Hán vũ đế

     

Hán Vũ Đế dẫn dắt quần thần, thành tích lên 1 thời đại sung túc nhất tính từ thời Tần Thủy Hoàng xưng đế, các nghành nghề văn trị, võ công, kỹ thuật, thẩm mỹ và nghệ thuật đều đạt tới đỉnh cao trước đây chưa từng có. Hán Vũ Đế hùng tài đại lược, bên cạnh đó còn là một đế vương vãi tài tử thông thuộc âm luật, văn học. Ông xem thêm thông tin văn hiến, hưng Hán phú, trợ nhạc phủ, làm cho văn học nghệ thuật của vương vãi triều Tây Hán phồn thịnh phồn vinh.

Bạn đang xem: Hán vũ đế

Xem lại: Hán Vũ Đế (Phần 9): cơ chế sáng rõ - vương Bá hầu như dùng

Đại phú tung hoành

Một triều Thiên tử một triều văn hóa, hậu nhân tổng kết rằng, mỗi vương triều Trung Hoa đều có những văn hóa kinh khủng độc đáo, mà các triều đại khác đông đảo không thể so bì, do thế mới nói “ độc nhất đại đưa ra văn học” (Văn học tập của một thời đại). Sở gồm Sở từ, Hán tất cả Hán phú, rồi Đường thi, Tống từ, Nguyên khúc, hồ hết là hiệ tượng văn học tập xuất sắc tuyệt nhất thời đó. Hán phú là hình thức văn học nổi bật nhất thời Hán, quan trọng phồn vinh sinh hoạt thời Hán Vũ Đế. Kinh tế tài chính giàu có, sản thiết bị dồi dào, quân sự thắng lợi, chính trị minh bạch, bốn phương tụ hội, chế tạo lên khí nỗ lực hùng vĩ của vương triều độc nhất thống. Điều này được thể hiện ra trong ngòi bút của văn nhân, biến chuyển những áng văn rực rỡ, hiển dương sự phồn vinh của văn học, đó là thể văn - Hán đại phú.

*
Tác phẩm tiêu biểu "Thượng lâm phú" của tư Mã Tương Như, tế bào tả rõ nét cảnh hùng tráng Thiên tử đi săn cùng cảnh hào hoa tráng lệ của cung thất. Tranh "Thượng lâm đồ" của rán Anh, đời Minh - bảo tàng cố cung Đài Bắc (Miền công cộng).

Hán đại phú có phong cách của tản văn, cũng có tiết tấu vận lý lẽ của biền văn (thể văn gồm hai vế đối nhau), là một số loại văn yêu cầu văn tự chau chuốt vào sáng, truyền tải ý tưởng rõ ràng. Nó phần lớn là diễn tả sự tráng lệ, uy nghiêm của cung điện, đô thị, cảnh sinh hoạt hoàng gia, đồng thời ở cuối bài có vài cái khuyên nhủ. “Văn vai trung phong điêu long” tư tưởng Hán đại phú là “phô thái mê mẩn văn, thể thiết bị tả chí” (Bộc lộ sắc thái văn phong, thể hội sâu sắc nói rõ chí hướng). Trước thời Hán Vũ Đế, thể văn phú hà đông này sẽ xuất hiện, có tác động của Sở từ, là thể phú tao nhã. Đến thời Hán Vũ Đế, xóm hội cách tân và phát triển và được hoàng đế ủng hộ, thể văn đại phú đã ra đời và thịnh trị từ đây.

Khi Hán Vũ Đế vừa lên ngôi, ông mếm mộ tác gia viết phú thương hiệu là Mai Thừa, mang lại xe êm mang lại triệu vời. Nhưng Mai vượt tuổi cao sức yếu, đề nghị qua đời trê tuyến phố vào cung, làm cho Hán Vũ Đế siêu tiếc thương. Nhưng mà Mai Thừa còn tồn tại một tín đồ con thương hiệu là Mai Hao, cũng là một trong tác gia tiếng tăm về thể phú, thông qua dâng thư trường đoản cú tiến cử, phân tích thân phận là con của Mai Thừa. Hán Vũ Đế vui mừng, vời ông cho tới đại điện viết phú, bên cạnh đó phong chức Lang trung. Về sau, Mai Hao thay đổi cận thần của Hán Vũ Đế, theo cạnh Hán Vũ Đế đi mọi nơi tuần hành, du ngoạn. Mọi khi Hán Vũ Đế bao gồm cảm xúc, tức tốc bảo Mai Hao có tác dụng phú kỷ niệm. Bởi Mai Hao tài tứ mẫn tiệp, khi tiếp chiếu tức khắc hạ cây viết thành thơ, là một trong tác gia có khá nhiều tác phẩm.

Thông qua nhiều phương thức chiêu hấp thụ nhân tài, quanh Hán Vũ Đế tập hợp các văn nhân nhã sĩ, nhiều đại thần như Đông Phương Sóc, Nghiêm Trợ, Chu Mãi Thần, đều có thể làm phú, trong số đó có tứ Mã Tương như là người tiên phong trong tứ đại danh gia Hán phú. Thời Hán Cảnh Đế, tứ Mã Tương Như làm khác nước ngoài đi Lương quốc, làm bài phú “Tử lỗi phú”, sau này Hán Vũ Đế đọc, hết sức tán thưởng áng văn này, cảm thán thốt lên: “Tiếc là Trẫm ko được sống thuộc thời cùng với ông ấy!”. Một vị quan lại tên là Cẩu Giám Dương đứng mặt tự hào nói, tác giả là fan cùng quê ông ấy, Hán Vũ Đế lập tức mang đến vời vị tài tử bốn Mã Tương Như.

Tư Mã Tương Như nói với Hán Vũ Đế, bài “Tử hỏng phú” chẳng qua là viết về việc chư hầu đi săn, không có gì là quánh biệt, mong muốn sẽ dâng lên bài xích đại phú miêu tả cảnh Thiên tử đi săn. Tư Mã Tương Như tức thời viết một bài xích phú trứ danh “Thượng lâm phú”, mô tả rõ ràng cảnh hùng tráng Thiên tử đi săn, thuộc cảnh hào hoa nghiêm túc của cung thất. Bài bác phú không chỉ ca tụng hình tượng đế quốc Tây Hán đại duy nhất thống, hơn nữa hàm cất lời can con gián sâu sắc, khai sáng sủa một chủ đề cơ phiên bản của Hán đại phú. Đọc xong, Hán Vũ Đế cực kỳ tán thưởng, phong ông có tác dụng Lang quan. Tứ Mã Tương Như và Mai Hao bao gồm sự khác hoàn toàn rõ rệt, tư Mã Tương Như buộc phải tốn không hề ít thời gian suy nghĩ, còn Mai Hao thì khôn cùng nhanh. Nhưng lại Mai Hao bạn dạng thân trước mặt tư Mã Tương Như, tự dìm là thảm bại kém.

Những văn tài này cạnh bên Hán Vũ Đế, cũng chính là trợ thủ đắc lực bài toán triều chính, ví dụ như Chu Mãi Thần nhậm chức Thái thú nơi xa, tứ Mã Tương Như đi sứ tây-nam Di. Các vị này không những có văn tài làm Thiên tử tán thưởng, mà lại còn có khả năng đăng lũ trị chính, rất có thể thấy vị thế văn nhân khi đó rất cao, cũng là tương tác những sáng tác đại phú ngày càng nhiều vào thời đại bên Hán. Trong “Hán thư - Nghệ văn chí” gồm thống kê số lượng tác phẩm của vua tôi Hán Vũ Đế, tư Mã Tương Như bao gồm 29 bài, Mai Hạo gồm 120 bài, Nghiêm Trợ tất cả 35 bài, tư Mã Thiên 8 bài, tổng số gần 300 bài bác phú, nhiều hơn thế thời Tây Hán sơ kỳ 100 bài, số lượng nhiều, chất lượng cao, làm người ta trằm trồ thán phục.

Thơ ca Nhạc phủ

Thành tựu tối đa về văn học tập thời Hán không chỉ Hán phú, mà còn tồn tại thơ Nhạc phủ. Lịch sử thi ca thọ đời, từ bỏ thời thượng cổ đã có địa vị quan trọng. Thời cổ, tởm học cùng văn học tập cơ bản là tốt nhất thể, cũng nói văn, sử , triết thuộc nhà. Ví dụ kinh khủng Nho gia kinh Thi, là bộ tổng tập thi ca sớm nhất có thể trong lịch sử hào hùng Trung Hoa, có thành tựu văn học tập và tác dụng giáo hóa khôn xiết cao. Khổng Tử từng nói: “Hưng ư thi, lập ư lễ, thành ư nhạc.” (Hưng thịnh vì thi ca, kiến lập bởi vì lễ, thành tựu vì nhạc). Hán Vũ Đế tôn sùng Nho thuật, nên tự nhiên và thoải mái rất chú trọng cải tiến và phát triển thi ca, trong đó cơ chế quan trọng tốt nhất là cải cách và phát triển cơ cấu âm thanh - Nhạc phủ.

*
Hán Vũ Đế từng làm bài “Lý phu nhân phú” biểu hiện niềm nuối tiếc thương sâu nặng so với vị phu nhân nghiêng nước nghiêng thành. Tranh “Lý phu nhân” trong sách “Họa lệ chu thúy tú”, tranh Hách Đạt tư đời Thanh. (Miền công cộng)

Ví dụ vào thời điểm năm đầu Nguyên Thú (năm 122 TCN), trong những khi đi săn Hán Vũ Đế bắt được kỳ hưu trắng, do thế viết “Bạch lân chi ca” (Bài ca lân trắng). Năm Nguyên Đỉnh đồ vật 4 (năm 113 TCN), có người đào được bảo đỉnh phía sau miếu thờ, Hán Vũ Đế tất cả xúc cảm, viết “Bảo đỉnh đưa ra ca”. Cùng năm ấy, trong hồ sâu xuất hiện thêm ngựa thần, ông chế tác “Thiên mã bỏ ra ca”. Trê tuyến phố tuần du Hà Đông, Hán Vũ Đế viết bài “Thu phong từ” (Bài từ gió thu).

Năm Nguyên Phong thứ 2 (năm 109 TCN), Hán Vũ Đế tế tự làm việc núi Thái Sơn, trê tuyến phố qua địa phương Hoạch Tử, thì đê sông Hoàng Hà bị vỡ, ông lệnh toàn bộ quan viên, quân quân nhân cõng củi, rơm ko quản gian nan đi gia cố kỉnh đê bao. Đứng trước cảnh hồng thủy mênh mông, cảm hứng dâng tràn, ông viết “Hoạch Tử đưa ra ca”. Thuộc năm, vào cung Cam Tuyền tất cả mọc một cây linh đưa ra 9 nhánh, ông viết bài bác “Chi phòng bỏ ra ca”.

Năm Thái Sơ thứ 4 (năm 101 TCN), Nhị sư tướng tá quân Lý Quảng Lợi xuất chinh Đại Uyên, đem đến Hãn tiết bảo mã dâng triều đình, để kỷ niệm sự kiện này, Hán Vũ Đế làm bài “Tây cực thiên mã chi ca”. Năm Thái Thủy sản phẩm công nghệ 3 (năm 94 TCN), Hán Vũ Đế đi tuần thú Đông Hải, bắt được một đại nhạn màu đỏ, đề xuất làm bài “Chu nhạn chi ca”.

Thi ca của Hán Vũ Đế mang đặc điểm của Sở từ, mang thực tình thực cảm nhẹ nhàng tế nhị, cũng có khí nắm của một vị đế vương vãi lòng ôm thiên hạ, trong các số ấy “Thu phong từ” và “Hoạch Tử ca” là rất nhiều tác phẩm tiêu biểu. Chúng ta cùng hưởng thụ “Thu phong từ”:

Gió thu thổi dịu mây trắng bay, cỏ cây vàng rụng nhạn về nam, hoa lan nở hoa cúc chuyển hương, ngẫm mĩ nhân lòng khôn nguôi nhớ. Lênh đênh thọ thuyền trên sông Phần, một nhỏ sóng trắng vỗ ngang dòng, tiếng sáo giờ đồng hồ trống vung chèo hát, mừng rỡ tận thuộc là khổ đau. Trai tráng mấy thời gian già biết có tác dụng sao!

“Bi thu”(thu buồn) là nhà đề thường thấy trong thi ca Trung Hoa, Hán Vũ Đế cùng quần thần trên lâu thuyền yến tiệc, sẽ lúc rượu nồng, cảm thấy thời hạn trôi nhanh quá, buộc phải viết ra vật phẩm cảm Thu. Tía câu đầu diễn tả cảnh Thu, văn từ bỏ ưu mỹ, câu thứ tứ nói rõ nỗi lưu giữ giai nhân. Những câu sau diễn tả bối cảnh làm cho thơ, trong tiếng nhạc du dương mà cảm xúc đời người ngắn ngủi, cảm thán lên câu tráng niên mấy chốc, vận vị vô cùng.

Xem thêm: Cuộc Chiến Tranh Triều Tiên 1950, Chiến Tranh Triều Tiên(1950

“Hoạch Tử bỏ ra ca” được Hán Vũ Đế chế tạo tại vị trí sông Hoàng Hà bị đổ vỡ đê, diễn đạt tấm lòng thương xót, hy vọng cứu trợ bách tính. Họ cùng trải nghiệm đoạn lắp thêm hai:

Sông cuồn cuộn chảy không ngừng. Bờ bắc bên kia dòng rã xiết. Dây thừng buộc chặt tới cứu đê. Tre củi cho vấn đề cứu đê không tồn tại đủ. Không đủ củi là tội tín đồ Vệ. Đã đốt cháy tan hoang đem đâu ra củi vá đê. Chặt cả trúc để gia công thành chắn. Tuyên cáo vá chấm dứt đê, muôn phúc lại đến.

Đoạn này biểu đạt cảnh khẩn trương hàn vá nơi vỡ đê, nhì câu đầu nói về nước tập thể chảy mạnh, ám chỉ các bước hàn vá rất nặng nề khăn. Tiếp theo sau là quy trình trị thủy, cỏ củi không được lập tức chặt trúc vá đê. Sau thời điểm trị thủy chiến thắng lợi, Hán Vũ Đế tuyên dụ với bách tính sự quan trọng đặc biệt của công tác làm việc trị thủy, toàn bài thơ khí tráng sơn hà, cũng thể hiện lòng yêu mến xót chúng dân của một vị đế vương hiền lành minh.

Trong "Hán thư - Nghệ văn chí" tất cả ghi, Hán Vũ Đế cũng chế tác hai chương phú, một bài trong số đó là “Lý phu nhân phú”, bài xích kia thất lạc mất. Lý phu nhân đó là nữ nhân vào “Giai nhân khúc”, bà sớm bệnh qua đời, để lại nâng niu vô tận đến Hán Vũ Đế. Vào một trong những ngày, Hán Vũ Đế thương nhớ Lý phu nhân, lệnh thuật sĩ có tác dụng lễ chiêu hồn, Hán Vũ Đế chỉ được quan sát từ xa, ông cảm khái thốt lên: “Là thực, hay hư? Đứng xa trông, dáng vẻ nghiêng tha thướt chậm rãi!”, rồi viết ra bài xích phú nhớ tiếc thương khét tiếng trong lịch sử dân tộc văn học tập Trung Quốc, biểu thị tình thâm ý trọng của bậc đế vương.

Ông tổ của thiết yếu sử

Có câu rằng: “Tây Hán văn hoa lưỡng tứ Mã.” Là chỉ nhị vị văn hào họ tư Mã thời Hán Vũ Đế, một vị là thi phú thành danh - tứ Mã Tương Như, vị kia là sử học tập gia kiêm tản văn gia - tư Mã Thiên. Bốn Mã Thiên xuất thân từ gia đình sử học, thành tựu lớn nhất của ông là chấm dứt bộ “ Sử ký”. Địa vị của “Sử ký” quan trọng như ráng nào, đó là thủy tổ của chủ yếu sử, là bom tấn của tản văn, trong điển tịch cổ đại dường như không gồm tác phẩm nào đạt được thành tựu như “Sử ký”, do đó nó được gọi là 1 “Tuyệt xướng”.

tư Mã Thiên xuất thân từ gia đình sử học, thành tựu lớn nhất của ông là chấm dứt bộ “ Sử ký”. Tranh tư Mã Thiên trái và bộ “Sử ký” phải, Minh Vạn định kỳ năm sản phẩm công nghệ 26. (Miền công cộng).

Vậy bộ sử này vẫn được dứt như gắng nào? cha của bốn Mã Thiên là tứ Mã Đàm làm quan sử thời Hán Vũ Đế, cũng chính là Thái sử công. Bốn Mã Đàm học tập vấn uyên thâm, thông đạt thiên văn, Chu Dịch cho đến Nho, Đạo, Mặc, Pháp, Âm Dương, phân tích tinh túy học tập vấn Bách gia Chư tử. Lúc Hán Vũ Đế cho sưu tập cổ tịch, tứ Mã Đàm có thời cơ nghiên cứu kinh điển cổ tịch trong thiên hạ. Trọng trách của sử quan tiền là có tác dụng sử, bốn Mã Đàm tất cả chí hướng ngừng một bộ “Cứu thiên nhân bỏ ra tế, thông cổ kim chi biến, thành tốt nhất gia chi ngôn” (Nghiên cứu mối quan hệ giữa Trời và con người, nối tiếp biến động lịch sử hào hùng cổ kim, thành từ một gia phái - sử gia), xuyên suốt mạch cổ kim. Tư Mã Thiên từ nhỏ kế quá gia học, am tường Chư tử bách gia, được các danh sư Đổng Trọng Thư, Khổng An Quốc dạy dỗ. Khủng lên ông đi du ngoạn khắp nơi, sưu tập các cố sự xa xưa, tích trữ tài liệu lịch sử dân tộc phong phú.

Tư Mã Thiên là văn nhân đọc sách vạn quyển, du hành vạn lý, trí tuệ thông đạt, giỏi thể văn Từ, trong tương lai đảm thừa nhận chức Lang Trung vào triều đình. Đến năm đầu Nguyên Phong (năm 110 TCN), Hán Vũ Đế sẵn sàng làm đại lễ Phong Thiện (lễ tế Trời Đất), tứ Mã Đàm vì không thể tham gia nên khôn cùng lấy làm tiếc, thân mang căn bệnh trọng. Vừa lúc tư Mã Thiên đi sứ ba Thục về kịp, quan sát được phụ vương lúc lâm chung. Tư Mã Đàm với sự nghiệp chưa thành giao phó cho tứ Mã Thiên, hy vọng ông kế thừa sự nghiệp làm sử của tổ tiên, tiếp sau chức Thái sử công hoàn thành bộ sử thư, đồng thời lưu lại những công huân huy hoàng từ bỏ trước tới thời điểm này của vương triều nhà Hán. Tía năm sau, bốn Mã Thiên phụ trách Thái Sử Lệnh.

Năm đầu Thái Sơ (năm 104 TCN), khởi hành từ nhu yếu chỉnh lý, tứ Mã Thiên ý kiến đề xuất sửa đổi kế hoạch pháp, niên hiệu, bên cạnh đó tham gia chế định “Thái Sơ lịch”. “Thái Sơ lịch” thay thế sửa chữa cho “Chuyên Húc lịch” thời Tần Hán mang đến nay, đem tháng 1 có tác dụng đầu năm, chọn cần sử dụng 24 tiết khí tiện lợi cho thời vụ đơn vị nông, là tiến bộ trọng đại của thượng cổ lịch pháp Trung Hoa. Trên chũm giới, Thái Sơ kế hoạch là lịch chuẩn hàng đầu, còn sớm hơn lịch Julius cổ La Mã 58 năm. Sau thời điểm xác lập định kỳ pháp mới, Hán Vũ Đế đến cử hành đại lễ ban cha lịch pháp mới, đồng thời để năm có tác dụng lịch là Thái Sơ nguyên niên (năm trước tiên Thái Sơ), lịch pháp bắt đầu cũng vì vậy mà hotline là “Thái Sơ lịch”. Sau đó, tư Mã Thiên chấp thuận biên soạn “Sử ký”.

Đến năm thứ 3 Thiên Hán (năm 98 TCN), Lý Lăng do gặp gỡ đại quân Hung Nô, lực kiệt đầu hàng, cũng có thể có tin cho rằng ông giúp Hung Nô luyện binh, Hán Vũ Đế giận kẻ bạc tình bội nghĩa, đa phần đại thần phần đa cho là tội chẳng thể tha, nhưng tư Mã Thiên lại cực lực bênh vực biện hộ, vì thế bị phán khi quân tội tử hình. Để kiêng tử tội, tứ Mã Thiên đành chịu nhận cung hình (bị thiến). Sau đó được thường xuyên làm sử, gánh bên trên vai áp lực tinh thần cực lớn mà viết sử ko ngừng, sau cuối đã xong “Sử thư” vào thời điểm năm Chinh Hòa sản phẩm hai (năm 91 TCN).

“Sử ký” ghi chép khoảng 3 ngàn năm lịch sử dân tộc từ thời kỳ Hoàng Đế cho thời Tây Hán, đầu tiên khai sáng phương pháp biên niên sử, xác lập 5 thể sử: phiên bản kỷ, thư, biểu, nạm gia, liệt truyện, thể thức triển khai xong vượt thời gian, là bản mẫu điển hình cho chính sử sau này, do này mà trở thành bộ sử đứng đầu trong 24 cỗ sử. Tư Mã Thiên có tác dụng sử, không chỉ đơn thuần ghi chép sự kiện kế hoạch sử, ngoài ra kế thừa lòng tin của “Xuân Thu”- Vi ngôn đại nghĩa (Lời ít tuy thế mang ý nghĩa sâu sắc lớn), với suy ngẫm của ông đối với lịch sử, nhân sinh dung nhập vào vào đó, cũng là tiến hành lý tưởng: “Cứu thiên nhân chi tế, thông cổ kim chi biến, thành tuyệt nhất gia chi ngôn”.

Đến đây, chúng ta cũng có thể phát hiện, văn học nghệ thuật trong thời Hán Vũ Đế, Hán đại phú tất cả sắc thái lối hành văn rực rỡ, Hán nhạc phủ khái quát dân ca thiên hạ, sử truyện lại có hoàn cảnh hào tráng hùng vĩ, bất kể thể các loại văn học nào, đều diễn đạt ra sự hùng vĩ, sâu sắc.

 Người ta nói rằng, thời rứa tạo anh hùng, chắc hẳn rằng một thời đại sung túc trước nay chưa từng có, mới có thể ấp ủ ra đông đảo văn nhân có chí phía xa vời, kỹ năng xuất chúng, mới có thể lưu lại nghệ thuật và thẩm mỹ với khí ráng khoáng đạt, văn từ toàn diện như vậy. Từ đặc điểm này mà dìm định, Hán Vũ Đế ko chỉ có tài hoa, bên cạnh đó dẫn đạo, làm cho phồn vinh văn học công ty Hán, làm cho văn nhân lúc ấy một vũ đài thoải mái sáng tác.