KẾT LUẬN:

1.Chủ trương của Upanishads là Chân Ngã, là Bỉ tốt nhất (Brahman).

Xem thêm: Chào Mào Thiết Mộc Chân Huyền Thoại Một Thời / Chào Mào Thiết Mộc Chân

2.Đưa ra 2 phương pháp đi tìm kiếm Chân Ngã. Cách thức ngoại quan tiền (Quan giáp ngoại giới) và phương thức nội quan liêu (Quán chiếu nội giới).

3.Dùng phương pháp luận nhằm hiểu về Brahman:

a) phương pháp khẳng định (Affirmative Method): Brahman là mặt trời, là khía cạnh trăng, là không gian, là trí, là khí, là thần nhà trì trong các hiện tượng thiên nhiên.

b) phương thức phủ định: (Negative Method): Neti, Neti, không phải vậy, chưa phải vậy.

c) phương pháp mâu thuẫn (Paradoxical Method): Brahman vừa to, vừa nhỏ, vừa xa, vừa gần, vừa tĩnh, vừa động...

d) phương pháp ngậm miệng, làm thinh: yên thinh, vì chưng Brahman bất khả bốn nghị.

4. Upanishads công ty trương vũ trụ tương tự như con người, đều xuất phát từ một Nguyên Thể phóng phát, sinh xuất ra.

Vạn hữu này vẫn từ bạt tử xuất sinh,

Như tơ nhện nhả ra trường đoản cú lòng nhện,

Như cây cỏ từ đất đai xuất hiện,

Như tóc lông từ thể xác trổ ra,

Như tia lửa, phân phát từ đám lửa chói loà.

Ngàn muôn tia, vẫn lửa hồng không bỏ ra khác.

Vạn hữu tuy ngàn muôn không nên khác,

Đều tự lòng vong mạng xuất sinh,

Rồi lại về kia khi hết giai trình trở thành hoá...

Atman, Chân té lúc nào cũng tiềm ẩn sẵn trong con người, không khác gì như BƠ vẫn tàng ẩn sẵn vào SỮA.

Đó đó là Chủ Trương Thiên Địa Vạn thứ Đồng độc nhất Thể.

5.Con người có không ít tầng lớp, nhưng lại cốt lõi vẫn là Chân ngã Atman vô đối.

6.Như vậy trong chúng ta, có 2 bé người:

a) Con người hữu hạn, sinh tử, khổ đau.

b) con người, vô hạn, bất biến, thường lạc. Và hai sản phẩm hiểu biết:1 ) Huệ (Intuition), với 2) Trí (Intellect).

7. Upanishads dạy con người cố gắng tìm cho ra Chân Ngã, Chân Thể ấy. Nắm là Trí Tri, là loại Biết thuộc Tột. Nó cũng dạy ta tu luyện để tiến hành Chân Thể ấy. (Yoga).

8.Upanishads coi vơi lễ nghi, hình thức, cùng tin tất cả Luân Hồi, Nghiệp Báo.

9. Upanishads là sắc xảo của Veda. Và bởi nó là phần sau chót trong cỗ Veda, nên còn gọi là Vedanta. (Vedanta sau đây cũng còn là một tiếng nhằm chỉ trường phái triết học của Samkara, hay độc nhất vô nhị Nguyên xuất xắc Đối Luận.)

10. Upanishads như vậy tiềm ẩn một Mật Giáo.

Bộ thánh điển này là túng thiếu truyền không được truyền mang lại ai kế bên đệ tử, ngoài bé cái, cũng ko được truyền mang đến kẻ nào cơ mà lòng không định tĩnh. Chính vì lý do này mà Anquetil sau khoản thời gian đọc xong bộ Upanishads đã thốt lên một câu bất hủ như sau: “Ai biết Chúa, sẽ đổi mới Chúa.”<8>

Schopenhauer, đại triết gia người Đức, sau thời điểm đọc bạn dạng dịch của Anquetil Duperron đã mất lời xưng tụng nghĩa lý uyên áo của thánh thư, Ông nói:

Hàng, hàng lời lẽ hầu như cao đẹp, câu câu tứ tưởng không nhỏ siêu, toàn sách ngập cả 1 ý thức cao siêu, thánh thiện, đứng đắn...Trong cả trái đất này, không có cái học tập nào cao tay hơn, ích lợi hơn là dòng học Oupanikhat (trừ phiên bản văn nguyên thuỷ ra). Oupanikhad là nguồn lặng ủi tôi khi sống cùng là nguồn im ủi tôi lúc chết...”

Giáo Sư Deussen, gs triết học tập Đại học Kiel rất vui miệng vì đã khảo sát ngừng Upanishads và Vedanta. Ông thấy chúng rất lý thú. Trong 1 bài diễn văn trên Bombay Branch of The Royal Asiatic Society, trước khi từ giã Ấn Độ, ông nói: “Vedanta, giả dụ dịch cho đứng đắn, sẽ bảo đảm an toàn luân lý, đang yên ủi ta lúc sống và khi chết. Dân Ấn hãy giữ rước nó.”

Như vậy, đi tìm bản chất của phiên bản ngã cùng những quy phương tiện của nó đó là nội dung nhưng mà bao nạm hệ Veda đã cùng đang nỗ lực xây dựng nhằm mục tiêu hoàn thiện thiên chức thiêng liêng nhưng mà Đấng tối cao Brahman sẽ giáo phó. Và cũng từ rất nhiều quan con kiến về phiên bản ngã này mà tổng thể hệ thống triết lý Bà-la-môn giáo được triển khai xong từ Upanishads, nên nói theo một cách khác đó là đỉnh điểm của trí tuệ.

SÁCH THAM KHẢO

1/ Mundaka Up. I, 1, 7.-Brihad-Upa. 2.1.20-The thirteen Principal Upanishads, Robert Ernest Hume, Second Edition Rivised, 1887

2/ Dasgupta Surendranath, A History of Indian Philosophy, London Cambridge University Press, Vol I, 1922

3/ Robert Ernest Hume, The Thrirteen Principal Upanishads. 1887

4/ Hoàng Sĩ Quí, Triết Sử Ấn Độ I, tr. 102-103.

5/ Hoàng Sấm Hoa, Ấn Độ Triết học tập Sử Cương, Chân Thiện Mỹ xuất bản, 1966, tr. 17)

6/ Lê Xuân Khoa, Nhập môn triết học Ấn Độ, tr. 172.

7/ Chandradhar Sharma, PH.D, Triết học tập Ấn Độ, NXBTpHCM. 2005.

8/ Heninrich Zimmer, Triết học tập Ấn Độ Một bí quyết Tiếp Cận Mới, NXBVHTT. 2006.

<1> Áo nghĩa thư (zh. 奧義書, sa. upaniṣad), “kinh điển với ý nghĩa sâu sắc uyên áo”, là 1 trong những loại văn phiên bản được xem là thuộc hệ thiên khải (sa. śruti), nghĩa là được “bề bên trên khai mở mang lại thấy” vào Ấn Độ giáo. Thánh gớm được xếp vào Phệ-đà của Ấn Độ giáo. Vì vì sao này yêu cầu upaniṣad cũng khá được gọi là Phệ-đàn-đa (zh. 吠檀多, sa. vedānta), tức là "phần ngừng (anta) của Phệ-đà (veda)". Đây là 1 trong những loại thánh điển rất đặc biệt quan trọng của Ấn Độ giáo với ngôn từ giải thích, diễn giảng các bộ Phệ-đà đặc thù bí ẩn.

<2> Sâm Lâm Thư (zh. 森林書, sa. āraṇyaka), nghĩa là “các bài bác văn kín đáo được tụng niệm vào rừng thâm”, và một trong những khác được call là Áo nghĩa thư.

<3> Tự vấp ngã (Atman) chưa hẳn là lý trí, tình yêu và giác quan, mà lại Atman là nguồn cội của các sinh hoạt tinh thần ấy. Không tồn tại Atman, tất cả sinh hoạt tinh thần và thể chất đa số chấm dứt. Nhưng ngay trong khi cả sinh hoạt tinh thần và thể chất xong xuôi thì Atman vẫn trường thọ bất diệt

<4> Luân hồi (zh. 輪迴, sa., pi. saṃsāra) Phạn ngữ là “lang thang, trôi nổi” theo ngữ căn sam-√sṛ, gồm khi được hotline là Hữu luân (zh. 有輪), vòng sinh tử, hoặc giản đối kháng là sinh tử (zh. 生死). Thuật ngữ này chỉ những đời sống tiếp tục nhau, trạng thái bị luân chuyển của một loài lãng mạn khi chưa giành giải thoát, chứng ngộ Niết-bàn

<5> Nghiệp (zh. 業, sa. karma, pi. kamma, ja. ), là thuật ngữ được dịch trường đoản cú chữ karma tiếng Phạn. Karma được dịch ý là Nghiệp mang đông đảo ý sau:

1. Hành vi, hành động, hoạt động, cách cư xử, tư cách, bao hàm 3 hành động thuộc ý, miệng, với thân;

2. Vết tích, hiệu quả lưu lại trường đoản cú 3 hành vi của nghiệp; năng lực vận hành tiềm tàng - nhân duyên tạo nên thành từ phần lớn hành vi mà cuối cùng sẽ tạo thành các tác dụng khác;

3. Hành vi xấu ác, tai hại. Mê muội;

4. Hạnh thanh tịnh (sa. anubhāva);

5. Nỗ lực, tinh tiến, nỗ lực (sa. vyāyama).

<6> 1. Aitareya (ṚV); 2. Bṛhadāraṇyaka (ŚYV); 3. Īṣa (ŚYV); 4. Taittirīya (KYV); 5. Kaṭha (KYV); 6. Chāndogya (SV); 7. Kena (SV); 8. Muṇḍaka (AV); 9. Māṇḍūkya (AV); 10. Praśna (AV)

<7> Lê-câu (ṚV), Sa-ma (SV), Bạch Dạ-nhu (ŚYV), Hắc dạ-nhu (KYV), A-thát-bà (AV)).

<8> Anquetil Duperron là người trước tiên dịch Upanishad trường đoản cú tiếng bố Tư sang tiếng Latinh năm 1775, và đến xuất bản sách năm 1801-1802.