Hồi ức chiến tranh vị xuyên: vì sao trung quốc rút quân khỏi việt nam năm 1979?

     

Bài viết cung cấp cho người hâm mộ cách nhìn nhận và đánh giá về nguyên nhân của trận chiến tranh từ tư liệu hồi ức của các cựu quân nhân Việt Nam.

Bạn đang xem: Hồi ức chiến tranh vị xuyên: vì sao trung quốc rút quân khỏi việt nam năm 1979?


Tuyên bố của Trung Quốc

Ông Đặng tiểu Bình - lãnh đạo trung quốc đã có những phát biểu, tuyên tía trước về một trận chiến tranh so với Việt Nam.

Trong chuyến du ngoạn thăm Mỹ vào vào cuối tháng 1, thời điểm đầu tháng 2/1979, ông Đặng tè Bình trao đổi với Tổng thống Jimmy Carter về một số chính sách của Trung Quốc, trong đó nhấn mạnh: “Trung Quốc vẫn nên dạy cho vn một bài học. Liên Xô có thể sử dụng Cuba, Việt Nam, và sau đó Afghanistan cải cách và phát triển thành một nước ủy nhiệm. Trung hoa đang tiếp cận vấn đề này xuất phát điểm từ 1 thế mạnh. Hành động sẽ rất hạn chế”.

Khi hội đàm với báo mạng Mỹ, ông Đặng đái Bình dấn mạnh: “Vai trò của người vn sẽ còn tồi tệ hơn người Cuba”. Với rằng: “Chúng tôi hotline người việt nam là những người dân Cuba của Phương Đông. Nếu như bạn không dạy họ những bài học cần thiết, thì điều đó sẽ chẳng xảy ra”. 

Rời nước Mỹ, ông Đặng tè Bình qua Nhật nhằm cuốn hút nước này vào “mặt trận” xa lánh Việt Nam. Vào cuộc dàn xếp với Thủ tướng Masayoshi Ohira, ông nhắc lại quan điểm của Trung Quốc: vn phải bị “trừng phạt” vị Campuchia với cam kết: “Duy trì phát triển lâu dài hơn của tự do và bất biến quốc tế… đã quyết định kết thúc các trọng trách của chúng ta, và sẽ không còn vô hổ thẹn những vấn đề cần thiết”. 

Đó chính là những lời rào trước, đón sau hay nói theo cách khác là tuyên tía về việc sẽ tiến hành cuộc cuộc chiến tranh phi nghĩa nhưng mà lãnh đạo trung quốc quyết ý thực hiện đối với Việt Nam. 

Ngay từ gần như ngày đầu của cuộc chiến, trung quốc đã tiến công thọc sâu vào lãnh thổ nước ta (có hồ hết nơi quân đội china vào sâu trường đoản cú 15 đến trăng tròn km) ở các tỉnh như lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, triển khai các cuộc liền kề hại nhân dân, đốt phá và cướp bóc các thành phố, thị xã, làng mạc mạc. Với hành vi đó, china tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, một nước nhà độc lập, có chủ quyền và được nước ngoài công nhận. 

Đáp lại hành động của Trung Quốc, Đảng chỉ đạo quân dân nước ta thực hiện nay quyền từ vệ bao gồm đáng, tiến hành cuộc cuộc chiến tranh chống quân trung quốc xâm lược ở vùng biên cương phía Bắc. 

Những bạn lính tuổi 18, 20 tham gia chiến trận Vị Xuyên. Ảnh tứ liệu

Đến ngày 18/3, trung quốc mới rút phần đông quân khỏi Việt Nam. Tuy nhiên, một bộ phận quân công ty lực china “vẫn chiếm đóng trái phép một số nơi thuộc các tỉnh lạng ta Sơn, Cao Bằng, Hà Tuyên, gồm nơi sâu trong trong nước Việt phái nam từ 200-600m; liên tiếp gây xung bất chợt vũ trang, làm cho cho tình hình trên tuyến đường biên giới liên tiếp căng trực tiếp kéo dài”. 

Từ năm 1980, quân Trung Quốc liên tiếp sử dụng pháo, súng cối phun phá bên trên toàn tuyến biên giới; đồng thời, tổ chức nhiều dịp tấn công lấn chiếm nhiều điểm trên khu vực biên giới thuộc độc lập của Việt Nam.

Cuối năm 1988, giới vắt quyền trung quốc cho quân dừng vận động pháo kích sang đất Việt Nam. Đầu năm 1989, quân trung hoa rút khỏi các điểm xâm lăng lãnh thổ việt nam ở Bắc Vị Xuyên cùng dừng vận động lấn chiếm trên toàn bộ tuyến biên thuỳ phía Bắc Việt Nam.

Đến mon 10/1989, china rút cục bộ quân khỏi giáo khu Việt Nam. Đến đây, trận đánh tranh biên giới Việt - Trung new thật sự chấm dứt. 

Ý thiết bị gây chiến của trung hoa

Bên cạnh việc khai quật các tư liệu hồi ký và vấn đáp về hồi ức của các cán bộ, cựu quân nhân việt nam đã được ra mắt trên các sách báo, cửa hàng chúng tôi còn trực tiếp vấn đáp 3 fan từng tham gia chiến tranh chống quân trung quốc xâm lược bên trên tuyến biên cương phía Bắc trong số những năm 1979-1989. 

Một bạn là đại tá, nguyên Trung đoàn trưởng, tác chiến ở mặt trận lạng sơn năm 1979; một đại tá, nguyên chiến sĩ đồn công an vũ trang, tác chiến ở chiến trận Cao Bằng, từ thời điểm năm 1979-1981; và một thượng sĩ, cựu binh trung đoàn, võ thuật ở trận mạc Cao Bằng, từ năm 1986-1988. 

Các cựu binh việt nam cho rằng gồm 5 lý do cơ bạn dạng dẫn đến việc bùng nổ của cuộc chiến: 

Thứ nhất, xuất phạt từ tham vọng bá quyền, bành trướng, xâm lược nước ta của giới nắm quyền Trung Quốc. Đại tá N.C.N. - nguyên là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 540, Sư đoàn 338, binh đoàn 14, tác chiến ở phương diện trận tp lạng sơn năm 1979, nói: “Họ mong muốn thôn tính mình. Người ta muốn mua chuộc mình ko nổi, đề nghị họ xâm lấn mình. Họ nên mình theo họ". 

Đại tá N.C.S. Nguyên là đồng chí đồn công an vũ trang túng bấn Hà (nay là đồn biên phòng Thị Hoa, thuộc cấp Lang), thị trấn Hạ Lang, thức giấc Cao Bằng, tham gia chiến đấu đảm bảo an toàn biên giới phía Bắc ở mặt trận Cao Bằng cho rằng: “Trung Quốc có thủ đoạn đánh chỉ chiếm vào biên thuỳ của ta. Xâm phạm chủ quyền biên giới. Mục đích của họ là xâm chiếm thị xã Cao Bằng. Theo trung quốc là "chiến tranh từ bỏ vệ", dẫu vậy họ tiến công sâu vào giáo khu của ta vậy nên thì cụ thể là chúng ta đã thực hiện một cuộc "chiến tranh xâm lược"”. 

Nguyên nhân trang bị hai của trận đánh được những cựu binh Việt Nam phân tích và lý giải là trung hoa muốn đỡ đòn cho tập đoàn lớn Khmer Đỏ trên chiến trường Campuchia cần đã tấn công nước ta ở vùng biên thuỳ phía Bắc. 

Ông N.T.Đ. Nguyên là đồng chí Trung đoàn 427, Sư đoàn 392, Quân quần thể 1, tham gia chiến đấu đảm bảo an toàn biên giới phía Bắc ở chiến trường Cao bằng nói: “Khi tôi thâm nhập trên chiến trường, bản thân vẫn nghe đài bên đó phát, là bọn "tiểu bá" vô ơn, đánh các đồng minh Campuchia… phải dạy cho vn một bài học… tự "tiểu bá" đó là ám chỉ việt nam đánh Campuchia. Về chủ yếu thức, china không nói đỡ đòn mang đến Campuchia. Còn thực tiễn là vậy nên (Việt Nam đề xuất rút một phần tử quân đội từ Campuchia về hỗ trợ)”. 

Thứ ba, theo các cựu binh Việt Nam, Trung Quốc phạt động cuộc chiến tranh là để tranh thủ sự ủng hộ của những nước đang kháng phá việt nam lúc đó, qua đó triệu tập nguồn lực phục vụ cho việc triển khai kế hoạch “4 tiến bộ hóa” sinh sống trong nước. 

Thứ tư, việc gây ra trận đánh còn là hành động trả đũa của Trung Quốc đối với các động thái ngoại giao của việt nam với Liên Xô. Đại tá N.C.N. Cũng đến rằng: “Họ tấn công mình để làm mình hoang mang, để mình không quan hệ với Liên Xô nữa. Trung hoa ý thiết bị thế”. 

Và đó cũng là cách mà ông N.T.Đ. Phân tích và lý giải về vì sao của trận chiến tranh. Ông nói: “Theo cá nhân tôi được biết, quả đât lúc bấy giờ, khối hệ thống chủ nghĩa buôn bản hội bao gồm sự rạn nứt. địa chỉ của việt nam rất quan trọng, cố gắng được nước ta sẽ tác động lớn mang lại Đông nam Á. Liên Xô tất cả quân đội đóng tại cảng Cam ranh ma của Việt Nam. 

Do đó, nước ta trở thành một mắt xích cực kỳ quan trọng. China chưa thuyết phục nước ta bằng những thứ và không thuyết phục được ai bằng kinh tế. Trung Quốc chỉ với cách áp dụng quân sự. 

Đặng đái Bình nói “dạy cho việt nam một bài học” tức là đánh để vn biết ai là quan lại trọng. Đặng tè Bình nói “Chổi ngắn không quét được nhện xa” là như thế.

Nguyên nhân sản phẩm năm được những cựu binh nước ta nhắc mang đến là trung quốc muốn phá hoại năng lực của Việt Nam. 

Có thể thấy rằng mục tiêu giam cầm sự phạt triển, muốn nước ta bất ổn bao gồm cả kinh tế, chính trị, quân sự chiến lược và đối ngoại, hòng tách và cô lập nước ta ra khỏi những liên minh đối ngoại, bắt tay hợp tác để phân phát triển nước nhà sau cuộc kháng chiến chống mỹ cũng là một trong không ít lý do quan trọng để china tiến hành cuộc chiến tranh. 

10 năm ròng tung đầy hy sinh

Sẽ còn có rất nhiều những phân tích và lý giải khác nhau nữa về nguyên nhân của trận đánh tranh biên cương Việt - Trung (1979-1989), song qua khảo cứu bốn liệu hồi ký kết và bỏng vấn một số cán bộ, quân nhân Việt Nam, có thể thấy số đông thông tin đều nhận định rằng người gây ra trận đánh này là trung quốc và đó là một cuộc chiến tranh phi nghĩa của Trung Quốc so với Việt Nam. 

Nghĩa trang liệt sỹ Vị Xuyên

Từ 5 lý do được các cựu binh nước ta đưa ra thì có thể thấy, này đều là những nguyên nhân, lý do vô lý xuất xứ từ ích lợi của Trung Quốc, mặc kệ đạo lý và điều khoản quốc tế. 

Đương nhiên, tư liệu hồi cam kết và vấn đáp của quân nhân vn mà chúng tôi đã kể ở trên là chưa nhiều; những tin tức trong hồi ức về nguyên nhân bùng nổ cuộc chiến tranh còn ít, không phản ánh không thiếu về lý do bùng nổ cuộc chiến tranh biên giới 1979-1989. Chế tạo đó, tư liệu hồi ký và chất vấn là đông đảo ghi chép lại bằng trí ghi nhớ về những sự việc đã xảy ra đối với bản thân trong thừa khứ, vì thế mang đậm tính khinh suất và phụ thuộc vào độ lãng quên thông tin của người sáng tác cung cấp. 

Vì vậy, để nghiên cứu và phân tích khách quan, toàn diện về trận chiến tranh biên thuỳ Việt - Trung, cần thường xuyên nghiên cứu và phải nghiên cứu nghiêm túc, nhiều chiều với nhiều phía, nhiều cách thức tiếp cận, xóa sổ những “e ngại” về chính trị - đối ngoại. 

Nghiên cứu vãn về trận đánh tranh này không phải để khơi lại, gây chia rẽ thù hằn giữa hai dân tộc việt nam và Trung Quốc, mà nhằm tôn vinh hầu hết quân nhân nước ta đã tham gia hành động và trân quý nền tự do hiện tại. 

Tài liệu trích dẫn

Báo Nhân dân. 1979. “Thủ tướng Phạm Văn Đồng vấn đáp phỏng vấn của đồng minh Mi-a-mô-tô Ta-rô, Đại diện Đảng cộng sản Nhật Bản, Phân thôn trưởng Báo A-ca-ha-ta tại Hà Nội”, số (9020), ra ngày 18/2, tr. 1-4.

Trường Chinh. 1982. “Nhân dân Việt-nam kiên quyết vượt mặt mọi mưu mô xâm lược của công ty nghĩa bành trướng và chủ nghĩa bá quyền Trung-quốc”, Tạp chí Cộng sản số 3, 1982, vào sách Chống nhà nghĩa bành trướng bá quyền Trung Quốc, Tạp chí Cộng sản xuất bản, hà thành - 1983, tr. 33-55.

Lê tự Đồng. 1979. “Về công ty nghĩa quân phiệt của tập đoàn phản cồn trong giới vậy quyền Trung Quốc”, Tạp chí Cộng sản số 3, 1979, vào sách Chống công ty nghĩa bành trướng bá quyền Trung Quốc (1983), Tạp chí Cộng sản xuất bản, Hà Nội, tr. 280 - 294.

Mai Thanh Hải. 2019. “40 năm cuộc chiến bảo đảm biên giới phía Bắc (17.2.1979 - 17.2.2019): thiết yếu quên!”, báo Thanh niên, 44 (8453), ngày 13/2, tr.22.

Lê Hiệp. 2019. “40 năm cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc (17.2.1979 - 17.2.2019): thắng lợi của chính nghĩa”, báo Thanh niên, 48 (8457), ngày 17/2, tr.2.

Xem thêm: Nguyễn Thế Truyền (1898

Howard, Adam M. (General Editor). 2013. Foreign Relations of the United States, 1977 - 1980, Volume XIII - China, United States Government Printing Office, Washington, DC.

Kiều Minh, Nguyệt Hằng. 2019. “Chúng ta đã vượt qua ý vật dụng xâm lược”, vào cuốn sách: Cuộc chiến đấu bảo đảm an toàn biên giới phía Bắc (1979 - 1989) - mắt nhìn báo chí, Đồng Xuân Thụ, Lê quang Long đồng công ty biên, Nxb. Thông tin và Truyền thông, Hà Nội.

Nguyễn Đức Huy. 2019. Hồi ức chiến tranh Vị Xuyên, Nxb. Thông tin và Truyền thông, Hà Nội.

Kissinger, Henry. 2001. On China, The Penguin Press, New York.

Lê Kim. 1984. Một bước thất bại của lũ bành trướng Bắc Kinh, Nxb. Quân team nhân dân, Hà Nội.

Trần Ngọc Long. 2019. “Vị Xuyên "đi trước... Về sau"”, Tạp chí Nghiên cứu vãn Lịch sử, 2 (514), tr. 53 - 59.

Việt Long. 2019. “Chiến tranh Việt - Trung 1979: diễn biến và hậu quả”. Bài đăng bên trên trang Nghiên cứu thế giới - tư liệu học thuật chăm ngành nghiên cứu và phân tích Quốc tế.

Phạm Thịnh, Minh Khang. 2019. “Đoạn kết đẹp lạ kỳ hành trình tìm người lính vào bức ảnh nổi tiếng trận chiến chống trung hoa xâm lược”, đăng trên VTCNews.

Trần Lưu, Đỗ Trung, Quốc Khánh. 2019. “Tri ân các anh hùng, liệt sĩ trên Vị Xuyên, Hà Giang”, báo Sài Gòn giải phóng, (14988), ngày 18/2, tr. 2.

Nxb. Sự thật. 1979. Sức bạo gan đoàn kết ý chí quyết thắng, Hà Nội.

Tyler, Patrick. 1999. A great wall: six presidents and China: an investigative history, PublicAffairs, New York.

Beijing Review. 1979. “Vice-Premier Deng in Washington”, No. 6, February 9, pp. 8 - 14. 

TS Phạm Minh nỗ lực - Huỳnh Thanh Mộng (Khoa kế hoạch sử, ngôi trường ĐH kỹ thuật Xã hội và Nhân văn, ĐH nước nhà Hà Nội)