Cải cách của hồ quý ly

     
Giới thiệu Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày chuyên đềNghiên cứu vãn Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợ
Hồ Quý Ly (1336-1407) trước mang tên là Lê Quý Ly, từ là Lý Nguyên. Theo gia phả họ Hồ, thánh sư của hồ Quý Ly là hồ Hưng Dật vốn người Chiết Giang (Trung Quốc), đời Hậu Hán thời Ngũ đại Thập quốc (năm 947-950), tương đương thời Dương Tam Kha của Việt Nam, sang làm Thái thúDiễn Châu với định cư ở hương thơm Bào Đột, ni là xã Quỳnh Lâm, thị trấn Quỳnh Lưu, tỉnh giấc Nghệ An.

Bạn đang xem: Cải cách của hồ quý ly


Ông bao gồm hai người cô số đông được vua nai lưng Minh Tông rước làm phi tần và đầy đủ trở thành bà mẹ hai vua đơn vị Trần, cho nên ông nhanh chóng được gửi vào làm quan vào triều đình công ty Trần.

*

Hoàng đế hồ nước Quý Ly (1336-1407)

Lê Quý Ly là một vị quan có nhiều công trạng dưới thời Trần. Kể từ năm 1371, vua è Dụ Tông phong đến Lê Quý Ly làm Trưởng cục bỏ ra hậu. Sau, vua è cổ Nghệ Tông gửi ông lên làm Khu mật đại sứ, lại gả em gái là công chúa Huy Ninh.

Ông là người có nhiều năng lực về bao gồm trị, ghê tế, văn hóa. Thao tác làm việc trong yếu tố hoàn cảnh nhà Trần vẫn suy yếu cực độ, quốc gia nghiêng ngả, nhân dân rất khổ, ông không chịu nổi. Ông được cử duy trì chức tối đa trong triều. Năm 1395 Thượng hoàng nai lưng Nghệ Tông chết, ông được cử làm Phụ thiết yếu Thái sư, tước Trung tuyên Vệ quốc Đại vương, cụ trọn quyền hành trong nước.

Lê Quý Ly tham dự vào chính vì sự nhà Trần khoảng tầm 28 năm. Kế tiếp Lê Quý Ly bức vua è rời đô trường đoản cú Thăng Long vào Thanh Hoá, đôi khi giết một loạt quần thần trung thành với chủ với đơn vị Trần. Tháng 2 năm Canh Thìn (1400), Lê Quý Ly ép nai lưng Thiếu Đế phải nhường ngôi đến mình, lấy niên hiệu là Thánh Nguyên, quốc hiệu là Đại Ngu. Ông đảo sang họ Hồ, lập cần nhà Hồ. Ông làm cho vua chưa được một năm, tiếp nối nhường ngôi cho bé thứ là hồ nước Hán yêu thương rồi làm Thái Thượng hoàng cùng coi vấn đề nước.

Hồ Quý Ly là một nhà cách tân lớn trong lịch sử Việt Nam. Trong vòng 35 năm núm quyền thiết yếu ở triều Trần và triều Hồ, ông đã tiến hành một loạt những biện pháp cách tân về nhiều mặt, biến hóa chính sách cũ, đề ra cơ chế mới. Những biện pháp đó nhằm giải quyết và xử lý cuộc phệ hoảng tài chính - xã hội Đại Việt, thủ tiêu phần lớn yếu tố cát cứ của quý tộc công ty Trần, tạo ra một công ty nước quân chủ chuyên chế triệu tập vững mạnh. Những cải tân của ông tương đối trọn vẹn và có hệ thống nhất, bao hàm nhiều nghành nghề dịch vụ từ chủ yếu trị, quốc phòng mang đến kinh tế, buôn bản hội, văn hóa, giáo dục.

Về quân sự, hồ Quý Ly kiếm tìm cách chấn chỉnh và tăng tốc quân đội, nhiều loại bớt fan yếu, bổ sung những tín đồ khỏe mạnh, kể cả những sư tăng, tăng tốc quân số và những lực lượng quân sự chiến lược địa phương, cho tạo ra một tởm thành mới bởi đá vững chắc và kiên cố ở An Tôn (Vĩnh Lộc, Thanh Hóa) là Tây Đô thường hotline là Thành nhà Hồ. đơn vị Hồ cũng chú ý đổi mới kỹ thuật quân sự. Hồ nước Nguyên Trừng (con trai cả hồ nước Quý Ly) đã chế tạo ra rất nhiều khí tài mới: súng bự thần cơ, thuyền chiến Cổ thọ đi biển.

*

Cổng phía phái mạnh Thành công ty Hồ, thị xã Vĩnh Lộc, Thanh Hóa

Về bao gồm trị, năm 1397, hồ Quý Ly đặt quy định về hệ thống quan lại địa phương, thống độc nhất việc làm chủ từ bên trên xuống. Các chức an bao phủ sứ làm việc lộ cần quản toàn cục các lộ, phủ, châu, thị trấn trong lộ mình, trong khi quản chung tổng thể các việc về hộ tịch, thuế khóa và kiện tụng. Lộ trực tiếp chịu trách nhiệm trước trung ương, như thế tức là thắt chặt hơn về mặt thiết yếu trị và nâng cao quyền lực trong phòng nước trung ương. Đó là một cải cách đặc biệt về mặt thiết yếu trị theo xu hướng trung ương tập quyền.

Về tài thiết yếu - kinh tế, năm 1396, hồ nước Quý Ly bắt đầu cuộc cải tổ của bản thân mình về tài chính với câu hỏi phát hành tiền giấy, call là “Thông bảo hội sao”, vứt hẳn việc dùng tiền đồng đang lưu hành trong thôn hội. Tiền giấy có tương đối nhiều loại, vẽ hình khác nhau: một số loại 10 đồng (vẽ hình rau củ tảo), 30 đồng, 1 tiền, 2 tiền, 3 tiền, 5 tiền với 1 quan (vẽ hình rồng). Đó là một cải tân táo bạo, không hồ hết hủy bỏ đồng xu tiền cũ bên cạnh đó xóa đi một ý niệm cũ về chi phí tệ. Thực hiện tiền giấy là một trong những hiện tượng trước đó chưa từng có trong lịch sử hào hùng nước ta trước đó.

Năm 1397, hồ Quý Ly đặt ra phép hạn điền, tức là hạn chế câu hỏi sở hữu ruộng tư. Theo phép hạn điền, trừ đại vương và trưởng công chúa, còn tất cả mọi người, từ quý tộc cho đến thứ dân, những bị tinh giảm số ruộng bốn (tối đa 10 mẫu), có thể chấp nhận được lấy ruộng tư chuộc tội. Nhà nước thực hiện đo đạc lại ruộng đất, diện tích thừa cần sung công, tức thị khôi phục cơ chế sở hữu nhà nước về ruộng đất. Đó là những cải cách tiến cỗ đánh mạnh mẽ vào gia thế của thế hệ quý tộc điền trang cùng địa chủ tứ hữu, tăng thu nhập nhập sưu thuế cho nhà nước.

Một chính sách cải cách tài chính quan trọng ở trong phòng Hồ là việc đổi mới chế độ thuế khóa. Nút thuế so với ruộng khu đất công xóm xã khoảng tầm 1/3 sản lượng. Đó là mức thuế nhẹ mà nông dân những làng xã rất có thể chịu được. Đối cùng với ruộng đất tứ hữu, nhà Hồ đã tiếp tục tăng mức thuế từ bỏ 3 thăng/1 mẫu (thời Trần) lên 5 thăng/1 mẫu.

Cùng với chế độ thuế, phép hạn điền phần nào bổ ích cho những người nghèo không nhiều ruộng, phương diện khác, ngăn chặn xu thế phát triển tự nhiên của ruộng đất tư hữu.

Tiến thêm một bước, năm 1401, bên Hồ đã ban hành phép hạn nô, các quý tộc bị hạn chế số nô tì, số thừa ra (những nô tì không có chúc thư 3 đời) bị sung công, đền bù cho công ty 5 quan liêu một người. Các loại gia nô bắt buộc thích tín hiệu vào trán. Phép hạn nô đang chuyển một số trong những lớn gia nô thành quan tiền nô (nô tì đơn vị nước, chúng ta có đổi khác về thân phận, mà lại vẫn không được giải phóng). Với phép hạn điền, phép hạn nô về cơ bạn dạng đã có tác dụng suy sụp thế hệ quý tộc cũ công ty Trần và nền kinh tế điền trang, tăng cường thế lực kinh tế của phòng nước trung ương.

Xem thêm: Điểm Chuẩn 2016 Đại Học Luật Huế Tuyển Sinh 2016 Của Các Trường Thuộc Đh Huế

Về phương diện hành chính, hồ nước Quý Ly đổi những lộ xa làm cho trấn, để thêm các chức An đậy phó sứ, Trấn thủ phó sứ cùng các chức phó khác ở những châu huyện. Ở các lộ thì đặt những chức quan to như Đô hộ, Đô thống, Thái thú cai quản cả việc quân sự chiến lược và dân sự. Ông còn đặt chức Liêm phóng sứ tại mỗi lộ để dò xét tình hình quân dân.

Về mặt xã hội, hồ nước Quý Ly tùy chỉnh thiết lập sở “Quản tế” (như ty y tế ngày nay) - một loại khám đa khoa công, chữa trị bệnh bằng châm cứu; lập kho buôn bán thóc rẻ cho tất cả những người nghèo. Bài toán ông ban hành cân, thước, đấu, thưng nhằm thống nhất thống kê giám sát cũng đóng góp thêm phần làm tăng lên giá trị cao nhã của cuộc sống xã hội.

Về văn hóa - giáo dục, hồ nước Quý Ly đã kiểm soát và chấn chỉnh lại Phật giáo cùng Nho giáo. Ông đã tinh giảm Phật giáo, Đạo giáo, đề cao Nho giáo tuy nhiên là nho giáo thực dụng, phòng giáo điều, kết hợp với tinh thần Pháp gia. Hồ Quý Ly vẫn cho loại bỏ các tăng đạo bên dưới 50 tuổi, bắt yêu cầu hoàn tục, tổ chức triển khai sát hạch tởm giáo.

Hồ Quý Ly bội nghịch đối lối học tập sáo rỗng, nhắm mắt học tập vẹt lời nói của cổ nhân nhằm xét vấn đề trước mắt. Năm Nhâm Thân (1392), hồ nước Quý Ly biên soạn sách “Minh Đạo” bao gồm 14 thiên chuyển ra số đông kiến giải xác đáng về Khổng Tử và những nghi hoặc có căn cứ về sách “Luận ngữ”, trong những tác phẩm kinh điển của nho giáo.

Hồ Quý Ly là vị vua Việt Nam thứ nhất quyết định sử dụng chữ Nôm để chấn hưng nền văn hóa truyền thống dân tộc, đến dịch những kinh, thư, thi. Chính ông sẽ dịch thiên “Vô dật” trong khiếp thư ra chữ thời xưa để dạy dỗ vua và hoàng tử, hậu phi, con cháu nhà quan, cung nữ; soạn sách Thi nghĩa (giải thích hợp Kinh thi) bằng chữ Nôm; làm cho thơ Nôm.

Hồ Quý Ly rất xem xét việc cải cách, cải thiện tính kết quả và trong thực tiễn của giáo dục, thi cử. Mở rộng hệ thống giáo dục ngơi nghỉ địa phương, đặt những học quan, cung cấp học điền. Ông còn suy xét việc được mở thêm trường học tập ở các lộ che Sơn Nam, gớm Bắc, Hải Đông với định lại phép thi cho gồm quy củ. Từ năm 1383, ông đã đến lập một thư viện trên núi Lạn Kha và sử dụng Trần Tôn làm viện trưởng để dạy học trò. Ông cũng là người đầu tiên trong kế hoạch sử đặt ra cấp thi hương (từ năm 1396). Ngay sau thời điểm lên ngôi, ông mở khoa thi Hội (Thái học tập sinh) rước đỗ trăng tròn người, trong số ấy có Nguyễn Trãi. Quy định và ngôn từ khoa cử cũng rất được cải tổ. Ấn định phép thi 4 trường, vứt ám tả cổ văn núm vào tởm nghĩa. Năm 1397, ông cho mở ngôi trường ở các châu, tủ ở vùng đất Bắc bộ, có quan giáo thụ trông coi, đôn đốc việc học. Năm 1404, hồ Quý Ly lại đặt thêm kỳ thi viết chữ cùng thi toán.

Về quốc phòng: trước việc lăm le xâm lược ở trong phòng Minh, hồ nước Quý Ly tích cực và lành mạnh chấn chỉnh quân đội, xây thành, đóng thuyền chiến, v.v... Để có rất nhiều quân, hồ nước Quý Ly lập ra hộ tịch bắt mọi người cứ 2 tuổi trở lên yêu cầu kê khai ai ẩn náu phải phạt. Hộ tịch làm cho xong, số tín đồ từ 15 tuổi mang lại 60 hơn gấp mấy lần trước. Quân số vị vậy tăng lên nhiều.

Hồ Quý Ly đặc trưng chú trọng luyện tập thủy binh để giữ lại mặt sông mặt biển. Ông đến đóng những con thuyền lớn trên lát ván để chuyên chở dễ dàng, vùng dưới cho những người chèo chống rất lợi hại. Ở những cửa bể và mọi nơi hiểm yếu trên các sông lớn, ông mang lại đóng cọc, hình thành gần như trận địa mai phục quy mô.

Về biên chế quân đội, hồ nước Quý Ly phân chia Nam Bắc tất cả 12 vệ, Đông Tây phân ra 8 vệ. Từng vệ bao gồm 18 đội, mỗi đội tất cả 18 người. Đại quân tất cả 30 đội, trung quân trăng tròn đội, từng doanh có 15 đội, từng đoàn có 10 đội. Ngoài ra còn 5 đội cấm vệ quân. Tất cả do một Đại tướng tá thống lĩnh.

*

Tượng hoàng đế Hồ Quý Ly tận nhà thờ họ Hồ làng mạc Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An

Hồ Quý Ly là 1 trong những con fan hành động, gồm tầm nhìn, năng lượng và sự quyết đoán. Đề ra những biện pháp cải cách và lật đổ triều Trần, ông muốn giải quyết và xử lý cuộc bự hoảng kinh tế - làng hội Đại Việt cuối thời đơn vị Trần, tìm ra lối thoát, tạo ra một bên nước siêng chế tập quyền vững dạn dĩ có xu hướng Pháp gia.

Nhìn chung, những cách tân của hồ Quý Ly có tương đối nhiều điểm tích cực, tiến bộ, mang tính dân tộc, đặc biệt quan trọng trong nghành nghề dịch vụ văn hóa - giáo dục, với ước muốn xây dựng một nước nước ta cường thịnh, tư tưởng đổi mới của ông cũng khá đáng trân trọng song những cải tân của ông chưa mang đến những kết quả đáng kể. Tuy vậy, hồ Quý Ly xứng đáng có một vị trí đặc trưng trong lịch sử vẻ vang của nhân dân Việt Nam.

Lê Khiêm (tổng hợp)

- Phạm Ái Phương, “Nhìn lại vượt trình nghiên cứu và phân tích về hồ nước Quý Ly cùng với cuộc cách tân cuối nạm kỷ XIV – thời điểm đầu thế kỷ XV”, NCLS, 1990, Số 6 (253), tr. 37-47.