Nguồn gốc tên gọi của kênh vĩnh tế

     

Kênh Vĩnh Tế là kênh đào lớn nhất, bao gồm vị trí đặc biệt nhất sinh sống vùng biên thuỳ Tây Nam nước ta trong thời phong kiến công ty Nguyễn. Kênh lâu năm gần 100 km nối sát hai điểm phượt nổi giờ miền Tây là TP.Châu Đốc – tỉnh giấc An Giang với thị buôn bản Hà Tiên – tỉnh giấc Kiên Giang. Đây là dự án công trình có ý nghĩa sâu sắc quan trọng trên lĩnh vực kinh tế và quốc phòng, nối liền với tên tuổi của Thoại Ngọc Hầu.

Bạn đang xem: Nguồn gốc tên gọi của kênh vĩnh tế


Kênh Vĩnh Tế ban đầu đào trong thời điểm tháng Chạp năm 1819, khởi nguồn từ bờ Tây sông Châu Đốc, chạy tuy vậy song với đường biên giới Việt Nam – Campuchia và xong tại điểm tiếp nối với sông Giang Thành (thị làng Hà Tiên, tỉnh giấc Kiên Giang). Kênh được đào bên dưới sự chỉ huy của Thoại Ngọc Hầu cùng rất 2 ông Nguyễn Văn Tuyên, Nguyễn Văn Tồn. Sau bao gồm thêm Tổng nghệ sỹ trấn thành Gia Định Lê Văn Duyệt, cùng 2 Phó Tổng trấn Trương Tấn Bửu , trằn Văn Năng với Thống chế trằn Công Lại thuộc góp sức lãnh đạo đến năm 1824 thì trả thành.

*

Tên call Vĩnh Tế được đặt theo tên vk cả của Thoại Ngọc Hầu là bà Châu Thị Vĩnh Tế (1766-1826) xuất xắc còn có tên khác là Châu Thị Tế. Bà là fan cù lao Dài, ni thuộc thôn Quới Thiện, thị xã Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long với là trưởng cô gái của ông châu Huy (có sách chép là Châu Vĩnh Huy) cùng bà Đỗ Thị Toán. Thời chúa Nguyễn, Nguyễn Văn Thoại theo bà bầu rời làng mạc An Hải (nay nằm trong quận đánh Trà, thành phố Đà Nẵng) di cư vào nam sinh sống sinh hoạt cù lao Dài yêu cầu đã chạm mặt bà Vĩnh Tế và cưới bà trên đây vào năm 1788.

Bà Vĩnh Tế danh tiếng là người vk hiền đức, tận tụy, đảm đang, đã đóng góp phần không nhỏ dại trong sự nghiệp lừng lẫy của chồng. Bà còn là người dân có công kiến tạo miếu Bà Chúa Xứ núi Sam – Châu Đốc. Khi Thoại Ngọc Hầu được vua giao nhiệm vụ đào bé kênh nối sát từ Châu Đốc mang đến Hà Tiên, bà sẽ tận tụy góp chồng quan tâm công việc đại sự. Phần lớn lúc ông chồng bận việc công cán, bà đang thay ông chồng lãnh phần đôn đốc, coi ngó việc đào kênh, tiếng đôn hậu của bà được quần chúng truyền tụng. Bấy giờ trong dân gian có câu: 

Nước nam giới trai sắc đẹp gái tài,

Gương bà Châu thị lưu lại đời ngàn năm.

Xem thêm: Danh Sách Quốc Vương Và Nữ Vương Vương Quốc Anh Elizabeth, Vương Quốc Anh

Để tuyên dương công tích của vợ ông chồng Thoại Ngọc Hầu cùng thể theo lòng dân quí mộ, vua Minh Mạng mang đến lấy tên ông chồng bà là Nguyễn Văn Thoại để cho nhỏ kênh “Thoại Hà”, núi “Thoại Sơn”, khắc tên kênh Châu Đốc – Hà Tiên là “Vĩnh Tế Hà”, núi Sam gần đó là “Vĩnh Tế Sơn” cùng làng cạnh núi là “Vĩnh Tế Thôn”. Năm Minh Mạng sản phẩm 17 (1836), vua mang đến chạm hình mẫu kênh Vĩnh Tế vào Cao đỉnh, đỉnh đồng lớn nhất trong Cửu đỉnh đặt tại Thế miếu, Huế.

*

Thoại Ngọc Hầu đã giành riêng cho bà Vĩnh Tế những lời lẽ giỏi đẹp vào bia Phụng sệt tứ danh Vĩnh Tế sơn bi ký (Bia chép núi Vĩnh Tế vị vua đặc biệt quan trọng ban tên) như sau:

“… năm ngoái đây, thần phụng mạng coi sóc việc đào kênh Đông Xuyên, vua đã lấy danh tước đoạt thần nêu lên bên bờ kênh núi Sập mà lại đặt tên núi là Thoại Sơn. Đến nay, hoàng ân lại xét cho lòng thần, cho là biết tề gia hợp hòa khí, lại hạ cầm cố đến bà xã thần là Châu Thị Tế, tất cả chút công lao, bắt buộc xuống lệnh ban cho tên núi Sam là Vĩnh Tế Sơn…”.

*

Thoại Ngọc Hầu cùng bà Châu Thị Tế được fan dân An Giang cảm mến, lưu giữ ơn. Ở thị trấn Thoại Sơn, không tính đền thờ, bia đá còn tồn tại khu du ngoạn mang tên hồ Ông Thoại. Trên chân núi Sam, tất cả một làng mang tên Vĩnh Tế. Hai tiếng “Vĩnh Tế” bộc lộ sự ghi nhớ ơn của nhân dân đối với ông bà bảo hộ Thoại Ngọc Hầu… vị trí này vẫn còn đó lưu truyền câu ca dao: 

Đi ngang qua cảnh núi Sam

Thấy lăng Ông béo hai hàng lụy rơi.

Ông ngồi bởi vì nước vì chưng đời,

Hy sinh gia tài không tách nước non

Nước kênh Vĩnh Tế lờ đờ,

Nhớ ông bảo hộ dựng cờ chiêu an.