Đạo Mẫu chưa phải là một hình thức tín ngưỡng tôn giáo đồng nhất, cơ mà nó là một hệ thống các tín ngưỡng, trong các số ấy ít nhất bao gồm ba lớp không giống nhau, cơ mà có quan hệ hữu cơ và chi phối lẫn nhau, chính là lớp tín ngưỡng thờ nữ giới thần, lớp thờ mẫu mã Thần và lớp thờ chủng loại Tam phủ, Tứ phủ.

Bạn đang xem: Trending articles

Lớp thờ Nữ thần mang tính chất phổ quát tháo rộng rãi, phù hợp với làng hội nông nghiệp cùng vai trò của người phụ nữ trong buôn bản hội. Lớp thờ Mẫu thần vạc triển trên mẫu nền thờ Nữ thần, thường gắn với tính chất quốc gia, như thờ những Vương Mẫu, Quốc Mẫu, Thánh Mẫu, như nguyên phi Ỷ Lan, Mẹ Gióng, Mẫu Tây Thiên, Thiên Ya Na, Linh Sơn Thánh Mẫu – Bà Đen, Bà Chúa Xứ… Về cơ bản, lớp thờ Nữ thần và Mẫu thần mang tính chất bản địa, nội sinh. Lớp Mẫu Tam phủ, Tứ phủ ra đời trên cơ sở lớp tín ngưỡng thờ Nữ thần cùng Mẫu thần kết hợp với tiếp thu những ảnh hưởng của Đạo giáo Trung Hoa. Tuy nhiên, sau khoản thời gian đã có mặt và định hình thì đạo Mẫu Tam phủ, Tứ phủ đã và đang ảnh hưởng theo hướng “Tam phủ, Tứ phủ hoá” tín ngưỡng thờ Nữ thần và Mẫu thần.

*
*
Bàn thờ Quốc mẫu ở Đền Quốc mẫu Âu Cơ ở Hạ Hòa (Phú Thọ)

Đạo Mẫu là tín ngưỡng bản địa cónguồn gốc từ thọ đời, từ thời nguyên thủy, nó thỏa mãn tư tưởng của người dân cày cầu ý muốn sự sinh sôi nảy nở, nó đã từng tồn tại vào thời kỳ lâu dài hơn củalịch sử chế độ phong kiến, nó đáp ứng nhu cầu ko chỉ của nông dân, nông thôn nhiều hơn cả tầng lớp thương nhân ở đô thị, nhất là từ thế kỷ XVI-XVII. Ngày nay, nó vẫn tiềm ẩnchiều hướng phân phát triểnđáp ứng nhu cầu phạt triển ghê tế thị trường với đô thị hóa, hiện đại hóa của Việt Nam. Đạo Mẫu đã phạt triển rộng khắp ở cả đồng bằng, đô thị cùng miều núi, tạo buộc phải một nét khá nổi bật trong bức tranh tầm thường vốn hết sức đa dạng và nhiều chủng loại của tôn giáo tín ngưỡng Việt Nam.

Đây là một thứ tín ngưỡng bao gồm nguồn gốc bản địa đích thực, mặc dù trong quá trình phát triển, nó đã thu nhận những ảnh hưởng của Đạo giáo, Phật giáo với thậm chí cả nho giáo nữa. Đạo Mẫu lấy tôn thờMẫu (Mẹ) làmđấng sáng sủa tạo với bảo trì mang đến vũ trụ, con người,là nơi nhỏ người ký thác những mong muốn ước, khát vọng vềđời sống trần thếcủa mình, đạt tới sức khỏe với tài lộc (Phúc Lộc Thọ).

Xem thêm: Mảnh Vỡ Thần Thoại - Chương 2138 :Đánh Vỡ Thần Thoại

*
*
Di tích lịch sử – Đền Thờ – Nguyên Phi Ỷ Lan

Một hệ thống thần điện tuy thế đa thần (có khoảng trên dưới 60 vị thánh), nhưng đứng đầu và bao che lên làThánh Mẫu, vào đóThánh Mẫu Liễu Hạnhtuy xuất hiện muộn mằn trong điện thần (từ thế kỷ XV-XVI) nhưng lại chiếm vị tríthần chủtrong điện thần Đạo Mẫu. Chủ yếu Thánh Mẫu Liễu Hạnh đã “trần thế hóa” Đạo Mẫu cùng trong điều kiện của làng hội đạo nho cuối thời phong kiến nó đã đi vào đời sống dân gian, bắt rễ sâu vào buôn bản hội cùng đời sống vai trung phong linh của mỗi con người Việt Nam.

Đạo Mẫu vốn là tín ngưỡng bản địa của tộc Việt, nhưng nó thể hiện mộtkhả năng tích hợp tôn giáo tín ngưỡng cao, tạo nên hệ thống điện thần cũng như bộ mặt văn hóacủa nó thể hiệntính đa tộc người, đa văn hóacủa không chỉ dân tộc đa số nhiều hơn cả những tộc người thiểu số cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam. Trong hệ thống các thần linh gồm nhiều vị thần người dân tộc thiểu số, bởi vì vậy nó cũng tích hợp những sinh hoạt văn hóa của những dân tộc thiểu số đó vào vào nghi lễ của đạo này (ăn mặc, âm nhạc, múa hát…).Hiếm tất cả một tôn giáo tín ngưỡng bản địa làm sao lại “tiềm tàng”sức tự biến đổi, “trẻ hóa” như là Đạo Mẫu. Nó không chỉ có sức sống vào điều kiện chế độ phong kiến quân chủ, nhưng còntiềm ẩn và nở rộ trong xã hội đô thị hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay.

*
*
Miếu Bà Chúa Xứ núi San ở An Giang

Vậy căn cỗi nhận thức nào, căn cỗi làng hội nào đã là “mảnh đất” ra đời tồn tại, hồi sinh với phát triển của Đạo Mẫu? Phải chăng đó là làng mạc hội nông nghiệp, nông thôn với nông dân nhưng mà ở đó nền canh tác lúa nước cùng xã hội sở hữu đậm tàn tích mẫu hệ với vai trò khổng lồ lớn của người phụ nữ ? Phải chăng đó còn là một một xóm hội manh nha cùng bắt đầu vạc triển nền “thương nghiệp” chợ quê vào thế kỷ XV- XVII, nhất là thời kỳ bên Mạc, nhưng ở đó vẫn là mục đích trụ cột của người phụ nữ ? với phải chăng thời nay trong khung cảnh xóm hội công nghiệp hóa của nền ghê tế thị trường thuở giao thời lại là mảnh đất mới đến sự “phục hưng” của hình thức tín ngưỡng này.