Cột đồng mã viện

     

Các cỗ sử cũ gần như không đề cập gì cho sáu chữ “Đồng trụ tách Giao Chỉ diệt” như đã có được lưu truyền. Vậy từ bỏ đâu mà tất cả sáu chữ kia như trong nước ta sử lược sẽ ghi?

*

Tác giả kế hoạch Đạo Nguyên (466 hoặc 472-527) của trung hoa khi soạn Thủy kinh chú sớ đã ghi:

“Theo Cựu mặt đường chí, Mã Viện đi đánh dân Man Lâm Ấp, đến quận Nhật Nam, lại đi về phía nam rộng 400 dặm là cho nước Lâm Ấp, lại trở về phía phái mạnh hơn 2 nghìn dặm, gồm nước di Tây Hồ. Viện trồng hai cột đồng ở biên cương phía nam quận Tượng Lâm, phân rỡ giới với nước di Tây hồ nước để ghi lại đức tốt ở trong phòng Hán”. (Thủy ghê chú sớ, Sđd, tr.395)

Ở nước ta, những sử thần ở những triều đại đã chép về chuyện cột đồng đó như sau:

– vào Khâm định Việt sử thông giám cương mục (Cương mục):

“Năm Quý Mão (43 sau CN). Tháng Giêng, mùa Xuân, Trưng Trắc thuộc em gái là Nhị cự chiến với quân Hán. Hai bà bị lose và mất – Trưng Vương cùng em gái là Trưng Nhị cự chiến với quân Hán, quân vỡ, núm cô, đông đảo bị thất trận chết. Mã Viện đuổi tiến công tàn quân của hai bà là bọn Đô Dương, đến huyện Cư Phong thì thu phục được họ. Mã Viện lập cột đồng để ghi đại giới tận cùng ở trong nhà Hán. Khi Mã Viện về rồi, người trong nước thương ghi nhớ Trưng Vương, lập thường thờ bà”. (Cương mục, Sđd, tr.109).

Bạn đang xem: Cột đồng mã viện

– trong Đại Việt sử cam kết tiền biên:

“Mã Viện dựng cột đồng sinh sống Kiều Nam biên thuỳ cuối cùng trong phòng Hán, nêu rõ pháp chế cũ nhằm cai quản, từ đấy trong tương lai xứ Lạc Việt bắt buộc làm theo quá trình của Mã tướng tá quân. Nước Việt ta lại phụ thuộc vào nhà Hán”. (ĐVSKTB, Sđd, tr.91).

“Khâm Châu sinh hoạt phía tây châu hải Đông vn 300 dặm, tất cả núi Phân Mao, sinh hoạt giữa gồm cột đồng mập độ 2 thước. Khoảng năm Nguyên Hòa (806 – 820) đơn vị Đường, đô hộ là Mã Tổng dựng cột đồng ở chỗ cũ ở trong nhà Hán (ĐVSKTT, Sđd. Tr.92)

Qua đông đảo nội dung trên, ta thấy việc Mã Viện mang đến dựng cột đồng chỉ đẻ phân trẻ ranh giới là bao gồm thật, nhưng địa điểm của nó rất cực nhọc xác định, bởi Lâm Ấp về sau đang trở thành một nước riêng rẽ biệt, tên địa danh thường vậy đổi, cùng như Thủy ghê chú vẫn chép là chỉ biết biết rằng do “núi sông tách đổi, cột đồng ni lại sinh sống trong biển”.

Điều cần lưu ý ở đó là trong các tài liệu nói trên ko thấy kể gì cho sáu chữ “Đồng trụ tách Giao Chỉ diệt” như đã có lưu truyền. Vậy trường đoản cú đâu mà gồm sáu chữ kia như trong việt nam sử lược đang ghi?

Khi soạn cưng cửng mục, những sử gia của Quốc sử tiệm nhà Nguyễn đến biết:

“Sách Thống tốt nhất chí nhà Đại Thanh bao gồm chép: Tương truyền, cột đồng ngơi nghỉ về đông Cổ Sâm châu Khâm, Mã Viện tất cả thề rằng “Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt”, tức thị “cột đồng ấy gãy thì Giao Chỉ bị diệt” nên fan Việt trải qua dưới chân cột đồng ấy cứ rước đá bồi lên đắp mãi thành gò đống cao. Đó là vì cột đồng ấy bị gãy đổ” (Cương mục, Sđd, tr.110).

Như thế, bắt đầu của sáu chữ này trong tương lai được những nhà sử thần đơn vị Thanh khi soạn duy nhất Thống chí viết ra, nhưng nhấn mạnh vấn đề rằng, đó chỉ với tương truyền! (Tổng chí đời Thanh có ba bộ, soạn thứ 1 với tên Đại Thanh độc nhất vô nhị thống chí (342 quyển, làm ngừng năm 1743), lần nhì với thương hiệu Khâm định Đại Thanh duy nhất thống chí hòa Hòa Thân nhuận nhan sắc soạn thêm (gồm 424 quyển, làm ngừng năm 1784), lần bố với tên Gia Khánh trùng tu Đại Thanh nhất thống chí vày Hàn lâm viện biên tu Lý Tá nhân hậu soạn thêm theo dung nhan chỉ của vua Gia Khánh (650 quyển, làm xong năm 1842).

Theo chúng tôi, chắc hẳn rằng nội dung này không phải do sử gia triều Thanh viết nên, vì sao là trước đó, Lê Tắc lúc soạn An phái mạnh chí lược (khoảng đầu thế kỷ XIV) đã có ghi với câu chữ tương tự:

“Xưa bao gồm truyền lại rằng: Ở chỗ động Cổ Sum, trên Khâm Châu gồm cái cột đồng của Mã Viện cùng lời thề rằng: “Hễ cái trụ cột đồng này gãy, thì nước Giao Chỉ diệt”, do thế, người Giao Chỉ mỗi khi đi ngang qua đông đảo lấy đá, ngói, ném vào dưới chân cột đồng, yêu cầu chẳng bao lâu, vị trí ấy trở thành gò…” (An nam giới chỉ lược, Sđd, tr.63).

Xem thêm: Vợ Trần Bình Minh Vtv - Tổng Giám Đốc Trần Bình Minh

Cần nói thêm về tác giả Lê Tắc – đấy là một nhân vật nhưng mà khi quân Nguyên sang đánh chiếm nước ta bên dưới triều Trần, y đã cùng với Trần Ích Tắc theo đầu sản phẩm Thoát Hoan cùng chạy trốn thanh lịch Trung Quốc. Trằn Ích Tắc được phong An phái mạnh Quốc vương, còn Lê Tắc được phong Thị Lang. Năm 1961, khi Viện Đại học tập Huế xuất phiên bản tác phẩm này, L.M Cao Văn Luận đã có nhận định và đánh giá về Lê Tắc như sau:

“Lê Tắc quên mình là người Việt, phụ thuộc vào lập ngôi trường và cách nhìn của người Nguyên để soạn tập. Chẳng hạn như các lời nịnh nọt vào hùa của biên soạn giả, những đoạn văn kiêu ngạo, tự tôn tự đại trình diễn trong những chiếu chỉ ở trong nhà Nguyên và trong những bài tựa các danh nhân hồi ấy, hầu hết khiến chúng ta vô thuộc uất ức cùng đau đớn”. (An nam giới chí lược, Sđd. Tr.8).

Theo thiển ý của bọn chúng tôi, hoàn toàn có thể là dựa vào những điều nhưng mà Lê Tắc vẫn viết, khi soạn nhất Thống Chí những sử thần đơn vị Thanh cũng giống như các người sáng tác Đại Việt sử ký kết toàn thư (cuối cố kỷ XV sống nước ta) đã địa thế căn cứ vào đó để ghi lại, từ này được lưu truyền sau đây (Đại Việt sử ký toàn thư ghi: “Viện mới dựng cột đồng làm giới hạn cuối cùng của nhà Hán, Cột đồng tương truyền là làm việc trên hễ Cổ lâu thuộc Khâm Châu. Viện gồm đề câu thề rằng “Cột đồng gãy thì Giao Chỉ diệt”. Người việt ta đi qua dưới cột ấy, hay lấy đất đá chất vào, thành như lô đống, vày sợ cột ấy gãy”. (ĐVSKTT, Sđd, tr.113).

Dưới thời vua è cổ Thánh Tông (1258-1278), triều đình công ty Nguyên, china có không đúng sứ sang nước ta đề nghị xác định và làm cho rõ vị trí cột đồng này. Sách cương cứng mục chép:

“Nhâm Thân, năm trang bị 15 (1272)… tháng 4, mùa hạ: bên Nguyên sai Ngột Lương sang trọng hỏi mốc đồng trụ ngày trước, công ty vua phái Lê Kính Phu đi hội đồng đi khám xét. Kính Phu nói với người nhà Nguyên rằng: “Chỗ cột đồng vị Mã Viện hình thành lâu ngày bị chìm lấp, nay cấp thiết biết ở ở đâu được”. Việc đó sau cũng thôi”. (Khâm Định… Sđd, tr.481).

Đến năm Ất Dậu (1345), bên dưới thời vua è cổ Dụ Tông (1341-1369), đơn vị Nguyên lại không nên Vương Sĩ Hạnh thanh lịch hỏi lại chuyện đó. Sách cưng cửng mục chép:

“Ất Dậu, năm trang bị 5 (1345), tháng 8, ngày thu – nhà Nguyên không đúng Vương Sĩ Hạnh lịch sự hỏi địa giới cột đồng ngày trước. Công ty vua sai Phạm Sư dạn dĩ sang Nguyên biện bạch vấn đề này”. (Cương mục, Sđd, tr.597).

Từ kia trở đi, ko thấy nhắc đến chuyện này nữa. Sau đời Trần, bên Minh sang trọng đô hộ việt nam suốt 14 năm cũng không kiếm thấy dấu tích gì về cột đồng trụ này.

Tóm lại, theo Hậu Hán thư, Thủy tởm chú là đầy đủ cổ sử do các tác giả china ghi chép thì vị trí cột đồng vị Mã Viện hình thành rất lờ mờ, không chỉ có thế qua thời gian dài dịch chuyển nên khôn cùng khó khẳng định địa điểm. địa thế căn cứ vào Thủy khiếp chú sớ ta chỉ biết rằng: cột đồng này đã biết thành vùi phủ dưới biển. Về nội dung được tự khắc trên đó, các sách sẽ chép là ghi đều đức tốt của nhà Hán hoặc nêu rõ pháp chế để cai quản chứ ko hề nói tới sáu chữ “Đồng trụ chiết Giao Chỉ diệt” như đã có chép vào An nam chí lược với Đại Việt sử ký kết toàn thư mà trong tương lai Trần Trọng Kim dùng làm địa thế căn cứ để ghi lại. Chính vì vậy có thể bảo rằng sáu chữ nói trên được biết ghi trên cột đồng Mã Viện chỉ là một giai thoại, không còn có thực trong kế hoạch sử.